Transect-rapport 1018: Archeologische Begeleiding. Nieuwegein, Margrietstraat-Wilhelminastraat. Gemeente Nieuwegein (UT).

<p>In april 2016 is een archeologisch onderzoek uitgevoerd in een plangebied in Vreeswijk, op de hoek van de Margrietstraat en de Wilhelminastraat te Nieuwegein (gemeente Nieuwegein). Aanleiding hiertoe vormt de realisatie van drie te bouwen woningen en een garage langs de Wilhelminastraat. <br> <br>Voorafgaand aan de archeologische begeleiding heeft een vooronderzoek plaatsgevonden in de vorm van een gecombineerd bureau- en booronderzoek (verkennende fase; Hanemaaijer 2012). Uit dit onderzoek bleek dat in het plangebied mogelijke twee archeologische niveaus aanwezig kunnen zijn (respectievelijk de periodes Meso-/Neolithicum en de Middeleeuwen). Hanemaaijer heeft hierop geadviseerd een archeologische begeleiding (conform protocol opgraven) uit te laten voeren. Dit om de geschetste verwachtingen te kunnen toetsen, waarbij - indien aanwezig - archeologische resten direct worden gedocumenteerd. De gemeente heeft hiermee ingestemd. <br> <br>Landschappelijk gezien ligt het plangebied in het Midden-Nederlands rivierengebied, ter hoogte van de Benschopstroomgordel die gedurende het Meso- en Neolithicum zandige afzettingen in het plangebied heeft afgezet (momenteel liggen deze afzettingen op 4-7 meter -Mv). Hierop zijn, gedurende de IJzertijd (vanaf ca. 600 voor Chr.), vanwege een opnieuw toenemende invloed van de rivieren komafzettingen afgezet. Wel zal de top van de komafzetting zijn omgewerkt en/of afgedekt door (historische) ophogingslagen. Het plangebied bevindt zich immers cultuurhistorisch gezien binnen de historische kern van Vreeswijk; een dorp dat is ontstaan uit een vesting dat in de 15e eeuw als versterking van een (14e-eeuwse) houten sluis diende. <br> <br>Resultaten <br>Uit de resultaten van de archeologische begeleiding blijkt dat de archeologische verwachting, gebaseerd op het vooronderzoek, grotendeels is bevestigd. In het plangebied zijn diverse ophogingslagen, sporen en vondsten uit de Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd aanwezig, die verband houden met de historische dorpskern van Vreeswijk. Wel zijn ook grootschalige verstoringen aanwezig die ontstaan zijn door de (recente) sloop van woningen. <br> <br>De ophogingslagen laten een relatief eenduidige tijdsverloop zien. De aangesneden lagen en sporen dateren op basis van het vondstmateriaal en stratigrafische positie vanaf de Nieuwe tijd A (laatste kwart 16e eeuw) tot in de Nieuwe tijd C (19e/20e eeuw). In de ophogingslagen zijn muurresten gevonden, waarbij twee verschillende oriëntaties zijn waargenomen. Daarnaast zijn de restanten van een houten tonput, een mogelijke haardvloer of de bodem van een bakstenen (afval)put, een forse eikenhouten staander, twee kleinere houten palen en een beschoeide sloot aangetroffen. <br> <br>Het vondstmateriaal bestaat met name uit: gebruiksaardewerk van diverse baksels (roodbakkend, steengoed, witbakkend, majolica, maar ook porselein en industrieel wit), pijpaardewerk en bouwmateriaal (tegels, baksteen). De kleinere vondstcategorieën betreffen dierlijk bot (met name rund), metaal (spijkers), een fragment van een leren schoen en een natuurstenen rechthoekige blok dat als poer gediend kan hebben. Hoewel het vondstmateriaal goed in het beeld past van een historische kern (nederzettingsresten), is het materiaal voornamelijk afkomstig uit de genoemde historische ophogingslagen. Het materiaal kan daarom goed van elders zijn aangevoerd, waardoor geen directe link met de voormalige gebruikers van het plangebied te maken is.</p>

2016年4月，荷兰纽韦亨（Nieuwegein）弗里斯韦克（Vreeswijk）区域内，玛格丽特街（Margrietstraat）与威廉敏娜街（Wilhelminastraat）转角处的规划地块开展了考古调查。本次调查的动因是拟在威廉敏娜街沿线新建三栋住宅及一处附属车库。

在正式开展考古监护（Archaeological Monitoring）工作前，已完成案头调研与钻探结合的预研究（勘探阶段；Hanemaaijer 2012）。该研究表明，规划地块内可能存在两处考古地层，分别对应中石器时代/新石器时代（Mesolithicum/Neolithicum）与中世纪（Middeleeuwen）。Hanemaaijer据此建议开展考古监护工作，需严格遵循发掘规程（Excavation Protocol），以验证前述考古预期，若发现遗存则需立即进行标准化记录。该建议已获得纽韦亨市政当局批准。

从地貌环境来看，规划地块地处荷兰中部河流冲积区，属于本斯科普流带（Benschopstroomgordel）范围。中石器时代与新石器时代期间，该流带在地块内沉积了砂质沉积物（当前该沉积物埋深为4-7米，以-Mv为高程基准）。铁器时代（Iron Age，约公元前600年起），受河流作用增强影响，地块内沉积了洪积物。不过洪积层顶部已被历史时期的堆积层改造或覆盖。从文化历史维度而言，规划地块属于弗里斯韦克历史核心区——该村落起源于15世纪的堡垒，其功能为加固14世纪修建的木质水闸。

考古成果
本次考古监护结果显示，基于预研究提出的考古预期已得到基本证实。规划地块内发现了多处与弗里斯韦克历史村落核心相关的中世纪晚期至近现代堆积层、遗迹与遗物。同时，地块内也存在因近期房屋拆除造成的大规模扰动痕迹。

堆积层的时间序列相对清晰。根据出土遗物与地层叠压关系（Stratigraphic Position），揭露的地层与遗迹年代跨度为近现代A时期（16世纪末）至近现代C时期（19/20世纪）。堆积层内发现了墙体遗迹，其朝向分为两种不同类型。此外，还清理出木质水井残迹、疑似炉床地面（Hearth Floor）或砖砌（废弃）坑池底部、一根粗大的橡木立柱、两根小型木质木桩以及一处铺砌沟渠。

出土遗物主要包括：不同品类的日用陶器（红陶、粗炻器（Stoneware）、白陶（Whiteware）、马约利卡陶（Majolica），另有瓷器与工业白瓷（Industrial Whiteware））、管道陶器（Pipe Clay Ware）以及建筑材料（瓷砖、砖块）。次要遗物类别包括动物骨骼（以牛骨为主）、金属制品（钉子）、皮靴残片，以及一块可作为垫脚石的天然石材矩形块。尽管出土遗物符合历史聚落遗存的特征，但绝大部分遗物均来自前述历史堆积层，不排除其为外来搬运的可能性，因此无法与规划区域原使用者建立直接关联。