Plangebied Heiligerweg (regenwaterbuffer) te Margraten, gemeente Eijsden-Margraten

<p>In opdracht van BPD Ontwikkeling B.V. heeft RAAP in juni 2016 een archeologische begeleiding protocol opgraven uitgevoerd in de gemeente Eijsden-Margraten. In het plangebied is een regenwaterbuffer (2.120 m²) aangelegd waarbij de nog te verwachten aanwezige archeologische resten verstoord zouden worden. Een proefsleuvenonderzoek uit 2014 direct ten westen van het plangebied heeft namelijk vol-middeleeuwse nederzettingsresten opgeleverd die zich voortzetten tot binnen de regenwaterbuffer.</p><p>Het plangebied ligt op een zachte helling aan de rand van het terras van Margraten, bedekt met laat-pleistocene lössafzettingen en omgeven door droogdalen. In totaal zijn vier werkputten aangelegd. De archeologische sporen concentreren zich in de zuidwesthoek van put 3. Ze kunnen geïnterpreteerd worden als nederzettingsresten uit de Volle Middeleeuwen. Het gaat waarschijnlijk om een deel van een bootvormig hoofdgebouw (ST1), een slecht bewaard bijgebouw en een erfbegrenzing in de vorm van een greppel. Daarnaast zijn nog direct ten oosten van ST1 drie grote kuilen aangetroffen waarvan de functie niet bekend is. Een groot deel van de sporen zijn geheel of gedeeltelijk geërodeerd. Op basis van het aardewerk uit de (paal)kuilen en drie 14C-analyses kan de nederzetting gedateerd worden in het laatste kwart van de 11e eeuw tot het eerste kwart van de 12e eeuw. Het aangetroffen vondstmateriaal bestaat uit typisch nederzettingsafval. Zo bestaat het aardewerk uit eenvoudig keukengerei in de vorm van kook- of tuitpotten en kogelpotten. De onderscheiden types zijn nagenoeg alle vervaardigd in Zuid Limburg, maar vertonen gelijkenis met producten uit Pingsdorf en uit het Midden-Maasgebied. Ook het aangetroffen natuursteen past binnen het scala van nederzettingsafval. Zo vertoont 75% van het steen sporen van brand, waardoor ze afkomstig kunnen zijn van een ovenvloer (bijvoorbeeld van een broodoven) of haardplaats. De weinig bewaard gebleven macrobotanische resten en meer bepaald het dorsafval, tonen aan dat onder andere rogge op de akkers geteeld werd. Resten van andere gewassen zijn niet bewaard gebleven.</p><p>Tijdens het proefsleuvenonderzoek in 2014 zijn nog één of meerdere erven aangetroffen uit dezelfde periode. Omdat de tussenliggende zones nog niet zijn opgegraven, is het beeld vooralsnog onvolledig. De erven liggen parallel aan en vlak langs de Heiligerweg. De boerderijen kaderen in de ontginningspolitiek van het lösslandschap in deze periode. Omdat op het Plateau van Margraten nog nauwelijks vol-middeleeuwse erven in het buitengebied bekend zijn, biedt de opgraving aan de Heiligerweg een belangrijke aanvulling op de studie van de middeleeuwse ontginningsgeschiedenis van het lössgebied. Er wordt dan ook geadviseerd om de tussenliggende zones die nog niet onderzocht zijn, op te graven indien bij toekomstige werkzaamheden de verwachte archeologische resten niet in situ behouden kunnen blijven.</p>

受BPD开发有限公司（BPD Ontwikkeling B.V.）委托，RAAP于2016年6月在艾杰斯丹-马尔格拉滕（Eijsden-Margraten）市镇开展考古发掘监理工作。本次规划区域内将修建一座面积为2120平方米的雨水缓冲池，该工程势必会扰动区域内预计尚存的考古遗存。2014年在规划区域西侧开展的试槽考古调查曾发现中世纪盛期的定居遗存，该遗存的分布范围延伸至雨水缓冲池内部。

规划区域位于马尔格拉特台地边缘的缓坡之上，地表覆盖更新世晚期黄土堆积，周边环绕干谷。本次发掘共布设4个探方，考古遗存集中分布于3号探方的西南角，经识别为中世纪盛期的定居遗迹，具体包括船形主建筑（ST1）的一部分、一处保存状况较差的附属建筑，以及一道以沟堑形式存在的田界。此外，在ST1东侧还发现3座功能不明的大型坑穴。大部分遗存已完全或部分遭受侵蚀。根据柱坑及探方内出土的陶器标本，结合3次碳14测年分析结果，该定居点的年代可限定为11世纪后半叶至12世纪前半叶。出土遗物均为典型的定居点废弃遗存，其中陶器多为炊煮用的釜、流壶及球形罐等简易厨具。所识别的器物类型几乎均产自南林堡地区，但与平斯多夫（Pingsdorf）及中马斯河谷地区的同类产品具有相似性。出土的天然石材同样属于定居点废弃遗存的范畴，其中75%的石材带有火烧痕迹，推测其可能来自炉床（如面包炉）或壁炉遗址。保存状况较差的大植物遗存（尤以谷壳为主）表明，当时的农田中种植有黑麦等作物，其余作物的遗存均未保存下来。

2014年的试槽考古调查中还发现了同一时期的一处或多处遗址。由于中间过渡区域尚未开展发掘，当前的遗址格局仍不完整。这批遗址与“圣路”（Heiligerweg）平行且紧邻该道路。该时期的农场布局契合黄土丘陵区的垦殖政策。鉴于马尔格拉特高原郊野地区几乎尚未发现中世纪盛期的遗址，本次圣路周边的考古发掘为黄土区域中世纪垦殖历史的研究提供了重要补充。据此建议：若未来的施工活动无法使预计存在的考古遗存得到原位保护，则应对尚未开展调查的中间过渡区域进行考古发掘。