five

KK1-0538 - Magwi masha hpe tam ai lam (The elephant that looked for men) with English translation

收藏
Research Data Australia2024-12-14 收录
下载链接:
https://researchdata.edu.au/kk1-0538-magwi-english-translation/1542918
下载链接
链接失效反馈
官方服务:
资源简介:
Translation (Rita Seng Mai) Now, I am going to tell you about an elephant looking for a man. In the past, humans and animals could understand each other's languages. Humans and animals could understand each other. They had been living like that. We have learned that the cultures of marriage in many Kachin history books. In our history, we have learned that humans and animals can understand each other's languages. In the past, humans and animals could understand each other's languages and live together. One day, the words "humans know how to order animals to do work" were spreading among animals. The words were spreading among the animals. Then the lion king called every animal to a meeting and discussed, "The humans are saying that they are going to slave us. We should go to a farther place from humans in order not to be slaved." The animals agreed with him and said, "Yes, you are right. We don't want to be slaves. We don't want to work for them." Some of them listened to the lion king and ran away. The elephant couple thought for a while without running and said, "We would like to see what humans are. After seeing them, we will run away. So we will look for humans. We won't run away with you together." Then the elephants stayed there without running away. They were so strong that they were a bit stubborn and proud of themselves. The elephants didn't believe that humans could order the animals to work. The elephants doubted, "How can humans order big animals like us to work for them?" They didn't believe it. While other animals were running away from humans, the elephant couple said, "Let's go find humans!" The female elephant was pregnant. They kept walking without giving up, but they didn't see anyone. Then they arrived at a field after walking for a long time. At that time, the female elephant felt back pain and saw signs of labour. She told her husband, "I think I am about to give birth soon. I feel pain. I can't walk for a long time. Let's walk slowly and find humans slowly." He told her, "Endure your pain. Let's keep walking for a while. Don't give birth yet. We don't see any humans yet, so endure your pain." She shouted, "I can't endure it anymore. Let's take some rest here." The male elephant told her, "Okay, then. You should take some rest here. I will keep looking for humans. Follow me when you feel fine." Then he left her there and went out to find humans. The female elephant was hurt and couldn't walk anymore. When she looked at the field, there was a woman who was cleaning the field. So, she asked her, "How long does a human carry the baby in her belly?" The woman answered, "The baby is carried for nine months and born in the tenth month." It seemed like the elephant was a bit far from the woman. She misheard it as ten years. She couldn't believe it and asked her, "Ten years?" The woman thought the elephant was repeating her answer, so she said, "Yes. Yes." The female elephant said to her unborn baby, "Don't come out of my belly yet. You need to stay in my