Kamerlingh Onneslaan 5, IJsselstein (gemeente IJsselstein)

ADC ArcheoProjecten heeft in december 2021, maart 2022 en mei 2023 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Kamerling Onneslaan 5 in IJsselstein, gemeente IJsselstein. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen herinrichting van een laad- en losterrein. Hiervoor is een omgevingsvergunning nodig. Uit het bureauonderzoek kan worden afgeleid dat in de ondergrond van het plangebied bedding- en oeverafzettingen van de Over-Oudland stroomgordel aanwezig zijn. Deze worden afgedekt door kom- en oeverafzettingen van de Hollandse IJssel. Bij een archeologisch booronderzoek dat ten zuiden van het plangebied is uitgevoerd werd in de top van de oeverafzettingen van de Over-Oudland stroomgordel een vegetatiehorizont vastgesteld. Bij daarop volgend proefsleuvenonderzoek werd de archeologische potentie daarvan bevestigd: ter plaatse van een hoger deel van de oeverwal werden twee huisplattegronden uit de Vroege of de Midden-IJzertijd aangetroffen. Een vergelijkbare vindplaats kan ook ter plaatse van het plangebied aanwezig zijn en zal zich naar verwachting ook als een vegetatieniveau of een archeologische laag (een humeuze, ontkalkte laag met daarin fragmenten aardewerk, bouwmateriaal, bot en houtskool) manifesteren. Het vegetatieniveau kan op basis van het ten zuiden uitgevoerde archeologisch onderzoek vanaf ca. 55 cm –mv aanwezig zijn. Er zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van resten uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd anders dan aan landbouw gerelateerde resten. In de Nieuwe tijd was het in gebruik als bouwland, tot de aanleg van het bedrijventerrein in 2004. Door het gebruik van het plangebied als boomgaard in het midden van de 20e eeuw, door het bouwrijp maken en het plaatsen van heipalen in 2004 moet in het plangebied rekening worden gehouden met verstoringen. De exacte omvang en diepte hiervan zijn niet bekend. Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Voorafgaande aan het onderzoek was bepaald dat indien noodzakelijk kon worden doorgestart naar een karterend booronderzoek. Op basis van de resultaten van het verkennend onderzoek is echter geconcludeerd dat verder aanvullend onderzoek niet nodig was. Bij het verkennend onderzoek is vastgesteld dat de ondergrond in het grootste deel van het plangebied uit restgeul- op beddingafzettingen van de Over-Oudland stroomgordel bestaat. De restgeulafzettingen worden plaatselijk door een veenlaag van elkaar gescheiden, wat wijst op twee fasen van rivieractiviteit. In boring 2 bestaat de bodemopbouw niet uit restgeul- op beddingafzettingen, maar uit oever- op beddingafzettingen van de Over-Oudland stroomgordel. De restgeul- en oeverafzettingen van de Over-Oudland stroomgordel worden afgedekt door oever- en komafzettingen van de Hollandse IJssel.De bovenste 130 tot 160 cm bestaat uit een verstoord en opgebracht pakket. In boring 2 zijn op twee niveaus in de oeverafzettingen van de Over-Oudland stroomgordel een vegetatiehorizont aanwezig, respectievelijk op 350 cm -mv (1,92 m -NAP) en 260 cm -mv (1,02 m -NAP). In boring 8 is in de bovenliggende afzettingen van de Hollandse IJssel eveneens een vegetatiehorizont aangetroffen, op 180 cm -mv (0,07 m -NAP). Hoewel vegetatiehorizonten in beginsel als potentieel archeologische niveaus worden beschouwd, liggen de bij het booronderzoek aangetroffen vegetatiehorizonten relatief laag ten opzichte van het niveau waarop ten zuiden van het plangebied resten uit de Midden- en Late IJzertijd zijn aangetroffen. Bovendien zijn in geen van de in de boringen onderscheiden vegetatiehorizonten archeologische indicatoren waargenomen. Daarom wordt aan het plangebied de hoge archeologische verwachting naar een lage verwachting bijgesteld.

ADC考古项目（ADC ArcheoProjecten）于2021年12月、2022年3月及2023年5月，在伊瑟尔斯泰因自治市（IJsselstein）的Kamerling Onneslaan 5号地块开展了案头考古调查（bureauonderzoek）与勘察性野外调查，具体形式为勘探性钻探调查（verkennend booronderzoek）。本次调查的缘起为该地块计划翻新装卸作业区，需申请环境许可证（omgevingsvergunning）。
通过案头考古调查可知，规划区地下分布有上奥德兰河流体系（Over-Oudland stroomgordel）的层积沉积与河漫滩沉积，其上覆有荷兰艾瑟尔河（Hollandse IJssel）的碟形洼地沉积与河漫滩沉积。此前在规划区南部开展的考古钻探中，研究人员在上奥德兰河流体系的河漫滩沉积顶部发现了植被层（vegetatiehorizont）；后续开展的试槽调查（proefsleuvenonderzoek）证实了该处的考古潜力：在河漫滩高地范围内，发掘出两处早铁器时代或中铁器时代的房屋基址。规划区内或存在同类考古遗存，其表现形式大概率为植被层或考古堆积层——即腐殖质脱钙层，内含陶器碎片、建筑构件、骨骼与木炭。根据南部考古调查结果，该植被层的埋藏深度约为地表下55厘米（mv，maaiveld）。
除与农业活动相关的遗存外，未在规划区内发现中世纪晚期与近代早期的其他人类活动遗存。该区域在近代早期曾作为耕地使用，直至2004年建成工业区；20世纪中期此地曾被用作果园，2004年又经历了场地平整与桩基作业，因此规划区大概率存在人为扰动，但其具体范围与深度尚未明确。
为验证并补充前述考古潜力推测，研究人员在规划区内开展了勘探性钻探调查。本次调查原计划在必要时启动加密钻探流程，但根据勘探结果，无需开展进一步补充调查。
勘探结果显示，规划区绝大多数区域的地下地层为上奥德兰河流体系的谷积层与层积沉积，局部区域的地层被泥炭层分隔，指示该区域曾经历两期河流活动阶段。2号钻孔的地层并非谷积层与层积沉积，而是上奥德兰河流体系的河漫滩沉积与层积沉积。上奥德兰河流体系的谷积与河漫滩沉积之上，覆盖有荷兰艾瑟尔河的河漫滩与碟形洼地沉积。最上部130至160厘米的地层为扰动堆积层。
2号钻孔的上奥德兰河流体系河漫滩沉积中，发现两处植被层，埋藏深度分别为地表下350厘米（对应荷兰标准阿姆斯特丹高程基准面1.92米，Normaal Amsterdams Peil，简称NAP）与260厘米（对应NAP高程1.02米）。8号钻孔的荷兰艾瑟尔河上覆沉积中，同样发现一处植被层，埋藏深度为地表下180厘米（对应NAP高程0.07米）。
尽管植被层通常被视为潜在考古遗存，但本次钻探发现的植被层埋藏深度，相较于规划区南部发现的中、晚铁器时代遗存的埋藏深度明显偏低；且所有钻孔的植被层中均未观测到考古学指示物。因此，研究人员将规划区的考古潜力评级从高调整为低。