Mijnwaternetwerk tracé 1 Heerlen, gemeente Heerlen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

<p>In opdracht van Visser & Smit Hanab heeft RAAP in maart 2021 een bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van het project ‘Mijnwaternetwerk tracé 1 Heerlen, te Heerlen. Visser & Smith Hanab zal het mijnwaternet aanleggen over een afstand van ruim 300 meter tussen de Valkenburgerweg en het gebouw van pensioenuitvoerder APG aan de Oude Lindestraat. Dit betreft grotendeels een vervanging van het reeds bestaande warmtenet. Dit onderzoek is uitgevoerd in het kader van de omgevingsvergunning van dit project. Het doel van dit onderzoek was de archeologische waarde van het plangebied te onderzoeken en een gespecificeerde verwachting op te stellen. Ten slot is een advies opgesteld hoe met de eventuele archeologische resten in het plangebied wordt omgegaan.</p><p>Uit het bureauonderzoek is gebleken dat het plangebied op een lösswand ligt tussen hoger gelegen gronden in het oosten en het beekdal van de Geleenbeek in het westen. Deze helling wordt tenminste in het noorden aangesneden door een droogdal. In dit droogdal ligt de huidige Valkenburgerweg. Historisch gezien betreft dit de doorgaande weg tussen Valkenburg en Heerlen. Bekend is echter dat onder deze weg resten van de Romeinse weg tussen Boulogne-sur-Mer en Keulen ligt. Resten van de zogenaamde Via Belgica zijn bij eerder onderzoek zowel ten oosten als ten westen van het plangebied vastgesteld. Uit de in de omgeving voorkomende vondstmeldingen blijkt dat het plangebied deel uitmaakt van het vicus-terrein van Romeins Heerlen. De Geleenbeek vormt wellicht de westelijke grens van het wegdorp.</p><p>Verwachting Wegens de ligging in Romeins Heerlen (Coriovallum), geldt een hoge verwachting voor resten van de vicus en de Romeinse weg. Resten van de weg worden in het uiterste noorden van het plangebied verwacht.</p><p>Advies Aangezien in het plangebied resten met een hoge archeologische waarde kunnen voorkomen, wordt een opgraving van het terrein geadviseerd, waardoor de verwachte resten van de Romeinse vicus en de Romeinse weg ex-situ behouden blijven. Vanwege de aard van de ontwikkeling, een relatief smalle sleuf dwars door verschillende verkeersverbindingen in Heerlen, is vooraf geen onderzoek mogelijk in de vorm van proefsleuven en moet deze opgraving uitgevoerd worden in de vorm van een archeologische begeleiding. In het meest noordelijke deel van het plangebied, op de plaats waar de Romeinse weg het plangebied aansnijdt en de bodem relatief intact kan zijn, wordt een intensieve archeologische begeleiding geadviseerd. In het overige deel van het plangebied kan extensief worden begeleid, door het inspecteren van de sleufwanden.</p><p>Leeswijzer De te graven sleuf voor de aanleg van het warmtenet wordt in het rapport plangebied beschreven. Om de ligging van het plangebied duidelijk te maken, is de omvang van het plangebied op de kaarten groter weergegeven dan deze in werkelijkheid is. De te graven sleuf is circa 1,8 meter breed, op de kaarten is deze 10 meter breed. In bijlage 1 zijn de dateringen van de in dit rapport genoemde archeologische perioden opgenomen.</p>

受Visser & Smit Hanab委托，RAAP于2021年3月针对海伦市（Heerlen）的“我的供水网 路段1”项目开展桌面考古调查（bureauonderzoek）。Visser & Smith Hanab将在瓦尔肯堡路（Valkenburgerweg）与位于老林街（Oude Lindestraat）的养老金服务商APG大楼之间，铺设总长逾300米的矿井供水管网，本项目以替换既有供热管网（warmtenet）为主要内容。本次调查作为本项目环境许可（omgevingsvergunning）的配套工作开展，旨在评估规划区域（plangebied）的考古价值（archeologische waarde）并形成专项预期报告，最终还针对规划区域内可能出现的考古遗存（archeologische resten）制定了处理方案。
桌面考古调查结果显示，规划区域坐落于黄土崖（lösswand）之上，东侧为较高地势，西侧为盖伦贝克（Geleenbeek）河谷。该坡面至少在北侧被一处干谷切割，当前的瓦尔肯堡路即穿行于该干谷之中。从历史维度来看，此处为连接瓦尔肯堡与海伦的主干道。经考证，该道路下方埋藏有连接滨海布洛涅（Boulogne-sur-Mer）与科隆（Keulen）的古罗马道路遗存。此前的考古调查已在规划区域东西两侧发现了被称为‘比利时大道（Via Belgica）’的遗存。结合区域内的考古发现记录可知，本规划区域属于罗马时期海伦（即科里奥瓦卢姆Coriovallum）的村落（vicus）遗址范围，盖伦贝克或为该村落型定居点的西部边界。
考古预期 鉴于该区域位于罗马时期海伦（科里奥瓦卢姆Coriovallum）境内，规划区域内存在村落与古罗马道路遗存的可能性极高。古罗马道路遗存预计分布于规划区域的最北侧。
处理建议 鉴于规划区域内可能发现具有较高考古价值的遗存，建议对该区域开展考古发掘，以便将预期发现的罗马村落与古罗马道路遗存进行异地保护（ex-situ）。由于本项目需在海伦市多条交通线路下方铺设一条相对狭窄的沟槽，无法预先开展探沟考古调查（proefsleuven），因此需以考古监护（archeologische begeleiding）的形式实施发掘。其中，在规划区域最北侧，即古罗马道路穿越规划区域且地层保存相对完整的区段，建议开展高强度考古监护；在规划区域其余区段，可通过对沟槽壁进行巡检开展一般性考古监护。
阅读指引 本报告中描述的供热管网铺设沟槽范围，为清晰展示规划区域位置，报告图纸中规划区域的标注范围大于实际尺寸。待开挖的沟槽实际宽度约为1.8米，但在图纸中标注为10米。附件1收录了本报告提及的各考古时期的断代信息。