การศึกษาการใช้เครื่องมือและปัญหาอุปสรรคการใช้เครื่องมือในการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ภายใต้กระบวนการประสานและส่งต่อคนพิการเข้ารับการคุ้มครองสวัสดิภาพ: กรณีศึกษาสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการ สังกัดกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาลักษณะการใช้เครื่องมือ และปัญหาอุปสรรคการใช้เครื่องมือการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ในกระบวนการประสานส่งต่อคนพิการเข้ารับการคุ้มครองสวัสดิภาพในสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการ ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ผู้มีส่วนร่วมในงานวิจัย ประกอบด้วย นักสังคมสงเคราะห์ที่ปฏิบัติหน้าที่ภายใต้กระบวนการประสานส่งต่อคนพิการเข้ารับการคุ้มครองสวัสดิภาพในสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการ จำนวน 11 คน และผู้บริหารองค์กรที่มีบทบาทในการบริหาร กำกับ ดูแลกระบวนการประสานส่งต่อคนพิการเข้ารับการคุ้มครองสวัสดิภาพในสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการในระดับปฏิบัติและระดับนโยบาย จำนวน 3 คน วิเคราะห์ข้อมูลเนื้อหาตามประเด็น (Content Analysis) และนำเสนอผลการศึกษาเชิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า ภายใต้กระบวนการประสานส่งต่อคนพิการเข้ารับการคุ้มครองสวัสดิภาพฯ ดังกล่าว ซึ่งประกอบด้วย 9 ขั้นตอน นักสังคมสงเคราะห์มีการปฏิบัติงานใน 4 ขั้นตอน ได้แก่ 1) การรับแจ้งเรื่อง 2) พิจารณาสภาพปัญหา 3) ประสานงานไปยังกองคุ้มครองสวัสดิภาพและพัฒนาคนพิการ กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ และ 4) ประสานงานไปยังสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการ ในกระบวนการดังกล่าว นักสังคมสงเคราะห์ใช้เครื่องมือสำคัญ 3 ลักษณะ ดังนี้ ลักษณะแรก คือ แบบการสัมภาษณ์ ลักษณะที่สอง คือ แบบบันทึกการเยี่ยมบ้าน และลักษณะที่สาม คือ แบบฟอร์มการประสานงานภายใต้กระบวนการประสานส่งต่อคนพิการเข้ารับการคุ้มครองสวัสดิภาพฯ ซึ่งการปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์นั้นอยู่บนหลักการต่างๆ ได้แก่ การยอมรับความแตกต่าง ไม่ด่วนตัดสิน ไม่ตำหนิติเตียน รักษาความลับ เคารพการตัดสินใจการมีส่วนร่วมของผู้ใช้บริการ การมีส่วนร่วมขององค์กรเครือข่าย การเสริมพลังโดยการสร้างความเชื่อมั่น สนับสนุนทรัพยากร และการให้ข้อมูลเพื่อให้ผู้ใช้บริการมีทางเลือกในการพึ่งพาตนเอง รวมถึงทักษะที่จำเป็นในการปฏิบัติงานของนักสังคมสงเคราะห์ ได้แก่ ทักษะการสร้างสัมพันธภาพ การสังเกต การตั้งคำถามในการสัมภาษณ์ การฟังอย่างตั้งใจ การให้คำปรึกษา การจดบันทึก และการประสานงาน ปัญหาอุปสรรคการใช้เครื่องมือ 3 ลักษณะดังกล่าว ประกอบด้วย แบบการสัมภาษณ์ที่มีการกรอกข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน แบบสัมภาษณ์ที่ไม่ชัดเจนเป็นมาตรฐานเดียวกัน ข้อจำกัดในการสื่อสารกับคนพิการที่มีหลายประเภท ปัญหาอุปสรรคการที่ผู้ใช้บริการไม่สามารถให้เยี่ยมบ้านได้ตามนัดหมาย การเข้าไม่ถึงข้อมูลที่อยู่อาศัยที่ชัดเจนของผู้ใช้บริการ สถานการณ์แพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรน่า 2019 และปัญหาอุปสรรคการใช้เครื่องมือการประสานส่งต่อ ได้แก่ ความล่าช้าของระบบหนังสือราชการ ขาดการนำเทคโนโลยีมาช่วยในการประสานส่งต่อ หน่วยงานเครือข่ายไม่ทราบกระบวนการประสานส่งต่อคนพิการเข้ารับการคุ้มครองสวัสดิภาพในสถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการ สถานคุ้มครองและพัฒนาคนพิการสามารถรับคนพิการได้จำนวนจำกัด

本研究旨在探讨残疾人福利保障与发展机构内，协调转介残疾人获取福利保障的流程中，社会工作工具的使用类型与使用障碍。
本研究采用质性研究（Qualitative Research）方法，通过半结构化访谈（Semi-structured Interview）收集数据。研究参与者包括11名参与残疾人转介福利保障流程的社会工作者，以及3名分别处于执行层与政策层、负责统筹、监管该残疾人转介福利保障流程的机构管理人员。
本研究采用内容分析（Content Analysis）开展数据处理，并以描述性研究结果呈现最终发现。
研究发现，上述残疾人转介福利保障流程共包含9个步骤，社会工作者负责其中4个环节，分别为：1）接获转介通知；2）评估问题状况；3）联系残疾人福利保障部门与泰国残疾人生活质量促进与发展局；4）对接残疾人福利保障与发展机构。在此流程中，社会工作者共使用三类核心工具：第一类为访谈工具，第二类为家访记录表单，第三类为残疾人转介福利保障流程协调专用表单。
本项社会工作服务遵循多项核心原则，具体包括：接纳个体差异、不仓促评判、不预设立场、严守保密准则、尊重服务对象的自主决定权、联动网络组织参与、通过建立信任开展赋能、提供资源支持与信息供给，以协助服务对象拥有自主选择的空间。此外，社会工作者所需具备的核心工作技能包括：关系构建技能、观察技能、访谈提问技能、专注倾听技能、咨询技能、记录技能以及协调技能。
上述三类工具所面临的使用障碍包括：访谈工具填写不完整、各访谈工具标准不统一；与多种类型残疾人沟通存在障碍；服务对象无法按预约配合家访；无法获取服务对象明确的居住信息；以及2019冠状病毒病疫情带来的负面影响。此外，协调转介工具所面临的使用障碍还包括：行政文书系统响应延迟、缺乏技术手段辅助转介流程、合作单位不熟悉残疾人转介福利保障的流程、残疾人福利保障与发展机构可接收的残疾人名额有限。