A-22.0478: Tilburg, OBS De Vijf Hoeven Lesstof onder het schoolplein. Proefsleuven (IVO-p) met doorstart naar een opgraving te Tilburg, OSB De Vijf Hoeven

<p>In opdracht van Gemeente Tilburg heeft BAAC een proefsleuvenonderzoek met doorstart naar een opgraving uitgevoerd in plangebied OBS De Vijf Hoeven, te Tilburg (in totaal 620 m2). Daarbij zijn sporen van bewoning en vondsten uit de ijzertijd en/of de vroeg-Romeinse tijd aangetroffen. Ook zijn greppels uit de middeleeuwen en de nieuwe tijd gevonden.<br>In de bodemprofielen was een dik gelaagd pakket te zien die zich op de natuurlijke ondergrond bevond. Deze lagen zijn zichtbaar vanaf circa 40 à 50 cm – mv; vanaf circa 13,8 m +NAP en dieper. De sporen zijn enkele decimeters dieper zichtbaar (circa 13,6 à 13,4 m +NAP).<br>De bodemprofielen en de verschillende onderzoeken die daarop zijn uitgevoerd geven een mooi overzicht van de verschillende fasen waarin het plangebied in gebruik is geweest. Op de natuurlijke bodem is een gelaagd pakket te zien wat laat zien dat er in de bronstijd al activiteiten plaatsvonden binnen het plangebied. De samenstelling van deze laag uit de bronstijd wijst op extensief gebruik. Het gaat hierbij waarschijnlijk om een bewerkingslaag die is ontstaan bij agrarische gebruik. Ook handgevormd aardewerk dat is aangetroffen tijdens het onderzoek wijst op activiteiten in het gebied en ook in de naastgelegen opgraving aan de Hendrik van Tulderstraat zijn enkele sporen uit deze periode herkend.<br>In het bodemprofiel is de laag hierboven duidelijk te onderscheiden als akkerlaag die dateert in de Romeinse tijd – vroege middeleeuwen. Hierbij was het plangebied in gebruik als akkerareaal, mogelijk voor de huizen die in de naastgelegen opgraving zijn aangetroffen.<br>In de volle middeleeuwen is het gebied weer opgehoogd en waarschijnlijk bemest en bewerkt waarna er na vanaf de late middeleeuwen en nieuwe tijd een humeus ophoogpakket is ontstaan door agrarisch gebruik van het plangebied.<br>Binnen de onderhavige onderzoekslocatie zijn sporen aangetroffen die grofweg in te delen zijn in twee ruimtelijke clusters: 1. Westen van het onderzoeksgebied: sporen van palen en kuilen uit de late prehistorie en de vroeg-Romeinse tijd.<br>Daarbij zijn twee huisplattegronden en enkele kuilen onderscheiden uit de ijzertijd en/of de vroeg-Romeinse tijd.<br>2. Oosten van het onderzoeksgebied: sporen van greppels en grote kuilen uit de Romeinse tijd (mogelijk) en de middeleeuwen en de nieuwe tijd. De greppels kunnen gevolgd worden tot in het gebied van de opgraving Hendrik van Tulderstraat (2018).<br>Deze tweedeling is ook zichtbaar in de spreiding van het handgevormde aardewerk (voornamelijk west) en het gedraaide middeleeuwse aardewerk (voornamelijk oost).<br>De resultaten sluiten aan op het onderzoek aan de Hendrik van Tulderstraat. Dit onderzoeksterrein grenst aan de oostzijde van het huidige plangebied. De vindplaatsen zijn in beide onderzoeksgebieden niet begrensd.<br>Niet alleen bieden de onderzoeksgebieden van OBS Vijf Hoeven, gecombineerd met de gegevens uit het naastgelegen onderzoek rijke archeologische datasets, deze vindplaatsen tonen ook de potentie aan van het omliggende gebied. Bij naastgelegen terreinontwikkelingen moet rekening worden gehouden met vindplaatsen van bewoning en bewoningsperiferie (en bijhorende grafvelden) uit de late prehistorie, de Romeinse tijd en de middeleeuwen.</p>

受蒂尔堡市政委托，BAAC在蒂尔堡OBS De Vijf Hoeven规划区域内开展试坑勘探，并后续推进至正式发掘阶段，勘探总面积达620平方米。本次工作中发现了铁器时代及/或早期罗马时期的居住遗迹与出土遗物，同时还找到了中世纪与近现代的沟堑遗迹。
土壤剖面中可见一套厚层堆积体，覆于自然底土之上。该堆积层的可见起始深度约为地表下40至50厘米，对应荷兰阿姆斯特丹基准面（Normaal Amsterdams Peil，NAP）下约13.8米及更深区域；居住遗迹的可见深度则再向下数十厘米，约为+NAP下13.6至13.4米处。
土壤剖面及其配套的各项考古检测结果，清晰展现了本规划区域历经的各使用阶段。自然底土之上的层状堆积体表明，早在青铜时代，该区域便已有人类活动。该青铜时代堆积层的组分特征显示其曾被广泛利用，推测应为农业活动形成的耕作层。本次勘探中发现的手制陶器，进一步佐证了该区域的人类活动痕迹；此外，在亨德里克·范·图尔德街（Hendrik van Tulderstraat）附近的同期发掘中，也识别出了这一时期的部分遗迹。
土壤剖面中，其上层可明确辨识为罗马时代至中世纪早期的耕作层。彼时该区域被用作农田，其功能或为供养附近发掘中发现的住宅建筑。
中世纪盛期，该区域再次被垫高，且大概率经过施肥与耕作；自中世纪晚期至近现代，该区域因持续的农业活动形成了一套腐殖质堆积层。
本次勘探区域内发现的遗迹大致可划分为两个空间集群：1. 勘探区西部：晚史前时期与早期罗马时期的柱坑与窖穴遗迹。其中可识别出两处铁器时代及/或早期罗马时期的房屋基址与若干窖穴。
2. 勘探区东部：罗马时期（疑似）、中世纪及近现代的沟堑与大型窖穴遗迹。该区域的沟堑可延伸至2018年开展发掘的亨德里克·范·图尔德街（Hendrik van Tulderstraat）作业区。
这一空间分布特征也体现在出土遗物的分布规律上：手制陶器以西区为主，而中世纪轮制陶器则集中分布于东区。
本次勘探结果与亨德里克·范·图尔德街的考古发掘成果高度契合。该勘探区紧邻本次规划区域的东侧边界，两处勘探区内的出土遗迹均无明确的边界限制。
OBS De Vijf Hoeven勘探区及其毗邻发掘项目的资料共同构成了丰富的考古数据集，不仅如此，本次发现还揭示了周边区域的考古潜力。在后续邻近地块的开发过程中，需充分考虑晚史前时期、罗马时期及中世纪的居住遗迹、居住外围区域（及伴随的墓葬区）的存在。