belly for ten years. Let's go find humans. Just stay in my belly now." Then she followed her husband. After walking for some time, she was exhausted and lied down to take a rest. She fell asleep soundly since she was pregnant and felt tired. She felt pain, which was a sign to give birth, but she pulled herself together and said to herself, "I can't give birth yet. She said I had to bear the calf for ten years." After taking a nap, she followed her husband. Meanwhile, the male elephant that even left his pregnant wife thought, "I should find humans. I won't go back until I see a human." After some time, he saw a man working in a field. He asked the man, "Do you know what a human is?" He answered, "Of course, I know. Humans are really intelligent." The elephant told him, "Okay. Please take me to the place where humans live." The man said, "The place where humans live is so far away from here. I can't take you there on foot." Then the elephant said, "Don't worry about that. You can ride on my back." He asked, "Really? Can I?" The elephant said, "Of course. Why not?" The man asked the elephant, "Will you listen to me if I take you there?" The elephant promised to listen to him. Then the man prepared dry rations for one or two months and rode on the back of the male elephant. And they went to the place where people lived. In fact, he lied to the elephant. He didn't tell him that he was a human. He already knew how to slave elephants. He didn't tell the elephant that he was a human. On the way to the village, he made the rope. Somewhere, he told the elephant, "Let's take a rest there. I am tired. Let's take a rest here for a while." The man said, "We still need a long way to get to the place where people live. I am making the rope that will be used to tie people." Just after a while, he tied the elephant to a tree. He made the elephant lie down. And he tied his front right leg and hind leg together, and his front left leg and hind leg together. Then he told him, "Try to kick and free yourself." When the elephant kicked his legs with strength, the rope was cut. The man commented, "The rope is not strong enough yet." The elephant said, "Isn't it strong yet?" Later, the man tried to make a bigger rope than the former one. The elephant also said, "Yes, you should make a bigger and stronger rope to tie the humans. Make a bigger one." After that, he told the elephant, "Okay, let's test how strong this rope is." And he tied the elephant to the tree again. He told him, "My friend elephant, try to kick the rope and free yourself. Let's see how strong it is." This time, the rope couldn't be cut easily. The rope was really strong. The elephant said, "The rope is really strong. It's great. Now, set me free." Then the man said, "I can't untie you. I am a human who you want to see that much." The elephant was upset to hear that. He was in tears. He said, "I will listen to you now. I will listen to what you say. I will work as you order. Please untie the rope and set me free." The man released him and said, "You will have to work for me as you have promised. You will have to work for humans. You need to keep your promise." Since then, elephants have worked for humans. The elephants work for us. They pull the logs and trees, which