Archeologisch bureauonderzoek - Haarlem - MSD-terrein (gemeente Haarlem)

In opdracht van MSD BV (Merck Sharp/ Dohme Int. Srv.) heeft Archol BV een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd ten behoeve van de voorgenomen bodemingrepen binnen het plangebied MSD-terrein in de Waarderpolder in Haarlem. Op het terrein worden een nieuwe in- en uitrit gerealiseerd met bijbehorende voorzieningen zoals opstel- en parkeerplaatsen en een portiersloge (gatehouse). Voor het plangebied geldt deels een dubbelbestemming Waarde – Archeologie, categorie 2 en deels categorie 4. Voor categorie 2 geldt dat bij bodemingrepen dieper dan 0,3 m en groter dan 50 m2 een archeologisch rapport moet worden overlegd waarin de archeologische waarden van het plangebied zijn vastgesteld. Voor categorie 4 geldt dit voor bodemingrepen dieper dan 0,3 m en groter dan 2500 m2. Doel van dit bureauonderzoek is vast te stellen of de werkzaamheden kunnen leiden tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden. Het bureauonderzoek is erop gericht een specifiek verwachtingsmodel voor het terrein op te stellen met de bekende en verwachte archeologische waarden. Op grond van de landschappelijke ligging op de top en flank van strandwalafzettingen kunnen in de zuidwestelijke hoek archeologische resten uit de periode laat-neolithicum – Romeinse tijd aanwezig zijn. Ten zuiden van het plangebied zijn dergelijke resten aangetroffen en opgegraven tijdens onderzoek door de AWN in 1973. De sporen kunnen bestaan uit nederzettingsresten, maar ook sporen van een agrarisch gebruik van het terrein, zoals tijdens het AWN onderzoek. Uit het neolithicum worden met name losse vondsten verwacht. Vanaf de vroege bronstijd zijn de lagere delen van de strandwalflank bedekt geraakt met veen. De hoogste delen zijn waarschijnlijk pas in de Romeinse tijd met veen bedekt. In het veen kunnen deposities worden aangetroffen. In de top van het (veraarde) veen en de klei worden echter voornamelijk sporen en vondsten verwacht vanaf ca. 1000 na Chr., toen het gebied ontgonnen werd. Naar verwachting gaat het daarbij om sporen en vondsten die met het agrarische gebruik van het terrein in verband gebracht kunnen worden. In de zuidwestelijke hoek van plangebied wordt in de ondergrond een smalle strandwal verwacht. De exacte loop van de strandwal is onduidelijk, maar op basis van de eerder uitgevoerde onderzoeken ligt het plangebied op de oostelijke flank van de strandwal en ligt de top meer naar het westen. De top van de strandwal wordt op basis van de uitgevoerde boringen en een proefsleuvenonderzoek ten zuiden van het plangebied tussen 1,5 m -Mv (0,9 m -NAP) en 2,3 m -Mv (1,6m -NAP) verwacht. In de rest van het plangebied (de noordoostelijke hoek) wordt de dieper gelegen strandwalflank en strandwalvlakte verwacht. Bij het proefsleuvenonderzoek ten westen van het plangebied is vastgesteld dat de oostelijke strandwalflank in de richting van het huidige plangebied snel duikt naar een diepte van 3,05 m -Mv (2,45 m -NAP). Op basis van de gespecificeerde archeologische verwachting en de inschatting van de voorgenomen bodemingrepen op de te verwachte archeologische waarden wordt, voor het plangebied, geen vervolgonderzoek geadviseerd. Het plangebied lijkt op de overgang van de strandwalflank naar de strandwalvlakte te liggen. Aangezien de graafwerkzaamheden een maximale graafdiepte van 0,85 m -NAP hebben, zullen de strandwalafzettingen op een diepte van 1,5 m -Mv (0,9 m -NAP) niet verstoord worden. De (eventueel) in situ behouden grondsporen zullen alleen door de grondverdringende heipalen minimaal verstoord worden.

受MSD BV（默克夏普/多姆国际服务公司，Merck Sharp/ Dohme Int. Srv.）委托，Archol BV针对哈勒姆瓦尔德波尔德（Waarderpolder）的MSD地块内计划实施的土方工程，开展了考古场地调查。本项目将在地块内新建一处出入口及配套设施，包括临时停靠场地、停车场与门卫室（gatehouse）。该地块部分区域采用“价值-考古”双重管控等级，分别为类别2与类别4：针对类别2区域，当土方工程深度超过0.3米且作业面积大于50平方米时，需提交考古报告以阐明地块的考古价值；针对类别4区域，该要求适用于深度超过0.3米且作业面积大于2500平方米的土方工程。本次考古调查的目标为判定拟建工程是否会对潜在留存的考古遗存造成破坏，旨在结合已知与预期的考古遗存特征，构建适配该地块的专属考古预期模型。基于地块位于砂堤（strandwal）堆积顶部与坡地的景观区位，其西南角区域可能存在晚新石器时代至罗马时期的考古遗存。地块南侧区域在1973年由AWN开展的考古调查中已发现并发掘了同类遗存，遗存类型涵盖定居遗迹，也可能包含地块的农业活动痕迹（如AWN调查中记录的遗存类型）。新石器时代的遗存多以零散出土物为主。自早青铜时代起，砂堤坡地的较低区域被泥炭层覆盖，而最高区域可能直至罗马时期才被泥炭覆盖。泥炭层中可能存在沉积遗存，但在矿化泥炭顶部与黏土层中，预期主要发现公元1000年左右该区域被开垦后的遗迹与出土物，这类遗存多与地块的农业开发活动相关。地块西南角的地下被推测存在一条狭窄砂堤，其精确走向尚未明确，但根据此前开展的调查，地块位于砂堤的东坡，砂堤顶部更偏向西侧。根据地块南侧开展的钻探与探槽调查，砂堤顶部的埋深预计在1.5米-Mv（0.9米-NAP）至2.3米-Mv（1.6米-NAP）之间。地块其余区域（东北角）则被推测为较深的砂堤坡地与砂堤平原。在地块西侧开展的探槽调查显示，东侧砂堤坡地向当前地块方向快速下切，埋深达3.05米-Mv（2.45米-NAP）。基于上述考古预期评估，结合对计划实施的土方工程对预期考古遗存影响的研判，本报告建议无需开展后续考古调查。地块位于砂堤坡地与砂堤平原的过渡地带，由于本次土方工程的最大开挖深度为0.85米-NAP，砂堤堆积的埋深（1.5米-Mv，即0.9米-NAP）不会被扰动，仅有的地下遗存可能仅会因压桩作业产生轻微扰动。