Bureau- en inventariserend veldonderzoek plangebied Kanaalweg West 59 te Bergentheim, gemeente Hardenberg (Ov)

<p>In juni 2009 heeft Advies- en Ingenieursbureau Oranjewoud in opdracht van de Woningstichting De Veste een archeologische bureau- en inventariserend veldonderzoek (karterende fase) uitgevoerd aan de Kanaalweg West 59 te Bergentheim, gemeente Hardenberg (Overijssel). De aanleiding voor het onder zoek is een geplande ontwikkeling van het terrein waarbij de bestaande bebouwing is gesloopt1 en er meerdere zorgappartementen zullen worden gerealiseerd. Een archeologisch onderzoek dat in het kader van ruimtelijke onderbouwing plaatsvindt, past als onderzoeksstrategie binnen de zogenaamde Archeologische Monumentenzorg (AM). Deze cyclus wordt toegelicht in bijlage 2. Doel van het onderhavige onderzoek is het opstellen van een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel en het formuleren van aanbevelingen voor de wijze waarop met eventueel aanwezige archeologische waarden dient te worden omgegaan. Vervolgens zal het gespecificeerde verwachtingsmodel worden getoetst door middel van een veldonderzoek. Uit de bureaustudie is gebleken dat zich binnen het plangebied mogelijk archeologische waarden zouden kunnen bevinden uit de periode vanaf het (Laat) Mesolithicum. Hiernaast luidde de verwachting dat ontginningen, agrarische activiteiten en bouw- en sloopwerkzaamheden in het verleden tot de nodige bodemverstoring hebben geleid. Het veldonderzoek heeft aangetoond dat de bodem binnen het plangebied inderdaad tot grote diepte is verstoord. Er is echter ook op drie locaties een deels intacte veenlaag aangetroffen, waaronder het dekzand aanwezig is. Deze veenlaag duidt erop dat op die locatie de dekzandondergrond nog intact is; dat wil zeggen niet is aangetast door latere bodemverstorende werkzaamheden. Echter, in het intacte dekzand (de C-horizont) dat onder het veen aanwezig is, is geen podzol aangetroffen. Dit duidt erop dat het hier niet gaat om een hooggelegen zone, maar een laaggelegen zone waar de kans op de aanwezigheid van nederzettingssporen (zeer) klein is. Wel kunnen hier archeologische resten worden verwacht die samenhangen met nederzettingen zoals afval etcetera. Er zijn echter in de boorkernen geen archeologische indicatoren aangetroffen die hierop wijzen. Daarnaast dient vermeldt te worden dat het aangetroffen restveen de onderkant betreft van het eertijds aanwezige veenpakket. De kans dat in dit restveen nog archeologische waarden kunnen worden aangetroffen wordt daarom ook laag ingeschat. Geconcludeerd kan dan ook worden dat de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden binnen het plangebied laag kan worden ingeschat, en dat de middelhoge archeologische verwachting naar beneden toe kan worden bijgesteld. Waardering en selectieadvies Op basis van het inventariserend (karterend) veldonderzoek kan worden geconcludeerd dat de kans op de aanwezigheid van intacte archeologische waarden binnen het plangebied laag kan worden ingeschat. Het selectieadvies luidt daarom als volgt: geadviseerd wordt om het plangebied voor wat betreft archeologie vrij te geven. Nader archeologisch onderzoek wordt niet zinvol geacht. De implementatie van de bovenstaande aanbeveling (het selectiebesluit) is afhankelijk van het oordeel van het bevoegd gezag, in deze de gemeente Hardenberg. Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord. Op grond van artikel 53 van de Monumentenwet 1988 dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: ARCHISmeldpunt, telefoon 033-4227682). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan ook. Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) versie 3.1.</p>

2009年6月，奥伦朱伍德咨询与工程事务所（Advies- en Ingenieursbureau Oranjewoud）受德韦斯特住房基金会（Woningstichting De Veste）委托，对位于上艾瑟尔省哈滕贝格市贝根滕海姆的西运河大道59号开展了考古室内研究与测绘性野外调查（勘测阶段）。本次调查的缘起为该地块的规划开发项目：现有建筑已被拆除¹，将在此建设多所护理公寓。作为空间开发许可报批流程配套的考古调查，其研究策略隶属于所谓的“考古遗产保护（Archeologische Monumentenzorg，简称AM）”体系，该体系的运作细则详见附件2。

本研究的核心目标为构建细化的考古遗存预期模型，并针对潜在考古遗存的处置方案提出建议；后续将通过野外调查对该预期模型进行验证。室内研究结果显示，规划地块内可能存在晚中石器时代以来的考古遗存。此外，过往的土地开发、农业活动及建筑拆除作业已造成了显著的土壤扰动。

野外调查结果证实，规划地块内的土壤确实已被大范围深层扰动，但在三处点位发现了部分保存完好的泥炭层，其中包含覆盖砂层（dekzand）。该泥炭层表明，对应点位的覆盖砂层母质层仍保存完整，即未受到后期土壤扰动作业的破坏。不过，在泥炭层下方的完整覆盖砂层（C层（C-horizont））中未发现灰化土（podzol），这意味着该区域并非高地，而是低地，此处发现定居遗迹的可能性（极）低。不过，该区域仍可能存在与定居活动相关的遗存，如废弃物堆积等，但本次钻孔岩芯中未发现可佐证这一点的考古指标。此外需说明，本次发现的残留泥炭层（restveen）属于原泥炭层系（veenpakket）的底部，因此在该残留泥炭层中发现考古遗存的概率同样较低。

综上，规划地块内存在考古遗存的可能性可被评定为较低，原中等偏高的考古预期可向下调整。

### 评价与选划建议
基于本次测绘性野外调查，可得出结论：规划地块内保存完好的考古遗存的可能性较低。因此选划建议如下：建议从考古保护角度放开该规划地块，无需开展进一步的考古调查。

上述建议（即考古选划决定）的实施需经主管部门——本次为哈滕贝格市——的审批。即便地块被放开，在施工开挖过程中仍有可能发现零散的遗迹与遗物：这类遗迹通常规模较小，无法通过钻孔调查发现。根据《1988年文物法》第53条，发现此类遗存后需立即向部长（荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）ARCHIS申报点，电话：[phone]）报告，也可向市级或省级考古官员报告。

本次考古调查严格遵循荷兰考古质量标准（Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie，简称KNA）3.1版执行。