are too heavy for us. If the elephant listened to his king, the lion, when he was told to run away, he thought he would not be a slave to humans. He decided to look for humans at that time. Therefore, the elephants have to work for humans. Transcription (La Ring) Ya ngai tsun na gaw magwi shinggyim masha hpe tam ai lam nga ai lam rai na re. Moi shawng de da shinggyim masha ni gaw e dusat dumyeng ni shada da ga hkrum chye ai da. Dusat dumyeng ni hte shinggyim masha ni ga hkrum ai. E shaga hkat ai e ning rai na nga pra wa ai da. Dai shaloi e ndai shinggyim masha ni gaw num jaw num ya rai na nga pra wa ai lam ni Wunpawng sha ni a labau hta ndai jiwoi jiwa ni hkai ginlen hkrat wa ai anhte a labau e laika buk ni hta i law law mu lu ai i. Dan rai shinggyim masha hte dusat ni ga hkrum ai lam hpe le e ndai hpe e anhte labau ni hta law law mu lu ai. E dai shaloi gara hku byin ai i nga yang kalang mi na hta ndai shinggyim masha ni hte dusat ni gaw ndai zawn shada da ga chye na hkat ai hte e jawm nga jawm hpawng de rai na nga ai aten hta da "Ndai shinggyim masha ngu ai ni gaw ndai dusat amyu ni hpe magam bungli hta mayam shatai shangun sha chye ma ai" ngu ai ga wa she ndai yawng kaw chyam bra mat wa ai da. Shinggyim masha ni ndai dusat dumyeng hpe shangun sha chye ai yam sha chye ai ngu ai ndai ga ni wa dusat dumyeng ni na kaw yawng kaw chyam bra mat wa ai da. Dai shaloi ndai dusat ni na hkaw hkam hkanghkyi wa gaw gai dusat ni hpe zuphpawng la na she "Ndai shinggyim masha ni gaw anhte hpe mayam yam na nga na shangun sha na nga na tsun garu nga ma ai. Dai majaw anhte gaw shanhte kaw mayam n-yam lu na matu anhte gaw shinggyim masha ni hte tsan ai shara de hprawng ga lo" ngu di na tsun ai da. Dai shaloi nkau dusat dumyeng ni gaw "E rai nga ai anhte gaw shinggyim masha ni kaw gaw mayam nkam yam ai. Shanhte shangun ai bungli nkam galaw ai" ngu di na dai hkanghkyi shanhte hkaw hkam wa tsun ai hku rai na dai kaw nkau mi gaw dai kaw hprawng mat ma ai da. Dai shaloi ndai e ndai magwi hkan la gaw "E ngai gaw ndai shinggyim masha ngu ai masha gaw kaning re re kun mu yu na she shanhte hpe mu na she ngai gaw hprawng na. Dai majaw ngai gaw shinggyim masha hpe naw mu yu na matu shinggyim masha naw hkan tam na. Ngai gaw nanhte kaw nhprawng nang ai" ngu di na shi gaw dai hku tsun di na dusat dumyeng ni gaw i shanhte kaw i shi gaw nhprawng nang ai da. Nhprawng nang ai shi gaw hkum hkrang mung kaba ai i n-gun lapyin ja ai re majaw shi gaw loimi rai dum ai myit masin mung rawng ai ga rai nga. Dai majaw "Shinggyim masha ni n-gun ja ai dusat ni hpe e shanhte shangun sha na" nga hpe shi gaw nau wa nkam ai le i. "Shinggyim masha ni kaning san nna wa mi anhte ndai ram ram kaba ai ni hpe me shangun sha na nga gaw" ngu shi gaw ai mi nkam ai myit masin hte shi gaw ndai shinggyim masha hpe hkan tam wa na hku rai nga. Shaloi masha ni yawng hprawng ma ai shaloi gaw shan madu jan hte ndai magwi la wa gaw shan gaw "Gai an lahkawng gaw shinggyim masha ni hpe hkan tam na matu rawt sa wa ga" ngu di na shan lahkawng gaw dai kaw na shanhte wo de hprawng shan la mung ndai kaw na shinggyim masha ni hpe tam na matu rawt mat wa ai da. E shan mung dai de hkawm sa wa re shaloi gaw dai gaw magwi yi wa gaw ma hkum re ai hku rai nga. Ma gun taw re hku rai nga dai