Terneuzen Binnenstad Terneuzen Binnenstad. Gemeente Terneuzen. Archeologisch Bureauonderzoek

<p>De gemeente Terneuzen heeft het projectplan Totaalplan Binnenstad Terneuzen opgesteld om de inrichting van de binnenstad te herstructureren. Dit plan concentreert zich op enkele buurten en straten, maar omvat eigenlijk het gehele gebied van de binnenstad en aansluitende delen. Hierbij zullen in delen van het plangebied bodemingrepen nodig zijn. In het kader van de benodigde omgevingsvergunning voor een Binnenplanse OmgevingsPlanActiviteit (OPA) heeft Artefact! Advies en Onderzoek in Erfgoed voorliggend Archeologisch Bureauonderzoek uitgevoerd.</p><p>In het kader van het bureauonderzoek werd een groot aantal bronnen bestudeerd die geleid hebben tot een gespecificeerd verwachtingsmodel voor het plangebied. Hieruit komt het volgende naar voren: In het plangebied zijn geologische en landschappelijke fenomenen, maar ook menselijk handelen door de eeuwen heen sterk bepalend geweest voor enerzijds de mogelijke nederzettingskeuze en voor anderzijds hetgeen nog rest van de mogelijk aanwezige archeologische niveaus. Het onderzoek heeft aangetoond dat de pleistocene ondergrond bestaat uit fluviatiele afzettingen van de Formatie van Koewacht (top op diepten van 3,75 tot 6,50 m -NAP), op de meeste plaatsen afgedekt door een laag eolisch dekzand (Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel; top op diepten van 1,05 tot 5,00 -NAP). Gedurende het Holoceen raakte het plangebied afgedekt door een 1 tot 4 m dikke laag veen van de Formatie van Nieuwkoop (intacte top op diepten van 0,6 m +NAP tot 1,79 m -NAP). In de loop van de Romeinse tijd begonnen meerdere afzettingsfases van het Laagpakket van Walcheren, waarbij in een oostelijk deel van het plangebied (deelgebied B) tot grote diepte erosie heeft plaatsgevonden door de kreek de Blijde, die hier volgens historische gegevens in de 12de en 13de eeuw stroomde. Uit de historische gegevens komt tevens naar voren dat de Blijde verzandde, waarna begin 14de eeuw de Axelse Vaart werd aangelegd en dat Terneuzen als nederzetting ontstond ter hoogte van de uitmonding van deze vaart in de Honte (Westerschelde). De hypothese wordt aangehouden dat Terneuzen ontstond op en rond de tegenwoordige Noordstraat en dat de Noordstraat een oorsprong heeft als dijk. Terneuzen had al in de Middeleeuwen een sluis en ontwikkelde zich als overslagplaats en haven. In de Tachtigjarige Oorlog werd er een omgrachte vesting aangelegd. Begin 19de eeuw werden twee kanaalarmen aangelegd. Na 1830 werden wederom vestingwerken met grachten aangelegd alsook een uitwateringskanaal. In een klein noordelijk deel van het plangebied heeft volgens de Geologische Kaart van Nederland diepe post-middeleeuwse erosie plaatsgevonden.</p><p>Uit dit alles volgt dat in delen van het plangebied hoge en middelhoge verwachtingen gelden voor perioden vanaf het Paleolithicum tot en met de Late Nieuwe Tijd. Gelet op de geologische gegevens is het plangebied opgedeeld in verschillende deelgebieden met elk hun specifieke archeologische verwachtingen. Ter plaatse van in de Nieuwe Tijd gegraven vestinggrachten en kanalen zijn deze verwachtingen voor specifieke, maar niet altijd alle, perioden naar laag bijgesteld.</p>

特讷岑（Terneuzen）市政府为重构市中心空间布局，编制了《特讷岑市中心总体规划》。该计划虽聚焦部分街区与街道，但实际覆盖市中心全域及毗邻区域。在此背景下，规划区域部分地块需开展土方工程。为获取市中心环境规划活动（Binnenplanse OmgevingsPlanActiviteit，简称OPA）所需的环境许可，Artefact! 遗产咨询与研究机构完成了前置考古案头调研。

案头调研阶段，研究团队梳理了大量文献资料，由此构建了针对规划区域的特异性考古预期模型。由此可得出如下结论：规划区域内的地质与地貌现象，以及数千年来的人类活动，一方面深刻影响了早期人类的定居选址，另一方面也决定了现存考古遗存层的保存状况。调研证实，规划区域的更新世（Pleistocene）地下地层由库沃特组（Formatie van Koewacht）的河流沉积构成，其顶面埋深为3.75至6.50米（NAP，荷兰阿姆斯特丹平均海平面基准），多数区域被一层风成表层砂覆盖——该砂层为博克斯特尔组（Formatie van Boxtel）的维尔登段（Laagpakket van Wierden），顶面埋深为1.05至5.00米（NAP）。全新世（Holocene）时期，规划区域被厚达1至4米的尼乌科普组（Formatie van Nieuwkoop）泥炭层覆盖，其完整顶面埋深范围为+0.6米NAP至-1.79米NAP。罗马时期起，瓦尔赫伦段（Laagpakket van Walcheren）先后经历多期沉积作用；与此同时，规划区域东部（B分区）因历史记载中12至13世纪存在的布利德溪（de Blijde）发生了深度侵蚀。历史资料同时显示，布利德溪最终淤塞，随后于14世纪初开挖了阿克瑟尔运河（Axelse Vaart），特讷岑定居点便诞生于该运河注入洪特河（Honte，即西斯海尔德水道Westerschelde）的河口处。目前主流假说认为，特讷岑定居点形成于今北街道及其周边区域，而北街道最初的功能为防洪堤。中世纪时期，特讷岑便已建有水闸，并逐步发展为转运枢纽与港口。八十年战争期间，当地修建了带护城河的防御工事。19世纪初，两条运河支流被开挖。1830年后，当地再次修建了带护城河的防御工事与排水渠。根据荷兰地质图，规划区域北部一小块区域曾发生中世纪后的深度侵蚀。

综合上述信息可知，规划区域部分地块的考古遗存预期等级为高、中高，覆盖年代从旧石器时代（Paleolithicum）直至近代后期。结合地质资料，规划区域被划分为多个分区，各分区具有独特的考古遗存预期特征。而在近代开挖的防御壕沟与运河区域，针对部分（并非全部）时期的考古遗存预期等级已被下调。