Woudenberg, Hoevelaar Fase 2 B Eindrapport

In opdracht van Gemeente Woudenberg heeft archeologisch onderzoeksbureau IDDS Archeologie van 14 t/m 20 maart 2023 een aanvullend Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. Proefsleuven en een doorstart naar een Opgraving uitgevoerd aan de locatie Hoevelaar Fase 2 in Woudenberg, gemeente Woudenberg. De aanleiding voor dit onderzoek is de geplande herontwikkeling van het plangebied.
Het doel van het aanvullend Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. proefsleuven is om duidelijkheid te scheppen in de aard, ouderdom en de omvang van de sporen op vindplaats 3. De doelstelling van de opgraving is het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaats 3 om daarmee informatie te behouden die van belang is voor de kennisvorming over het verleden.
Conform het addendum op het Programma van Eisen is de proefsleuf WP5 verlengd in de noord-, zuid- en oostelijke richting (aanvullend proefsleuvenonderzoek). Hierna heeft in overleg met het bevoegd gezag een doorstart naar een opgraving plaatsgevonden. In totaal is hierbij 1850 m2 van het onderzoeksgebied onderzocht in twaalf werkputten (WP11-WP22). In alle werkputten is het vlak aangelegd in de top van de C-horizont op ca. 0,6 m -mv (ca. 3,0 m NAP).
In totaal zijn 180 sporen aangetroffen bij de aanvullende proefsleuven en opgraving, verdeeld over de volgende categorieën: sloot, paalkuil, kuil, greppel en natuurlijke verstoringen. Alle sporen lijken aangetast te zijn door ploegen van de bouwvoor en onduidelijk is in hoeverre deze sporen afgetopt zijn. Afgezien van de sloten dateren alle sporen in de prehistorie. Op basis van drie AMS 14C-dateringen dateren deze sporen in minimaal twee fasen: Laat Neolithicum en Vroege/Midden IJzertijd. Vanwege het ontbreken van vondstmateriaal uit sporen zijn deze dateringen de enige aanwijzing dat dit prehistorische sporen betreft. De opvulling van de sporen is identiek waardoor geen onderscheid in datering gemaakt kon worden op basis van vulling of textuur. Daarnaast is het mogelijk, vanwege het ontbreken van vondstmateriaal en de beperkte mogelijkheden tot AMS 14C-dateringen, dat er meer faseringen aanwezig kunnen zijn.
Uit de allesporenkaart zijn in totaal vijf mogelijke structuren herkend. Dit betreffen twee gebouwen, een bijgebouw, een vermoedelijke hutkom en een hooimijt. Uit een van de gebouwen is uit een paalkuil houtskool gedateerd uit het Laat Neolithicum. Echter is niet met zekerheid vast te stellen dat het gebouw ook daadwerkelijk in deze periode dateert. Een gebouw betreft vermoedelijk een dubbelhuis uit de Vroege/Midden IJzertijd (type Oss-Ussen 2/Wachtum). Vanwege het ontbreken van vondstmateriaal uit beide perioden kan gesteld worden dat vermoedelijk deze vindplaatsen allebei korte momenten zijn geweest van bewoning waarbij geen enkel vondstmateriaal bewaard is gebleven uit deze periode. Vermoedelijk zal dit ook te maken hebben met het feit dat de sporen vermoedelijk deels afgetopt zijn waardoor eventueel vondstmateriaal uit de bovenlagen niet meer aanwezig is.
Naast de greppels, paalkuilen en kuilen zijn twee verkavelingssloten waargenomen. Eén sloot betreft verkavelingsindelingen die waargenomen kon worden op de kadastrale kaart 1872. Deze sloot is nog op deze kaarten waargenomen tot in de jaren 30 van de 20e eeuw. Ten noorden hiervan is een sloot parallel aan het huidige perceelsloot herkend die ophield in WP22. De vondsten uit deze sloot dateren in de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd.

At the request of the Woudenberg Municipality (Gemeente Woudenberg), the archaeological research bureau IDDS Archeologie conducted supplementary Inventory Field Research (Inventariserend Veldonderzoek) via test trenches (Proefsleuven) and proceeded to an Excavation (Opgraving) at the Hoevelaar Phase 2 site in Woudenberg, Woudenberg Municipality, from March 14 to 20, 2023. The impetus for this research was the planned redevelopment of the project area.

The objective of the supplementary Inventory Field Research using test trenches is to clarify the nature, age, and extent of the traces at Site 3 (vindplaats 3). The goal of the excavation is to document data and secure material from Site 3, thereby preserving information relevant to the formation of knowledge about the past.

In accordance with the addendum to the Terms of Reference (Programma van Eisen), test trench WP5 was extended northward, southward, and eastward (supplementary test trench research). Subsequently, following consultation with the competent authority, the project proceeded to an excavation. In total, 1850 m² of the research area was investigated across twelve work pits (werkputten WP11-WP22). In all work pits, the level was established at the top of the C-horizon at approximately 0.6 m below ground level (-mv; approximately 3.0 m NAP [Normaal Amsterdams Peil]).

A total of 180 traces were identified during the supplementary test trenches and excavation, categorized as follows: ditch (sloot), posthole (paalkuil), pit (kuil), trench (greppel), and natural disturbances. All traces appear to have been affected by pre-construction plowing, and the extent to which these traces have been truncated remains unclear. With the exception of the ditches, all traces date to prehistory. Based on three AMS 14C dates, these traces belong to at least two phases: the Late Neolithic (Laat Neolithicum) and the Early/Middle Iron Age (Vroege/Midden IJzertijd). Due to the absence of finds from the traces, these dates are the only indication that these are prehistoric traces. The fill of the traces is identical, so no distinction in dating could be made based on fill or texture. Furthermore, due to the lack of find material and limited opportunities for AMS 14C dating, it is possible that additional phases may be present.

From the all-traces map (allesporenkaart), a total of five potential structures were identified: two buildings, an outbuilding, a probable hut circle (vermoedelijke hutkom), and a hayrick (hooimijt). From one of the buildings, charcoal from a posthole was dated to the Late Neolithic. However, it cannot be definitively established that the building itself dates to this period. One building is presumably a double house from the Early/Middle Iron Age (Oss-Ussen 2/Wachtum type). Due to the absence of find material from both periods, it can be stated that these sites likely represent short-lived occupation phases with no find material preserved from these periods. This is probably also related to the fact that the traces are presumably partially truncated, resulting in the possible absence of find material from the upper layers.

In addition to the trenches, postholes, and pits, two parcel ditches (verkavelingssloten) were observed. One ditch corresponds to parcel divisions visible on the 1872 cadastral map (kadastrale kaart). This ditch remained visible on these maps until the 1930s. To the north of this, a ditch parallel to the current field ditch (perceelsloot) was identified, which ended in WP22. Finds from this ditch date to the Late Middle Ages (Late Middeleeuwen) and the Early Modern Period (Nieuwe Tijd).