shaloi wo hkawm hkrai hkawm rai yang shinggyim masha zawn re hpe mung nmu. Hkawm hkrai tam hkrai tam hkawm tam hkrai tam hkawm re shaloi htaw shara mi kaw yi langai mi kaw du ai da. Yi langai mi kaw du wa ai shaloi gaw dai kaw magwi jan dai magwi yi wa gaw ma shangai machyi wa na hku rai nga. "Ga e la nang e ya ngai gaw kan ma shangai ten du wa sam sai kan ma machyi ai e gau ngwi she hkawm ga ngai nlu hkawm wa sai gau ngwi hkawm na she tam hkawm ga" ngu yang magwi la gaw "E naw sharang u naw hkawm ga" ngu tsun ai da. "Rai hkum shangai shi ma hkum shangai shi naw sharang u shinggyim masha nmu shi ai" ngu na she tsun ai. Dai magwi yi wa gaw "E nlu sharang sai lo grai machyi sai lo" ngu di na she dai kaw "Naw hkring la ga" ngu tsun ai shaloi gaw dai kaw hkring re shaloi gaw magwi la gaw "Gai gai nang kan machyi ai nga yang mung dai kaw jang hkring nga na nang gau ngwi hkan nang rit yaw ngai shawng shawng de hkawm magang na" ngu di na shi gaw hkawm magang mat wa ai da. Magwi yi hpe gaw dai yi makau kaw tawn kau da rai na shi gaw hkawm mat wa ai da. Hkawm mat wa re shaloi gaw e ndai magwi yi wa gaw machyi na she e ma shangai na zawn zawn um machyi na she ndai yi de yu dat yang she shinggyim masha num langai mi dai kaw yi magang taw ai hpe mu dat ai da. Yi magang taw ai kaw mu dat aii shaloi gaw shi gaw dai num hpe she "E ning shinggyim masha ni ma hkum ma gun ai gaw kade ning gun a ta" ngu tsun ai shaloi gaw dai num gaw shata jahku gun na shata shi kaw shangai ai lo" ngu tsun dat ai da. Dai shaloi gaw loi tsan ai re nga yang na shut kau sam ai da dai magwi gaw shata shi ngu ai hpe she shi ning ngu ai na kau dat ai da. "Shi ning da aw ning" ngu tsun ai num wora jan mung nau bai nna na she shi tsun dan dat ai ga hpe she bai nhtang san ai shadu na she "E lo" ngu bai "Re lo" ngu bai marawn tsun dat ai da. Dai shaloi she e magwi yi gaw "Koi shi ning she nga mi gaw ma nang e hkum shangai shi hkum shangai shi e ya shinggyim masha nmu shi ai naw tam hkawm na re hkum shangai shi ya shi ning nga ai gaw" ngu na she dai machyi ai bai sharang nna she e "Shi ning gun ai she nga mi gaw nang kan kata kaw naw rawng u hkum shangai shi" ngu na gaw shi gaw dai kaw na bai madu wa hpang de hkan nang rai na shinggyim masha tam hkawm mat wa ai da. Tam hkawm mat wa re shaloi gaw htaw shara mi kaw du ai shaloi gaw nau ba mat na dai "Jahkring mi" ngu na dai kaw galeng taw ai da magwi yi wa gaw ma hkum hte kan kaba jang gaw e dai shaloi gaw yup malap mat wa ai da. Yup malap mat wa na shi gaw bai hprang wa ai shaloi gaw ndai e dai kan machyi akan machyi gaw machyi taw ai le i raitim shi gaw "Yi ma hkai hkyen sam sai lo" bai ngu na she e raitim sharang nna she "Shi ning she nga mi gaw hkum shangai shi hkum shangai shi" ngu na e dai hku bai tsun na shi gaw yup rawt na bai madu wa hpang de bai hkan nang da. Hkan nang ai shaloi gaw um magwi la wa mung madu jan e pyi tawn da kau hkra rai na gaw "Shinggyim masha hpe e nmu yang mu hkra tam hkawm mat wa na" ngu na htaw hkarang yi langai mi kaw du pru wa ai da. Dai shaloi yi kaw bungli galaw taw ai la langai mi hpe sa mu hkrup ai da. Sa mu hkrup ai shaloi shi gaw san ai "E hkau nang shinggyim masha hpe nang nchye ai i" ngu san ai shaloi gaw la dai wa gaw "Chye ai le" ngu shaloi gaw "E shinggyim masha ni