Ijsselstein Benschopperstraat 28 BO IVO1

In opdracht van Wiegand Bruss heeft ADC ArcheoProjecten een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Benschopperstraat 28 in IJsselstein (gemeente IJsselstein). In het plangebied zal de bestaande juwelierswinkel uitgebreid worden en zullen nieuwe appartementen worden gebouwd. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van een aanvraag van een bouwvergunning en was noodzakelijk om te bepalen of bij de voorgenomen activiteiten de kans bestaat dat archeologische resten in de ondergrond worden aangetast.Het plangebied bevindt zich in de middeleeuwse stadskern van IJsselstein. Hier kunnen resten uit de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd aanwezig zijn, zoals ophogingslagen en stenen funderingen. Omdat de zuidelijke helft van het plangebied in gebruik is geweest als erf/achtertuin kunnen hier beer- en waterputten aanwezig zijn.Het bovenste pakket van het plangebied bestaat waarschijnlijk uit verschillende ophogingslagen tot op een onbekende diepte onder het maaiveld. Onder deze ophogingspakketten zal de bodem waarschijnlijk uit komklei bestaan. Het is mogelijk dat tussen -0,5 m en +0,8 m N.A.P. oeverafzettingen van de Buitenzorgse stroomgordel in het plangebied aanwezig zijn (bij een straatniveau van 2,5 m + NAP op 3,0 tot 1,7 m diepte). Op en in deze afzettingen kunnen bewoningsresten verwacht worden vanaf het Late Neolithicum tot de Middeleeuwen.Op een dieper niveau, op of in de top van de oeverafzettingen van de Wiersche stroomgordel op ca. 5,5 m -mv beneden het maaiveld kunnen archeologische resten uit het Neolithicum voorkomen. De archeologische laag bestaat uit een vermenging van onder meer kleine fragmenten aardewerk, houtskool en bot met het oorspronkelijke substraat. De meeste typen archeologische resten (bot, houtskool, aardwerk, metaal) zullen door de natte en zuurstofloze condities goed zijn geconserveerd.1 Teneinde deze verwachting te toetsen werd in het plangebied een booronderzoek (specificatie VS03) uitgevoerd. In het plangebied zijn tien boringen uitgevoerd en de maximale boordiepte bedroeg 6 m-mv.Hieruit bleek dat de diepe ondergrond van het plangebied uit een pakket zwak siltige klei bestaat, afgewisseld met veenlagen. Deze lithologische afwisseling is kenmerkend voor een nat komgebied. De verwachte stroomgordel van Wiersch is binnen de onderzochte diepte niet in de ondergrond aangetroffen. De zandige stroomrug bevindt zich mogelijk dieper dan 6 m -mv of is niet in het plangebied aanwezig.Bovenop de komafzettingen is een 20 cm dik pakket klei met zandlaagjes gevonden. Het is mogelijk dat dit pakket uit oeverafzettingen van de Buitenzorgse stroomgordel bestaat en van ongeveer 2900 tot 2500 v Chr dateert.Boven de oeverafzettingen is een 15 cm dik pakket veraard veen aangetroffen. De veraarding van het veen had waarschijnlijk een antropogene oorzaak en een stukje verbrand steen is in deze laag gevonden.Dat betekent dat we deze laag als potentieel archeologisch niveau kunnen beschouwen dat vanaf het Laat Neolithicum tot de Middeleeuwen gedateerd kan worden.Later is bovenop deze veraarde veenlaag meer veen ontstaan.Hierboven bevindt zich in het plangebied een laag klei en dan zand, samen zijn deze ongeveer 40 cm dik. Dit pakket bevat fosfaatvlekken en is zwak humeus, wellicht is dit een omgewerkt pakket.Vanwege de lithologie en de aanwezigheid van puinresten is het bovenste pakket als ophogingspakket te bestempelen. Waarschijnlijk zijn in dit pakket funderingsresten overgebleven en dateert het uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe Tijd.Op grond van de onderzoeksresultaten is gebleken dat er binnen het plangebied sprake is van twee potentiële archeologische niveaus; de veraarde veenlaag op een diepte van 175 tot 190 cm -mv en het ophogingspakket met de mogelijke funderingsresten direct onder het maaiveld. Eén van deze niveaus zal ernstig verstoord worden door de voorgenomen ingreep, namelijk het ophogingspakket. Daarom adviseert ADC ArcheoProjecten om in het plangebied tijdens de graafwerkzaamheden in een archeologische begeleiding uit te voeren, om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden. De archeologische begeleiding dient hetzelfde doel als een opgraving. Dit betekent dat bij de civiele werkzaamheden aangetroffen vondsten of archeologische sporen worden geregistreerd en, in zover de werkzaamheden dat toelaten, worden gedocumenteerd. De exacte invulling van de werkzaamheden dient te worden vastgelegd in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE). Het verdient verder de aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 53 van de Monumentenwet.

