Wellerlooi, Geul Wellerlooi gemeente Bergen, Geul Wellerlooi te Wellerlooi

<p>In opdracht van Arcadis Nederland BV heeft BAAC een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in plangebied Geul Wellerlooi te Wellerlooi, gemeente Bergen (L). In het kader van het project KaderRichtlijnWater Maas wordt binnen het plangebied een zogenaamde kwelgeul aangelegd. Deze geul, met een breedte van 20 tot 30 m en een diepte tussen 1 en 2,5 m wordt gerealiseerd aan de oostzijde van het plangebied. Voor het plangebied is door Arcadis in 2021 een bureauonderzoek uitgevoerd op grond waarvan voor de delen met een hoge archeologische verwachting een karterend booronderzoek gevolgd door een proefsleuvenonderzoek werd geadviseerd. In 2021 en 2022 is door BAAC het karterend booronderzoek uitgevoerd. Bij dit booronderzoek werden geen vindplaatsen aangetroffen. Op grond van dit gegeven werd de hoge verwachting voor het plangebied bijgesteld tot een lage verwachting op resten uit alle perioden met uitzondering van de Tweede Wereldoorlog. Het advies van BAAC was dan ook het proefsleuvenonderzoek specifiek te richten op resten uit de Tweede Wereldoorlog. Aan de hand van enkele luchtfoto’s uit eind 1944 en de Defence Overprint van 7 februari 1945 is een loopgravenstelsel binnen het plangebied in kaart gebracht. Op sommige punten zijn er ook duidelijk wapenopstellingen zichtbaar, die gebruikt werden als mitrailleurstelling. Ook zijn er grotere stellingen zichtbaar in het landschap voor artilleriegeschut en luchtafweergeschut (Flak). Aangezien het gehele plangebied van de Looise Graaf verdacht is op Ontplofbare Oorlogsresten in de vorm van geschutmunitie en raketten, zijn in 2022 door ECG detectiewerkzaamheden verricht naar de mogelijke aanwezigheid van Ontplofbare Oorlogsresten. Na afloop van deze detectiewerkzaamheden is nog een locatie van een mogelijke geschutstelling geïdentificeerd.<br>Gedurende het proefsleuvenonderzoek zijn door middel van tien proefsleuven vijf locaties onderzocht. Op drie van deze locaties werd een loopgraaf vermoed. Deze locaties zijn onderzocht door respectievelijk de proefsleuven 4 tot en met 6, proefsleuf 8 en de proefsleuven 9 en 10.<br>Alleen in de proefsleuven 4, 5 en 6 is daadwerkelijk een loopgraaf aangetroffen. De loopgraaf kon in deze sleuven over een afstand van meer dan 100 m in vrijwel rechte lijn gevolgd worden. Het voor loopgraven kenmerkende, en door het handboek voorgeschreven, zigzagverloop lijkt te ontbreken. Er zijn geen aanwijzingen aangetroffen die erop wijzen dat de loopgraaf daadwerkelijk gebruikt is. Het is echter maar de vraag of eventueel gebruik van de loopgraaf sporen achter gelaten zou hebben. De onderzochte loopgraaf diende als verbinding tussen de loopgraaf direct langs de Maas en het hoger gelegen achterland.