gaw nyan grai kaja ai re lu e bawnu grai kaja ai" ngu na she dai magwi hpe tsun dan ai da. Dai shaloi "E dan nga yang gaw hkau e ngai hpe dai shinggyim masha ni nga ai shara de woi sa rit" ngu na tsun ai da. Dai shaloi gaw "Ah hkau e shinggyim masha ni nga ai shara gaw grai tsan ai gaw grai tsan ai re majaw gaw lam hkawm yang grai ba ai dai majaw ngai nang hpe nlu sa ai law" ngu tsun yang "Ah hkau hpa hkum tsang u nang ya nang nye shingma kaw jawn nna hkan nang u" ngu na tsun ai da. Dai shaloi e "Kaja wa i" ngu shaloi gaw "E kaja wa le" ngu shaloi gaw magwi mung hpa shinggyim masha wa gaw i dai kaw i kaja wa nan nang "Nang ngai tsun ai ga madat na i" ngu yang "Madat na law" ngu tsun ai da. Dai shaloi gaw shinggyim masha wa mung kaja nan dai kaw shi lu sha ni shata mi shata lahkawng ram sha na lu sha ba pa ni htu gun rai na she htu gun na she dai magwi ntsa kaw jawn na shig aw dai shinggyim masha ni kaw woi sa mat wa ai da. Woi sa wa ai shaloi gaw shi gaw dai magwi ntsa kaw jawn let she kaja wa nga yang gaw shi shinggyim masha re ndai magwi hpe shanhte yam sha na ngu hpe gaw shanhte chye chyalu rai sai le i. E dai majaw "Ngai shinggyim masha re" ngu ntsun ai le shi gaw. Um shinggyim masha ni nga ai de shi hpe woi sa wa rai na she ntsa magwi jawn let she shi gaw sumri rit ai da. Sumri rit na she htaw shara mi kaw sa wa re shaloi shara mi kaw du re shaloi gaw ndai magwi ntsa kaw shi gaw jawn na "E hkau e ndai kaw naw hkring sa la ga. E grai ba sai jahkring naw hkring la ga" ngu na she dai kaw jahkring mi hkring ai da. Hkring ai shaloi gaw dai masha wa gaw i shinggyim masha e "Shinggyim masha ni nga ai shara grai tsan ai re da. An lahkawng ndai shinggyim masha ni hpe hkrum jang gyit la na matu ndai sumri rit ngai sumri naw rit n-ga" ngu na shi gaw dai sumri kaba hpe rit. Rit na dai kaw magwi hpe she shan lahkawng hkring ai shaloi she ndai magwi hpe she hpun langai mi kaw she ashawng shawng lagaw hpang lagaw dai hku hpun lapran kaw tawn nna she ndai magwi hpe gyit ai da. Gyit ai shaloi she e "Gai ndai hkindit di yu u le" ngu tsun ai da. Hkindit di yu ai shaloi gaw kaja nan magwi dai da hpran dat yang gaw dai sumri dai di mat ai da. Sumri dai di mat ai shaloi gaw "Aw sumri di mat sai e nngang shi ai" ngu tsun ai da. E dan ngu yang she "Aw nngang ai i" ngu na she kaja wa deng dai la wa gaw grau kaba ai sumri hpe bai rit sai da. Grau kaba ai sumri hpe bai rit rai na she magwi mung "Re dai ya sha ngai hkindit yang di mat ai da hkau e grau kaba ai sumri she rit u. Ndai shinggyim masha ni hpe gyit la na matu sumri kaba she naw rit u" ngu na she kaja nan la dai dai mung sumri kaba bai rit. Rai na she grai ngang ai sumri bai rit na she ndai magwi hpe "Gai ya bai chyam yu ga" ngu na she "Ya bai chyam yu ga" ngu na she shi hpe kalang bai dai hpun kaw she lagaw mali hpe she dai shi rit ai sumri hte bai gyit da re da. Ngang ngang di gyit da na "Gai hkau magwi ya bai da hpran yu u sumri dai ngang sai kun" ngu na she shi hpe bai da hpran sumri hpe gang shangun ai le i. Gang shangun ai shaloi gaw ndai sumri gaw ndi ai da. Grai ngang mat na she shi hpe gyit da ai sumri wa grai ngang taw sai hku rai nga. Dan jang "Koi ndai chyawm me grai ngang sai lo hkau ya shinggyim masha ni hpe gyit la na gaw ndai hkrak rai sai" ngu na tsun re