Een proefsleuvenonderzoek (IVO-P) en een archeologische begeleiding (AB) van werkzaamheden voor het herstel van landschapswaarden in het dal van de Westerwoldsche Aa in wagongebied De Gaast, gemeente Bellingwedde (Gr)

<p>In opdracht van Dienst Landelijk Gebied Groningen heeft Archaeological Research & Consultancy (ARC bv) in 2009 het trac´e van de oude meander van de Westerwoldsche Aa door middel van een aantal proefsleuven getraceerd. In 2010 zijn de bodemverstorende werkzaamheden ten behoeve van de hermeandering van de Westerwoldsche Aa en het verbreden van een 100 m lange waterschapssloot archeologisch begeleid. Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn profielen gedocumenteerd ten behoeve van fysisch-geografisch onderzoek.<br>Uit de resultaten van het fysisch-geografisch blijkt dat binnen de onderzoekslocatie geen afzettingen aanwezig zijn die zijn toe te schrijven aan een geulsysteem dat mogelijk behoort bij het oudere systeem van de Eems. Mogelijk zijn deze oudere geulafzettingen afgedekt door dekzand en zijn deze dieper in de ondergrond aanwezig.<br>Op basis van dit onderzoek zijn echter geen aanwijzingen dat de geul van de Westerwoldse Aa ter plaatse van de onderzoekslocatie een geul van dit oudere systeem volgt. De Westerwoldse Aa ligt in het zuiden in een getijgeul van het Dollardbekken, maar is in noordelijke richting ingesneden in het dekzand en het veen. De geul is nauwelijks actief geweest en heeft zich binnen deze afzettingen niet lateraal kunnen verplaatsen. Buiten de geul heeft de Westerwoldse Aa weinig tot geen sedimenten afgezet.<br>Uit de resultaten van het archeologisch onderzoek blijkt dat de aangetroffen sporen betrekking hebben op de begin jaren 60 gedempte geul van de Westerwoldsche Aa en resten van de Vrieschebrug. Het verloop van de geul komt overeen met de situatie zoals het Waterschap in 1957 heeft ingetekend en was in het veld goed herkenbaar, zodat het geen probleem was om de meanders te reconstrueren. De locatie van de Vrieschebrug was duidelijk herkenbaar dankzij het aantreffen van houten palen. Het betreft een dubbele rij palen met een lengte van 15,5 m en een breedte van 3 m. Dendrochronologisch onderzoek van twee brugpalen geeft een kapdatum van 1446 +2/-1.<br>Het meeste vondstmateriaal (aardewerk, keramisch bouwmateriaal, glas en metaal) is aangetroffen in de onderste lagen van de gedempte geul. Het materiaal was redelijk tot goed geconserveerd en dateert uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwste Tijd. Twee fragmenten bewerkt vuursteen zijn aangetroffen op een dekzandkop. De fragmenten dateren mogelijk uit het Neolithicum.</p>

受格罗宁根区域事务局（Dienst Landelijk Gebied Groningen）委托，考古研究与咨询公司（Archaeological Research & Consultancy, ARC bv）于2009年通过多组试掘槽（proefsleuven），探明了西沃德尔斯河（Westerwoldsche Aa）古曲流的河道走向。2010年，针对西沃德尔斯河曲流恢复（hermeandering）工程及100米长水利渠（waterschapssloot）拓宽作业的土方扰动工作，均接受了考古监理。试掘槽勘探期间，研究人员同步记录了地层剖面信息，以供自然地理（fysisch-geografisch）研究使用。
自然地理研究结果显示，本次勘探点位内未发现可归因于埃姆斯河（Eems）古河谷系统（geulsysteem）的沉积层（afzettingen）。这类古河谷沉积层或已被覆砂层（dekzand）覆盖，埋藏于地下更深层位。
不过，基于本次研究，尚无证据表明西沃德尔斯河在本次勘探点位处的河道沿袭了该古河谷系统的走向。西沃德尔斯河南部位于多拉德湾（Dollardbekken）潮汐谷道（getijgeul）内，向北则切入覆砂层与泥炭层（veen）。该河谷几乎未处于活跃状态，无法在现有沉积层中发生侧向迁移；河道外侧几乎无沉积物堆积。
考古勘探结果显示，本次发现的遗存可追溯至20世纪60年代初被填埋的西沃德尔斯河古河道（gedempte geul），以及弗里谢桥（Vrieschebrug）的残存遗迹。该河谷的走向与荷兰水利委员会（Waterschap）1957年绘制的图纸完全一致，野外现场辨识度极高，因此曲流形态的重建工作得以顺利开展。弗里谢桥的位置可通过出土木桩明确确认：该桥为双排木桩结构，长15.5米，宽3米。对两根桥桩的树木年代学（dendrochronologisch）分析结果显示，其砍伐年代（kapdatum）为1446年，误差范围±1年。
绝大多数出土遗物——粗制陶器（aardewerk）、陶瓷建筑构件（keramisch bouwmateriaal）、玻璃器与金属器——均发现于被填埋古河道的下层沉积中，这类遗物保存状况较好，年代可追溯至中世纪晚期（Late Middeleeuwen）至近现代（Nieuwste Tijd）。另有两件加工燧石（bewerkt vuursteen）碎片发现于覆砂丘（dekzandkop）顶部，其年代或可至新石器时代（Neolithicum）。