<br>Op beide andere locaties waar een loopgraaf werd verwacht, is deze niet aangetroffen. Aangezien zowel op luchtfoto’s als op de Defence Overprint op beide locaties een loopgraaf zichtbaar is, lijkt het uitgesloten dat deze hier niet aanwezig is geweest. Daarnaast is ter hoogte van de sleuven 9 en 10 aan de overzijde van de weg Geysselberg in een bosperceel de loopgraaf nog duidelijk zichtbaar en lijkt deze daar de weg te hebben overgestoken. Vermoedelijk ligt zowel bij de sleuven 9 en 10 als bij sleuf 8 de loopgraaf verder zuidelijk waar zich in beide gevallen nu een houtwal bevindt. Op de locatie waar de sleuven 1, 2 en 3 zijn aangelegd werd een geschutstelling verwacht. Hiervan zijn echter geen sporen aangetroffen. Mogelijk moet ook deze stelling net als de niet aangetroffen loopgraven verder zuidelijk gezocht worden. Het is echter evenzogoed mogelijk dat de betreffende stelling slechts zeer ondiep is ingegraven geweest en dat deze ingraving door latere verploeging geheel is verdwenen. In sleuf 7 ten slotte is een inslagkrater van een Britse 5.5 inch granaat aangetroffen. Sporen van een geschutstelling zijn niet gevonden. Het lijkt aannemelijk dat de krater zichtbaar is op de luchtfoto’s en abusievelijk als stelling is geïnterpreteerd. Aangezien het meer dan waarschijnlijk is dat de loopgraven nooit actief zijn gebruikt of dat dit gebruik weinig tot geen sporen heeft achtergelaten, is de kans dat verder onderzoek nieuwe informatie zal opleveren gering. De vindplaats scoort daarmee op informatiewaarde laag. Op basis van deze waardering is het advies van BAAC dan ook om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden. Het selectieadvies wordt onderschreven door de Provincie. Volgend op de indiening van deze definitieve versie van het rapport wordt nog een formeel selectiebesluit opgesteld.</p>

受荷兰阿卡迪斯有限公司（Arcadis Nederland BV）委托，BAAC于荷兰林堡省贝尔根镇韦勒洛伊片区的盖尔-韦勒洛伊规划区域内开展了探槽勘察作业。为配合《马斯河框架水导则》项目，该规划区域内将修建一处泉涌沟渠。该沟渠宽20至30米、深1至2.5米，将建于规划区域东侧。
2021年，阿卡迪斯曾针对该规划区域开展桌面调研，据此建议对考古潜力较高的区域先行开展分区钻探勘察，后续再进行探槽调查。2021至2022年间，BAAC完成了分区钻探勘察工作，期间未发现任何考古遗址。基于此结果，该区域的整体考古遗存预期等级被下调为低，仅二战时期遗存除外。
因此BAAC建议将本次探槽调查的重点聚焦于二战时期遗存。通过1944年末的数张航空照片以及1945年2月7日的国防加盖图（Defence Overprint），规划区域内的战壕体系已被测绘标注。部分点位可见清晰的武器阵地遗迹，曾用作机枪阵地；另有大型阵地遗迹见于场地中，用于火炮及防空炮（Flak）。
鉴于整个Looise Graaf区域被怀疑存在以炮弹、火箭弹形式存在的战时爆炸遗留物，ECG于2022年开展了爆炸遗留物探测作业。本次探测结束后，仍有一处疑似火炮阵地的点位被确认。
本次探槽勘察共设置10个探槽，对5处点位开展了作业。其中3处点位被推测存在战壕，分别由探槽4至6、探槽8以及探槽9、10对应完成勘察。
仅在探槽4、5、6中实际发现了战壕。该战壕在上述探槽范围内可沿直线追踪超过100米，未见战壕典型的、考古手册中规定的之字形走向。未发现任何证据表明该战壕曾被实际使用，但尚无法确认战壕的使用是否会留下相关痕迹。本次勘察的战壕为连接马斯河沿岸战壕与后方高地的通道。
另外两处被推测存在战壕的点位均未发现战壕遗迹。但无论是航空照片还是国防加盖图中，该两处点位均可见战壕痕迹，因此该两处不存在战壕的可能性极低。此外，在探槽9、10所在的盖瑟尔贝格路（Geysselberg）另一侧的林地中，战壕仍清晰可见，且似乎跨越了该道路。推测在探槽9、10以及探槽8所在位置，战壕均位于更靠南的区域，目前该区域均设有木栅栏。
在探槽1、2、3所在的点位，曾被推测存在火炮阵地，但未发现任何相关遗迹。该阵地或许也应像未被发现的战壕一样，在更靠南的区域寻找；但也有可能该阵地仅被极浅地挖掘，后续的耕作已将其痕迹完全消除。最后，在探槽7中发现了一枚英国5.5英寸榴弹的弹坑。未发现火炮阵地的相关痕迹。该弹坑大概率可见于航空照片中，并被误判为阵地。
鉴于该战壕大概率从未被使用过，或其使用未留下任何痕迹，进一步开展勘察以获取新信息的可能性极低。该遗址的信息价值评级为低。基于此评估结果，BAAC建议解除对该规划区域的限制，允许开展既定施工作业。该遴选建议已获得省府的支持。在本最终报告提交后，还将出具正式的遴选决定文件。