shaloi gaw ndai "Ya ngai hpe raw ya sanit shinggyim masha sa gyit la ga" ngu tsun ai shaloi gaw "Gai hkau magwi nang ya nang hpe ngai nlu raw ya sai yaw. Nang grai mu mayu ai shinggyim masha ngu ai la wa gaw ngai nan rai nga ai le" ngu tsun ai shaloi gaw koi magwi gaw grai yawn ai hte e shi gaw grai myit npyaw mat na dai kaw myi prwi si hte ra rai na shi hpe dai hpun kaw gyit majaw da rai jang she "Ga hkau e ngai nang tsun ai ga madat sana. Nanhte shinggyim masha ni ngu ai hku she madat sana nanhte shangun ai bungli galaw sana ngai hpe sha gaw ndai hpun kaw na naw raw ya rit" ngu tsun na she dai shinggyim masha mung ndai magwi hpe dai sumri bai raw dat ya "E na ga sadi hte maren ya nang gaw ngai shangun ai hku galaw ra ai. Ngai tsun ai hku galaw ra ai yaw anhte shinggyim masha ni hpe magam bungli galaw ya ra ai re lu hkrak na ga sadi grin lu yaw" ngu na dai hku tsun na she ndai magwi hpe dai hpun kaw gyit da ai kaw na raw kau dat ya ai da. Dai majaw ndai magwi gaw daini du hkra anhte shinggyim masha ni kaw mayam ngu ga le i mayam tai mat ai da. Anhte shangun sha ai magwi tai mat ai anhte hpe ra ai lam kaw anhte ndang nla re hpun ni hpe shanhte dun ya ra mat ai. Dai shani kaw na ndai shi gaw kaja wa nga yang shi htaw shi a hkaw hkam rai nga ai hkanghkyi ni hprawng ga ngu shaloi shi hprawng yang gaw shi shinggyim masha ni kaw mayam n-yam ra na re raitim shi gaw "Shinggyim masha hpe she hkan tam mayu ai" nga na shinggyim masha hpe tam ai nhkan e daini na ahkying aten du hkra magwi gaw shinggyim masha kaw mayam yam ra mat ra ai ngu ai lam hpe e tsun dan ai hku re. . Language as given: Jinghpaw

Translation(Rita Seng Mai 译):今将为汝讲述一则大象寻觅人类的故事。往昔之时,人类与动物尚能通晓彼此的语言,和谐共处。此等状态持续良久。我们从诸多克钦(Kachin)史书的婚姻文化记载中亦习得,在我们的历史里,人类与动物曾能互通语言。某日,"人类欲驱使动物劳作"的流言在兽群中蔓延。狮王遂召集众兽商议:"人类扬言要将我们奴役,为免受其驱使,我们应迁往远离人类之地。"众兽皆附议:"然也,吾等不愿为奴,亦不愿为其劳作。"部分兽类听从狮王之言逃离,唯独有一对象夫妇未动,思忖片刻后道:"吾等欲一睹人类真容,见后再逃不迟,故先寻之,不与汝等同行。"象夫妇留驻原地,因其身躯壮硕,性情执拗且自视甚高,不信人类能驱使动物劳作,疑惑道:"人类何以差遣吾等这般巨兽为其效力?"当其他兽类纷纷逃离时,象夫妇决意寻人类而去。此时雌象已怀有身孕,二人跋涉良久却未见人影,终至一片田野。雌象突感背痛,似有临盆之兆,对雄象言:"吾恐将临产,疼痛难忍,无法久行,不如缓行寻之。"雄象劝曰:"忍之,再行片刻,勿急生产,尚未见人。"雌象喊道:"吾已难忍,且在此歇息。"雄象遂嘱其留此歇息,自行继续寻人类,待其好转再追随。雄象离去后,雌象因疼痛无法行走,见田间有一妇人劳作,便问:"人类怀胎需多久?"妇人答:"怀胎九月,十月分娩。"因距离稍远,雌象误听为十年,惊问:"十年?"妇人以为其重复,便应:"然也。"雌象对腹中胎儿道:"汝且勿出,需待十年方可,吾等仍需寻人类。"随后起身追随雄象。行至疲惫倒地歇息,因孕体乏而酣睡,虽有临盆痛感,仍强忍自语:"不可生产,需怀胎十年。"小憩后继续前行。与此同时,雄象一心寻人类,不返。某日见一男子在田间劳作,问:"汝知人类为何物?"男子答:"自然知晓,人类甚为聪慧。"象曰:"请带吾往人类聚居之地。"男子道:"路途遥远,步行难至。"象曰:"无妨,汝可骑吾背上。"男子问:"真乎?"象曰:"然也。"男子又问:"若带汝往,汝肯听吾之言?"象应允。男子备好一两月干粮,骑象背前往人类聚居地。实则男子欺骗了象,未言自己便是人类,且早已知晓如何奴役大象。途中男子编绳,对象言:"此地歇息片刻,吾累矣。人类聚居地尚远,吾编绳以备缚人。"旋即将象缚于树,令其卧倒,绑其前后腿,嘱其踢腿挣脱。象用力踢断绳索,男子叹:"绳尚不够坚韧。"象问:"尚不坚韧?"男子遂编一更粗之绳,象亦道:"应编更粗韧之绳以缚人类。"后男子试绳,再次缚象于树,令其挣脱。此次绳索坚韧难断,象赞:"绳甚坚韧,甚好,速放吾。"男子道:"吾无法解汝,吾便是汝苦苦寻觅之人类。"象闻言沮丧落泪,哀求:"吾愿听汝差遣,为汝劳作,请解绳放吾。"男子释之曰:"汝需信守承诺,为吾及人类劳作。"自此,大象便为人类效力,拉拽吾等无力搬动之巨木。若当初象听从狮王之命逃离,便不会沦为人类之役。因其执意寻人类,故今日需为人类劳作。 Transcription(La Ring 译):吾今欲讲者,乃大象寻觅人类之事也。往昔,人类与动物尚能通晓彼此之语言,和谐共处。此等情形持续良久。吾等从克钦(Wunpawng)史书之婚姻文化记载中亦得知,人类与动物曾能互通语言。某日,"人类欲驱使动物劳作"之流言在兽群中传开。狮王召集众兽曰:"人类欲奴役吾等,宜迁往远离人类之地以避之。"众兽皆曰:"然也,吾等不愿为奴。"部分兽类逃离,唯象夫妇未动,曰:"吾等欲见人类,见后再逃,故先寻之。"象夫妇留驻,因其强壮而执拗自负,不信人类能驱使己身。雌象怀孕,二人跋涉至田野,雌象临产,问田间妇人怀胎时长,误听为十年,遂嘱胎儿待十年再出世。雄象寻得一男子,男子骗其为己引路,途中编绳缚象,令其试绳,终以坚韧绳索缚之,告知己乃人类。象哀求愿为其劳作,男子释之,令其信守承诺。自此大象为人类劳作,拉拽巨木。若当初象听狮王之命逃离,则不会为奴,然因其执意寻人类,故今日需为人类效力。
提供机构:
PARADISEC
二维码
社区交流群
二维码
科研交流群
商业服务