Tracé rondweg N316 Zeddam, vindplaats 1 en 2

<p>In dit rapport worden de resultaten gepresenteerd van de archeologische opgraving die door Synthegra Archeologie bv is uitgevoerd in opdracht van provincie Gelderland. Het veldwerk is uitgevoerd in de periode van 20 september tot en met 23 november 2004. Het plangebied wordt gevormd door het tracé van de omlegging van de provinciale weg N316 rond Zeddam (gemeente Montferland, voorheen gemeente Bergh). Aanleiding voor dit onderzoek wordt gevormd door de waarneming van nederzettingssporen en vondsten daterend uit het Neolithicum tot in de Middeleeuwen tijdens twee vooronderzoeken. In 1999 en in 2003 heeft archeologisch adviesbureau RAAP bv uit Brummen een inventariserend booronderzoek uitgevoerd. Dit karterende booronderzoek toonde aan dat in het plangebied ten minste twee archeologische vindplaatsen door het wegtracé van de N316 zijn doorsneden, namelijk vindplaats 1, gelegen op een dekzandwelving; en vindplaats 2, gelegen op een gordeldekzandrug.</p><p>Vindplaats 1 zou volgens het inventarisernd veldonderzoek uit het Neolithicum tot in de Vroege Bronstijd dateren, en vindplaats 2 iets later, uit de gehele IJzertijd. RAAP vermoedde dat het wegtracé ter hoogte van vindplaats 2 een uitgestrekt gebied met nederzettingsresten zou gaan doorsnijden. Deze twee vindplaatsen dienden daarom verder onderzocht te worden om hun aard, datering, conservering en omvang te bepalen. Het vervolgonderzoek, een waarderend proefsleuvenonderzoek, werd in 2004 uitgevoerd door ARC uit Groningen bv. Tijdens het vervolgonderzoek door Synthegra b.v. uit Doetinchem zijn nederzettingssporen als paalgaten van gebouwen, waterputten, kuilen aangetroffen.</p><p>In totaal zijn 61 werkputten aangelegd. Vindplaats 1 is onderzocht met 18 werkputten. Vindplaats 2 is onderzocht in 43 werkputten in 3 blokken: blok 2A noord: 6 werkputten; blok 2A zuid: 18 werkputten, blok 2B: 19 werkputten.</p><p>De opgraving heeft aangetoond dat binnen het plangebied een deel van een groter nederzettingsterrein aanwezig is. Tijdens het onderzoek op vindplaats 1 zijn sporen en artefacten aangetroffen die voornamelijk uit de Vroege en Midden-IJzertijd dateren. Deze datering is gebaseerd op het in de sporen aangetroffen aardewerk en C14 dateringen van diverse houtskool-, hout- en algemene grondmonsters. De sporen concentreerden zich vooral in het centrale deel van het terrein. De kern van de nederzetting van vindplaats 1 is niet aangetroffen. Vermoedelijk is de periferie van de vindplaats gevonden, waarin vooral bijgebouwen in de vorm van spiekers en schuren aanwezig zijn. Drie waterputten of waterkuilen zijn waargenomen, die C14 dateringen in de Vroege en Midden-IJzertijd opleverden.</p><p>Vindplaats 2 heeft voornamelijk sporen en vondsten opgeleverd die te dateren zijn in de Vroege en Midden- IJzertijd en de Romeinse Tijd. De sporen bevonden zich in de centraal gelegen werkputten, behorend tot blok 2A zuid. Voornamelijk bijgebouwen in de vorm van spiekers en schuren, maar ook veel (afval)kuilen en enkele hutkommen zijn aangetroffen. Vermoedelijk is ook hier de periferie van de nederzetting aangetroffen, zoals op vindplaats 1. Vindplaats 2B heeft een tweetal waterputten opgeleverd, die dateren in de Vroeg-Romeinse tijd, waarvan er verder weinig sporen zijn.