Archeologisch booronderzoek Groningen, fietsverbinding Riga-Euvelgunnerweg te Groningen, gemeente Groningen (GR)

<p>Het onderzoeksterrein maakt deel uit van het Groningse kleigebied. Er kunnen geulvullingen, oeverwallen en oeverafzettingen van de Hunze verwacht worden. Op de oeverwallen van de Hunze kunnen bewoningssporen en/of resten van agrarische activiteiten worden verwacht uit de periode midden-ijzertijd tot en met nieuwe tijd. De oeverwallen zijn ontstaan bij het dichtslibben van de voormalige Hunzegeul. In de oeverwallen kunnen bewoningsniveaus of oude bouwvoren voorkomen, die in verband staan met bovengenoemde bewoning en/of agrarische activiteiten. Onder de oeverwallen liggen geulvullingen. In de geulvullingen moet rekening gehouden worden met watergerelateerde vondsten als visweren, fuiken en vaartuigen. Tevens kunnen depotvondsten (rituele deposities) worden aangetroffen. Eventuele archeologische resten uit geulvullingen kunnen stammen uit de periode mesolithicum tot en met midden-ijzertijd, aangezien de oude Hunze-geul in de midden-ijzertijd of eerder is dichtgeslibd. De geul zal niet ouder zijn dan mesolithisch, aangezien de Hunze is ontstaan tijdens het smelten van het landijs na de laatste ijstijd. Het mesolithicum betreft de periode die wordt ingeluid met het einde van deze laatste ijstijd. </p><p>In het onderzoeksgebied zijn zeven boringen gezet. De boringen zijn, waar mogelijk, doorgezet tot minimaal 1 m in de natuurlijke ondergrond. In de boringen 1, 2, 4 en 5 bestaat de bodemopbouw uit geulafzettingen van de Hunze, gevolgd door een opgebrachte of omgewerkte kleilaag, die meestal gevolgd wordt door opgebracht zand (cunetzand) en een humeuze toplaag van klei. De boringen 1, 2, 4 en 5 zijn in de oever van de huidige Hunzeloop gezet en liggen daarmee het dichtst bij de oude geul van de Hunze. De geulafzettingen in de boringen 1, 2, 4 en 5 bestaan uit matig siltige klei met plantenresten en humus-vlekken. Boringen 1 en 2 liggen dichter bij de voormalige westoever van de Hunze dan boringen 4 en 5 en de klei is daardoor bruiner en vertoont roestvlekken.<br>Boring 6 is gestaakt op ondoordringbaar puin en boring 3 is wegens de ontoegankelijkheid van het gebied komen te vervallen. In boringen 7 en 8 is de oostelijke oeverwal van de Hunze aangeboord. De oeverwalafzettingen bestaan uit matig grof zand. Boring 7 ligt dichterbij de geul aangezien onderin deze boring sprake van geulafzettingen. Deze zijn in boring 8 niet aangetroffen. Door latere overstroming is de oeverwal afgedekt door een laag matig siltige klei.<br> <br>De top van de geulafzettingen ligt in boring 1 op 0,8 m-mv, in boring 2 op 0,7 m-mv en in boringen 4 en 5 op 1,4 m-mv. De top van de kleilaag op de oeverwalafzettingen, die is afgezet tijdens overstromingen, ligt in de boringen 7 en 8 op respectievelijk 0,95 en 0,9 m-mv en de top van de oeverwal op respectievelijk 1,25 m-mv en 1,1 m-mv. </p><p>MUG Ingenieursbureau adviseert op basis van de huidige voorgenomen ingrepen geen vervolgonderzoek uit te voeren ter hoogte van boringen 7 en 8. De natuurlijke klei- en oeverwalafzettingen zullen hier door de werkzaamheden, die de bodem tot 0,6 m-mv zullen verstoren, niet geraakt worden. Indien de bodem bij de aanleg van de voet- en fietsbrug aan de oostelijke oever van de huidige Hunzeloop, ter plaats van de boringen 4 en 5 dieper, ontgraven wordt dan 1,4 m-mv dan beveelt MUG aan hier vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een archeologische begeleiding. Voor de westelijke oever, ter hoogte van de boringen 1 en 2, wordt vervolgonderzoek aanbevolen indien de bodem dieper ontgraven wordt dan <br>0,7 m-mv. Indien niet wordt ontgraven maar alleen funderingspalen worden aangebracht dan wordt archeologische begeleiding niet zinvol geacht omdat er dan geen mogelijkheden zijn voor het doen van archeologische waarnemingen.</p>

