Rapportage aanpassing archeologische beleidscontourenkaart Nederweert (2016) Schans Uliker

<p>In de gemeente Nederweert bevonden zich oudtijds vier zogenaamde vluchtschansen of boerenschansen. Dat waren door grachten, wallen en ophaalbrug omringde terreinen in het open terrein. De oppervlakte bedroeg circa een hectare en de hoeken waren in enkele gevallen voorzien van bastions. In Nederweert gaat het om de schansen van Uliker (Ospel), Kreijel (Ospel), Roeven en Leveroy.<br>De aanleg dateert uit de eerste decennia van de 17e eeuw. De oudste archivalische meldingen dateren uit de periode 1625-1635. Ze werden gebouwd om have en goed te beschermen tijdens de oorlogstroebelen uit die tijd. De binnenterreinen waren verkaveld en bebouwd met huisjes of hutjes. Het gebruik was aan strenge reglementen onderworpen en het toezicht op gebruik en beheer stond onder een schansbestuur en een schansmeester. Van de schans van Kreijel is ook het schansreglement bewaard gebleven.<br>Aan het begin van de 19e eeuw verloren de schansen hun functie en werden de terreinen, die tot dan gemeentelijk eigendom waren, geprivatiseerd. De schans van Kreijel (Ospel) heeft in de 19e eeuw nog lange tijd plaats geboden aan een lagere school. De Roeventerschans werd deels bebouwd met woningen en die van Uliker werd doorsneden door een weg, de Nieuwstraat.<br>Bovengronds zijn er geen relicten van bewaard en ook archivalische gegevens zijn schaars. Ondergronds mogen nog de resten van de grachten verwacht worden. Enkele jaren geleden is de schans van Laar (gemeente Weert) gereconstrueerd.<br>Het cultuurhistorische, landschappelijke en archeologische belang van de schansterreinen is groot. Het zijn daarnaast herinneringen aan turbulente tijden uit de Tachtigjarige Oorlog, oorlogstroebelen, gemeenschapzin en collectivisme.<br>Hun huidige status op de archeologische beleidskaart van Nederweert is minimaal of zelfs ontbrekend. Op verzoek is daarom in dit rapport een voorstel geformuleerd voor het leggen van contouren om deze objecten, en een archeologische beschermingsstatus die recht doet aan hun cultuurhistorische waarde.<br>Een object van geheel andere aard is het terrein van de voormalige grenskerk aan de Booldersdijk, een pendant van het huidige Grenskerkmonument in het Weerterbos. Het betreft hier een kerkplaats voor katholieken uit de Meijerij, die hier vanaf 1650 enkele decennia op Spaans gebied ter kerke gingen. De geschiedenis van dit terrein is onder andere beschreven in: A. Bruekers, De grenskerk aan de Booldersdijk, in: Nederweerts Verleden, de kerk in het midden (Nederweert 1987) p. 163-166. Dit object ontstijgt het lokale belang en is van grote importantie als overblijfsel van de godsdienstige situatie op nationaal nivo.<br>Ook dit terrein wordt voorgedragen voor opname op de beleidskaart, volgens de contour die hierna beschreven wordt.<br>Hierna worden de terreinen beschreven en gegeorefereerd, per object in twee kaartjes: allereerste de kadastrale minuutkaart van 1844, en daaronder de voorgestelde aanpassing van de beleids-contourlijnen (terreinen van hoge archeologische waarde) op de (uitsnede van de) vigerende archeologische beleidsadvieskaart.</p>

在奈尔德韦尔特（Nederweert）市镇境内，历史上曾存在四座所谓的避难防御工事（vluchtschansen）或称农民防御工事（boerenschansen）。这类设施为开阔地带中由壕沟、土堤及吊桥环绕的场地，单处面积约为1公顷，部分角落设有棱堡（bastion）。奈尔德韦尔特的四座防御工事分别为于利克防御工事（Uliker，位于奥斯佩尔Ospel）、克赖耶尔防御工事（Kreijel，位于奥斯佩尔Ospel）、鲁文防御工事（Roeven）以及勒弗罗伊防御工事（Leveroy）。
这批防御工事始建于17世纪初叶，现存最早的档案记载可追溯至1625至1635年。其修建目的是在当时的战乱时期保护民众财产与货物。工事内部场地被划分为若干地块，建有小型房舍或棚屋。其使用需遵守严格规章，使用与管理由防御工事管理委员会（schansbestuur）及防御工事主管（schansmeester）负责。克赖耶尔防御工事的规章档案亦得以留存。
至19世纪初，这批防御工事丧失了其原有功能，此前一直归市镇所有的场地也被私有化。克赖耶尔防御工事（奥斯佩尔）在19世纪曾长期用作小学校舍。鲁文防御工事部分区域被开发为住宅用地，而于利克防御工事则被一条名为新街（Nieuwstraat）的道路贯穿。
目前地表未留存任何遗迹，相关档案资料也较为匮乏。地下区域则可能尚存壕沟遗迹。数年前，位于韦尔特（Weert）市镇的拉尔防御工事（Laar）已完成重建。
这批防御工事场地具有极高的文化历史、景观及考古价值。它们同时也是八十年战争（Tachtigjarige Oorlog）时期动荡岁月、战乱纷争、社群精神与集体协作的历史见证。
目前奈尔德韦尔特的考古政策地图中，这批遗迹的定级仅为最低级，甚至未被纳入。应相关方要求，本报告提出了划定这批遗迹保护范围的方案，以及能够匹配其文化历史价值的考古保护等级。
另一处性质完全不同的遗迹是布尔德尔斯迪克（Booldersdijk）沿线的前边界教堂场地，其与韦尔特森林（Weerterbos）内现存的边界教堂纪念碑（Grenskerkmonument）互为对应遗迹。该场地曾是迈耶里（Meijerij）地区天主教徒的礼拜场所，自1650年起的数十年间，他们在此处的西班牙控制领地内开展宗教活动。该场地的历史详见：A. 布鲁克尔斯（A. Bruekers），《布尔德尔斯迪克沿线的边界教堂》，载于《奈尔德韦尔特往事：中心教堂》（Nederweerts Verleden, de kerk in het midden，奈尔德韦尔特1987年版）第163-166页。该遗迹已超出地方层面的价值，作为当时国家层面宗教状况的遗存，具有极高的重要性。
根据后文所述的保护范围划定方案，该场地亦被提议纳入考古政策地图。
后文将对各场地进行描述并进行地理参照，每处遗迹配有两张地图：首先是1844年的地籍详图（kadastrale minuutkaart），其下方为现行考古政策咨询地图（节选版）中，针对高考古价值场地所提议的政策保护范围线调整方案。