受布鲁塞尔维冈德（Wiegand Bruss）委托，ADC考古项目公司（ADC ArcheoProjecten）针对荷兰艾瑟尔斯坦（IJsselstein）市本肖珀街（Benschopperstraat）28号的规划区域，开展了室内考古调查与详查性野外考古勘察。该规划区域内将对现有珠宝商铺进行扩建，并新建多套公寓住宅。本次勘察系建筑许可申请的必要环节，旨在判定拟建工程是否存在破坏地下考古遗存的风险。
该规划区域坐落于艾瑟尔斯坦的中世纪城市核心区范围内，大概率留存有中世纪与近代的考古遗存，包括人为堆积层与石质地基。由于规划区域南部曾被用作庭院与后花园，此处可能存在窖坑与水井遗迹。
规划区域的上部地层大概率由多套自然或人为堆积层构成，直至地表下未知深度。该堆积层之下的基底地层大概率为盆地黏土。在-0.5米至+0.8米阿姆斯特丹基准面（Normaal Amsterdams Peil, NAP）的深度区间内，可能存在布伊滕佐赫河带（Buitenzorgse stroomgordel）的河漫滩沉积（对应街道地面标高为2.5米+NAP，沉积层埋藏深度为3.0米至1.7米）。在该河漫滩沉积层及其内部，可期待发现晚新石器时代至中世纪的人类居住遗存。
在更深层位，即维尔斯赫河带（Wiersche stroomgordel）河漫滩沉积的顶部或其内部，约位于地表下5.5米处，可能存在新石器时代的考古遗存。该考古层由小型陶片、木炭、骨骼与原始基底物质混合构成。多数类型的考古遗存（骨骼、木炭、陶器、金属器）将在湿润无氧的埋藏环境中得到良好保存。
为验证上述遗存推测，本次在规划区域内开展了钻探勘察（规范VS03），共完成10个钻孔，最大钻探深度为6米（地面标高以下，mv）。
勘察结果显示，规划区域的深层地下地层由粉砂质黏土与泥炭层互层构成，这种岩性交替特征是湿润盆地地区的典型沉积标识。本次勘察深度范围内未发现预期的维尔斯赫河带沉积，砂质河脊可能埋藏于6米地面标高以下，或并未分布于该规划区域内。
在盆地沉积层之上，发现了一层厚度为20厘米的夹砂黏土层，该层大概率属于布伊滕佐赫河带的河漫滩沉积，年代可追溯至公元前2900年至公元前2500年。
在该河漫滩沉积层之上，又发现了一层厚度为15厘米的腐熟泥炭层。该泥炭层的腐熟作用大概率为人为成因，且在此层中采集到一块烧蚀石块，因此可将其判定为潜在考古层位，年代可覆盖晚新石器时代至中世纪。
在此腐熟泥炭层之上，后续逐渐堆积形成了新的泥炭地层。该泥炭地层之上的规划区域内分布有黏土层与砂土层，总厚度约40厘米。该套地层含有磷斑块且呈弱腐殖化特征，推测为一套经过扰动的堆积地层。
基于岩性特征与碎石遗存的存在，可将最上部的地层判定为人为堆积层。该堆积层大概率留存有建筑地基遗存，年代为中世纪晚期或近代。
基于本次勘察结果，本规划区域内共存在两处潜在考古层位：分别为地表下175厘米至190厘米处的腐熟泥炭层，以及紧邻地表之下、可能含有地基遗存的堆积层。拟建工程将严重破坏其中一处层位，即该上部堆积层。因此ADC考古项目公司建议，在规划区域的土方作业期间开展考古监理工作，以留存对过往历史研究具有重要价值的考古信息。考古监理的工作目标与考古发掘一致，即对民用工程作业中发现的遗物或考古遗迹进行记录，并在工程条件允许的范围内完成归档整理。具体工作内容需在经主管部门审批通过的要求说明书（Programma van Eisen, PvE）中予以明确。此外，建议提醒土方工程承包商，需按照《荷兰古迹法》第53条的相关规定，向主管部门上报所有发现的考古遗存。