ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการรายงานข้อมูลรายประเทศ (country-by-country report: CbCR) ในประเทศไทย

การค้นคว้าอิสระฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดและการดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับการรายงานข้อมูลรายประเทศ (Country-by-Country Report: CbCR) ตามมาตรฐานที่องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (The Organisation for Economic Co-operation and Development: OECD) กำหนด รวมไปถึงศึกษากฎหมายและแนวทางการดำเนินการที่เกี่ยวข้องของประเทศไทยและต่างประเทศ ได้แก่ ประเทศเนเธอร์แลนด์ และประเทศสิงคโปร์ เพื่อเสนอแนะการนำแนวทางปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับการรายงานข้อมูลรายประเทศ (CbCR) ของ OECD และต่างประเทศมาปรับใช้กับประเทศไทยได้อย่างเหมาะสม จากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยโดยกรมสรรพากรได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่องเพื่อให้การดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับการรายงานข้อมูลรายประเทศ (CbCR) เป็นไปตามมาตรฐานที่ OECD กำหนด โดยในด้านกฎหมาย กรมสรรพากรได้ออกประกาศอธิบดีกรมสรรพากรเกี่ยวกับภาษีเงินได้ (ฉบับที่ 408 และฉบับที่ 419) เรื่อง กำหนดให้ผู้มีหน้าที่ยื่นรายการแจ้งข้อความตามรายงานข้อมูลรายประเทศ (Country-by-Country Report) โดยประกาศใช้เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2564 มีสาระสำคัญเพื่อให้กลุ่มผู้ประกอบการข้ามชาติที่มีรายได้จากการประกอบกิจการหรือเนื่องจากการประกอบกิจการไม่น้อยกว่า 28,000 ล้านบาท และมีบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนลำดับสูงสุด (Ultimate Parent Entity: UPE) ที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย จะต้องแสดงรายการและแจ้งข้อความเกี่ยวกับข้อมูล CbCR และส่งข้อมูลดังกล่าวให้กรมสรรพากรตามรูปแบบที่ OECD กำหนด โดยเริ่มใช้บังคับสำหรับรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2564 เป็นต้นไป อย่างไรก็ดี จากการศึกษาผู้เขียนพบว่ากฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการรายงานข้อมูล CbCR ของประเทศไทย ณ ปัจจุบัน ยังคงมีข้อบกพร่องบางประการที่อาจส่งผลให้ผู้มีหน้าที่รายงานข้อมูล CbCR ไม่ปฏิบัติตาม เกิดความไม่สะดวกในการปฏิบัติตาม หรือยังคงไม่เป็นไปตามมาตรฐานที่ OECD กำหนดบางประการ เช่น การกำหนดบทลงโทษกรณีของการไม่ยื่นข้อมูล CbCR หรือยื่นข้อมูล CbCR ล่าช้าที่ค่อนข้างเบา ไม่มีการกำหนดบทลงโทษสำหรับกรณีของการยื่นข้อมูล CbCR ไม่ถูกต้อง การกำหนดให้ผู้มีหน้าที่รายงานข้อมูล CbCR ต้องจัดทำไฟล์ข้อมูลในรูปแบบไฟล์ XML ซึ่งมีความยุ่งยากและสร้างภาระค่าใช้จ่ายให้กับผู้มีหน้าที่รายงาน รวมไปถึงกรณีไม่มีการกำหนดแนวทางการนำข้อมูล CbCR ไปใช้อย่างเหมาะสม เพื่อเป็นหลักประกันให้กับผู้มีหน้าที่รายงานให้มั่นใจได้ว่าเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องจะนำข้อมูล CbCR ไปใช้ในขอบเขตที่มาตรฐานของ OECD กำหนด ดังนั้น จากประเด็นปัญหาที่กล่าวมาข้างต้น ผู้เขียนจึงได้ศึกษามาตรฐานของ OECD และแนวทางปฏิบัติของต่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการรายงานข้อมูล CbCR พร้อมทั้งได้เสนอแนวทางเลือกเพื่อปรับปรุงและแก้ไขกฎหมายรวมถึงการดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับการรายงานข้อมูล CbCR ของประเทศไทยอย่างเหมาะสม และเป็นไปตามมาตรฐานสากลต่อไป

本独立研究旨在探讨与经济合作与发展组织（The Organisation for Economic Co-operation and Development: OECD）制定的国别报告（Country-by-Country Report: CbCR）相关的概念及实践，包括研究泰国及其他国家（如荷兰、新加坡）的相关法律法规与实践指南，以期为泰国合理借鉴OECD及他国的CbCR实践路径提供建议。研究发现，泰国税务厅持续推进CbCR实践以符合OECD标准。在法律层面，税务厅已发布《税务厅厅长关于所得税的公告》（第408号及419号），要求相关主体提交国别报告信息清单，该公告自佛历2564年9月30日（公历2021年9月30日）起生效。核心内容为：年营业收入或业务所得不低于280亿泰铢、且拥有泰国法律注册的最终控股实体（Ultimate Parent Entity: UPE）的跨国企业集团，需按OECD规定格式向税务厅提交CbCR信息清单及相关报告，该要求自佛历2564年1月1日（公历2021年1月1日）起或之后开始的会计期间生效。然而，研究也发现泰国现行CbCR相关法规仍存在若干缺陷，可能导致报告主体未合规提交、执行不便或部分不符合OECD标准，例如：未提交或延迟提交CbCR的处罚力度较轻，对提交错误CbCR数据的情形未规定处罚；要求报告主体以XML格式编制数据文件，操作繁琐且增加报告主体成本；此外，缺乏明确的CbCR数据使用指南，无法保障报告主体确信相关部门会在OECD标准规定范围内使用CbCR数据。因此，基于上述问题，研究者通过研究OECD标准及他国CbCR实践，提出了泰国CbCR相关法规及实践的优化与修订方案，以使其更合理且符合国际标准。