</p><p>Uit het pollenonderzoek bleek dat de wijdere omgeving van de nederzetting van vindplaats 1 zeer bosrijk moet zijn geweest met veel Els, Hazelaar, Eik en Linde en verder wat Iep, Beuk en Wilg. Vindplaats 2 had een open landschap met hier en daar wat bomen, waaronder vooral Els en Eik met daarnaast wat Iep en Linde. Vooral heide- en grassoorten groeiden hier. Een deel van de grond, in ieder geval bij het nederzettingscomplex van vindplaats 2, werd ingenomen door akkers. Het aangetroffen stuifmeel van Ranonkelachtigen, Weegbree en Varkensgras verwijst naar graslanden, mogelijk weilanden. Uit archeozoölogisch onderzoek kan voorzichtig worden geconcludeerd dat veeteelt werd uitgeoefend, met varkens en rundvee.</p><p>Het aardewerk bestaat, met uitzondering van een procentje romeins draaischijfaardewerk, geheel uit handgevormd locaal aardewerk. In de Vroege en Midden-Ijzertijd is er een duidelijke verwantschap met het aardewerk van noord-Nederland. Het aardewerk uit de Miden- en laat-Romeinse bewoning van vindplaats 2 heeft een grote overeenkomst met het aardewerk van de “Rhein-Weser Germanische” groep uit oostelijker streken.<br>Behalve aardewerkvondsten bestaat het vondstcomplex ook uit natuursteen (waaronder tefriet, destijds gebruikt voor maalstenen) en vuursteen (waaronder één artefact, een kling), huttenleem, metaal, twee fragmenten van La Tène glas en een stukje Romeins glas (vindplaats 2).</p>

<p>本报告呈现了由Synthegra Archeologie bv受海尔德兰省（Gelderland）委托开展的考古发掘成果。田野工作实施于2004年9月20日至11月23日期间。调查区域为环绕泽达姆（Zeddam，原贝尔赫市Bergh，现蒙费尔兰市镇Montferland）的N316省道改道线路沿线。本次研究的缘起为两次前期勘探中发现的可追溯至新石器时代（Neolithicum）至中世纪（Middeleeuwen）的聚落遗迹与出土遗物。1999年与2003年，来自布鲁门（Brummen）的考古咨询机构RAAP bv开展了系统性钻探调查。此次网格状钻探结果显示，N316公路线路至少穿越了调查区域内两处考古遗址：遗址1位于一处冰碛砂隆起（dekzandwelving）之上，遗址2则坐落于环冰碛砂脊（gordeldekzandrug）之上。</p><p>根据系统性田野勘探结果，遗址1的年代可覆盖新石器时代至早期青铜时代（Vroege Bronstijd），遗址2则稍晚，涵盖整个铁器时代（IJzertijd）。RAAP推测，N316公路途经遗址2的路段将穿越一片分布有大量聚落遗迹的广阔区域。因此，需对这两处遗址开展进一步勘探，以明确其性质、年代、保存状况与分布范围。2004年，来自格罗宁根（Groningen）的ARC uit Groningen bv开展了后续的评价性试掘槽探。此后，来自杜廷赫姆（Doetinchem）的Synthegra bv在后续勘探中发现了建筑柱洞、水井、坑穴等聚落遗迹。</p><p>本次勘探共布设61个工作探坑（werkputten）。其中遗址1通过18个工作探坑完成勘探，遗址2则分3个区块利用43个工作探坑开展勘探：2A北区6个、2A南区18个、2B区19个。</p><p>本次发掘证实，调查区域内存在一处大型聚落遗址的一部分。对遗址1的勘探中发现的遗迹与遗物主要可追溯至早期铁器时代与中期铁器时代，年代判定依据为遗迹中出土的陶器（aardewerk）以及对各类木炭、木材与普通土壤样品开展的碳十四年代测定（C14 dateringen）。遗迹主要集中在遗址的中部区域，但未发现遗址1的聚落核心区。本次勘探大概率仅触及了遗址的外围区域，其中以棚屋与谷仓类附属建筑遗迹为主。此次勘探还发现了3处水井或水坑，经碳十四年代测定可确定其年代为早期与中期铁器时代。</p><p>遗址2出土的遗迹与遗物主要可追溯至早期铁器时代、中期铁器时代与罗马时期（Romeinse Tijd）。遗迹主要分布在2A南区的中部工作探坑范围内，以棚屋与谷仓类附属建筑为主，同时还发现了大量（废弃）坑穴与少量房屋基址。与遗址1类似，本次勘探大概率仅触及了遗址2的聚落外围区域。2B区则出土了2口水井，年代可判定为早期罗马时期（Vroeg-Romeinse tijd），该区域其余遗迹则相对较少。</p><p>孢粉分析（pollenonderzoek）结果显示，遗址1聚落的周边区域曾为茂密森林，主要树种包括桤木、榛树、橡树与椴树，另有少量榆树、山毛榉与柳树。遗址2所在区域则为开阔景观，仅零星分布树木，以桤木与橡树为主，辅以少量榆树与椴树，区域内以石楠与草本植物为主。遗址2的聚落区域内有部分土地被开辟为农田，从出土的毛茛科、车前草与猪草花粉可推断，当时存在草地，大概率为牧场。通过考古动物学（archeozoölogisch）研究可初步推断，当时的居民已开展畜牧活动，饲养的家畜包括猪与牛。</p><p>本次出土的陶器（aardewerk）中，除占比1%的罗马时期轮制陶器外，其余均为手工制作的本地陶器。在早期与中期铁器时代，该区域陶器与荷兰北部的陶器存在显著的亲缘关系。遗址2在中罗马时期与晚罗马时期的出土陶器，则与来自东部区域的“莱茵-威悉日耳曼（Rhein-Weser Germanische）”群陶器具有高度相似性。</p><p>除陶器外，本次出土遗物组合还包括天然石材（其中包括tefriet，曾被用于制作磨石）与燧石（其中1件制品为石刀）、建筑用粘土、金属制品、2件拉坦诺（La Tène）时期玻璃碎片以及1件罗马时期玻璃制品（出土于遗址2）。</p>