本研究区域隶属于格罗宁根黏土地带（Groningse kleigebied）。区内可发育洪泽河（Hunze）的河槽充填物（geulvullingen）、河漫滩（oeverwallen）及河滨沉积物（oeverafzettingen）。在洪泽河的河漫滩上，可发现中期铁器时代（midden-ijzertijd）至近现代（nieuwe tijd）的居住遗迹（bewoningssporen）及/或农业活动遗存。该河漫滩由原洪泽河河槽淤塞形成，其内可保存与上述居住及农业活动相关的居住层（bewoningsniveaus）或旧建筑基址（bouwvoren）。河漫滩下方为河槽充填物，其中需留意与水相关的遗存，如鱼梁、捕鱼陷阱及船只；同时也可能发现仪式性埋藏遗存（rituele deposities）。河槽充填物内的考古遗存年代可追溯至中石器时代（mesolithicum）至中期铁器时代，因为原洪泽河河槽在中期铁器时代或之前便已淤塞。而洪泽河的形成时间不早于中石器时代，其形成于末次冰期（laatste ijstijd）后大陆冰盖（landijs）消融时期，中石器时代即始于末次冰期结束之时。

本研究区域共布设7处钻孔（boringen）。其中，除特殊情况外，钻孔均穿透至自然地下至少1米深处。1、2、4、5号钻孔的地层序列依次为洪泽河河槽沉积物、堆积或改造黏土层，通常该黏土层之上为堆积砂（cunetzand）及腐殖质黏土层表部。上述4处钻孔均布设于现今洪泽河河道的河滨地带，距原洪泽河河槽最近。1、2、4、5号钻孔中的河槽沉积物为含植物残体与腐殖质斑点的中等粉砂质黏土。相较于4、5号钻孔，1、2号钻孔更靠近原洪泽河西岸，因此其黏土颜色更偏棕褐，并可见铁锈斑（roestvlekken）。6号钻孔在钻至不透水碎石层（ondoordringbaar puin）后停止作业，3号钻孔因区域无法进入而废弃。7、8号钻孔钻取了洪泽河东岸的河漫滩沉积物，其岩性为中等粗砂。7号钻孔更靠近河槽，其底部可见河槽沉积物，而8号钻孔未发现此类沉积物。后期的洪水作用在河漫滩之上覆盖了一层中等粉砂质黏土。河槽沉积物顶面在1号钻孔处为地面下0.8米（m-mv，荷兰地质调查常用地面标高基准面），2号钻孔处为0.7 m-mv，4、5号钻孔处为1.4 m-mv。河漫滩沉积物上由洪水沉积形成的黏土层顶面，在7、8号钻孔处分别为0.95 m-mv与0.9 m-mv；河漫滩顶面则分别为1.25 m-mv与1.1 m-mv。

MUG工程事务所（MUG Ingenieursbureau）基于当前拟实施的工程方案建议：7、8号钻孔所在区域无需开展后续考古勘探。本次工程的扰动深度为地面下0.6米，不会触及天然黏土与河漫滩沉积物。若在现今洪泽河东岸修建步行与自行车桥时，开挖深度超过1.4 m-mv（即4、5号钻孔所在区域），则MUG建议开展考古跟进工作，形式为考古监理。对于西岸（1、2号钻孔所在区域），若开挖深度超过0.7 m-mv，同样建议开展后续考古勘探。若仅进行地基桩施工而不进行开挖，则无需开展考古监理，因无法开展考古观测工作。