Rapportage archeologisch onderzoek Nederweert-Voedingskanaal (1988)

<p>De aanleg van een persriool van Ospel naar Weert in de tweede helft van 1988 bood een unieke gelegenheid om een ‘kijkgat’ te kijgen binnen de terreinen in de onmiddellijke omgeving van het meerjarige archeologische ‘Wessemerdijkproject’. Gebruikmakend van de machinale afgraving van de bouwvoor en nagenoeg zonder verdere speciale opgravingswerkzaamheden werd in totaal een oppervlakte van 2135 m2 onderzocht. Het terrein lag in de buurtschap Hulsen, op de oostoever van Kanaal Wessem-Nederweert en flankerend aan het zogenaamde ‘Voedingskanaal’, vandaar de naam van de opgraving.<br>Het onderzoek heeft de volgende resultaten opgeleverd:<br>In het onderzochte gebied zijn twee onafhankelijk leemwinningszones aangesneden. Van de zuidwestelijke zone, Z2, is alleen de uiterste oostgrens gevonden; deze zone is verloren gegaan bij de aanleg van Kanaal Wessem-Nederweert maar is in voortgezette vorm op de westoever van dat kanaal nog herkenbaar in het geaccidenteerde landschap.<br>De noordelijke zone is over een lengte van 190 meter aangesneden. Daarvan bestaat 90 meter uit een sterke gemengde laag van vuilgele zand- en leembrokken. Een zone van 100 meter is opgebouwd uit een patroon van bruinrode, met fijnkorrelig baksteenpuin, gruis en leem gevulde inhoud. De kuilen zijn onregelmatig van vorm en lijken relatief jonger dan de sterk gemengde laag uit hun periferie.<br>Aangetroffen vondstenmateriaal versterkt het vermoeden dat de leemwinningsputten een rol speelden in de baksteenfabricage. Circumstantial evidence daarvoor zijn gesinterde en verglaasde ovenfragmenten en een baksteen.<br>In het steriele gedeelte van de ondergrond, tussen de beide leemwinningszones Z1 en Z2, werd slechts één grondspoor aangetroffen in de vorm van een 19m lange greppel. Deze lijkt niet gecorreleerd met de vroeg-19e-eeuwse kadastrale grenzen en is daarom (en ook op basis van textuur) waarschijnlijk laat-middeleeuws. Het in de greppel aangetroffen vondstmateriaal is zowel laat-middeleeuws als verbonden aan de baksteenfabricage. Theoretisch zou dus de leemwinning en baksteenfabricage een laat-middeleeuwse datering kunnen hebben. Waarschijnlijk is dat echter niet, omdat archiefonderzoek uitwijst dat de leemwinning ter plaatse op het einde van de 17e eeuw nog plaatsvond of althans nog in de toponomie ter plaatse bekend was. In dat geval zou de greppel veel ouder dan de leemwinning zijn. Al met al blijft de relatieve datering van leemputten en greppel dus een puzzeltje met ontbrekende stukjes.<br>Het in de archieven expliciet aangeduide lage en hoge gedeelte van het ‘Tiegelvelt’ menen we teruggevonden te hebben in de vorm van de helling aan de rand van de leemkuilen.</p>

1988年下半年修建的一条从奥斯佩尔（Ospel）到韦尔特（Weert）的压力输水渠，为在长期考古项目“韦瑟姆堤项目（Wessemerdijkproject）”周边区域开展探坑发掘提供了绝佳契机。<br>本次发掘借助工程机械剥离耕土层，且几乎未开展额外专项挖掘作业，最终共完成2135平方米的考古探查。发掘区域位于赫尔森（Hulsen）村落，地处韦瑟姆-内德韦尔特运河（Kanaal Wessem-Nederweert）东岸，紧邻所谓的“补给渠（Voedingskanaal）”，本次发掘也因此得名。<br>本次考古探查取得如下成果：<br>探查区域内共揭露两处独立的亚黏土取土区。其中西南侧的Z2取土区仅发现其最东端边界，该区域因韦瑟姆-内德韦尔特运河的修建而遭到破坏，但其延伸段在运河西岸的扰动地貌中仍可辨识。<br>北侧取土区揭露长度达190米，其中90米区域为厚层混杂的土黄色砂质亚黏土堆积；剩余100米区域则呈现为棕红色填充坑群，坑内填充有细粒砖渣、碎石与亚黏土。这些坑穴形状不规则，相较于其周边的厚层混杂堆积，年代相对更晚。<br>出土遗物进一步佐证了亚黏土取土坑曾用于制砖的推测，相关间接证据包括烧结玻璃化的窑炉残片与一件完整砖块。<br>在两处取土区Z1与Z2之间的无菌地下层中，仅发现一处长19米的沟痕遗迹。该沟痕与19世纪早期的地籍边界并不匹配，因此结合其土质结构，推测其年代应为中世纪晚期。沟内出土遗物同样属于中世纪晚期，且与制砖活动相关。<br>据此理论上可将取土与制砖活动的年代定为中世纪晚期，但这一推测大概率并不成立：档案研究显示，该区域的亚黏土开采活动在17世纪末仍在进行，或至少在当地地名中仍有留存记录。<br>若如此，则该沟痕的年代远早于亚黏土取土活动。综上，亚黏土坑与沟痕的相对年代判定仍存在缺失环节，尚未得出确切结论。<br>我们认为，档案中明确标注的“砖田（Tiegelvelt）”高低地貌，正是亚黏土坑边缘的斜坡遗存。