Een Definitief Onderzoek te Vasse 'De Steenbrei', gemeente Tubbergen (Ov.).

<p>Het DO op 'De Steenbrei' te Vasse heeft aangetoond dat zich hier archeologische bewoningssporen uit verschillende perioden bevinden, namelijk uit het mesolithicum, het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd en de Romeinse tijd. De bronstijd en de ijzertijd zijn, in de vorm van de huisplattegronden, afval- en voorraadkuilen en wellicht de spiekers, het meest vertegenwoordigd. Daarna komt de Romeinse tijd met twee hutkommen en een haardkuil. Het neolithicum volgt met een paar kuilen en wat losse vondsten. Het mesolithicum is slechts door één haardkuil vertegenwoordigd.<br>Gezien het rijke archeologische gebied waarin Vasse zich bevindt, is het niet vreemd dat op 'De Steenbrei' dergelijke sporen en vondsten aangetroffen zijn. Ten noorden van Vasse, op de Noorderlijke Manderheide, liggen het hunebed van Mander met daarbij een aantal trechterbekervlakgraven. Sporen uit het laat-neolithicum en de bronstijd zijn in de omgeving van Vasse overvloedig aanwezig. In de nabije omgeving van het onderzoeksterrein kan de steenkransheuvel worden vermeld, die in de jaren 40 van de vorige eeuw op de Manderesch is onderzocht. Daarnaast zijn in 1982 bij archeologisch onderzoek op een terrein ten zuidoosten van het dorp huisplattegronden aangetroffen doe dateren uit het laat-neolithicum en de vroege bronstijd. Op ditzelfde terrein is in 1958 een aantal graven van de Enkelgrafcultuur en een deel van een boerderij uit de Midden-Bronstijd gevonde. Ten zuiden en noorden van Vasse, op de Zuidelijk Vasserheide, het Vassergrafveld en de Noordelijke Manderheide, ligt een groot aantal grafheuvels, dat de monumentstatus heeft. De grafheuvels dateren uit het neolithicum tot de overgang late bronstijd/vroege ijzertijd.<br>Op de Noordelijke Manderheide ligt eveneens een aantal urnenvelden, daterend uit de IJzertijd, evenals nederzettingssporen en een celtic field uit dezelfde periode.<br>Tot slot zijn talrijke losse waarnemingen gemeld.<br>Duidelijk mag zijn dat aan de noord- en oostkant van het onderzochte terrein meer archeologische vondsten en sporen mogen worden verwacht. De spoor- en vondstdichtheid aan de noordkant van het terrein is dermate hoog, dat de grens van de bewoning hier nog niet bereikt kan zijn. Gezien de aanwezigheid van twee hutkommen, moet normaal gesproken de Romeinse boerderij die erbij hoort niet ver uit de buurt liggen. Misschien ligt deze ten noorden van de hutkommen. Ten oosten van het terrein liggen de resten van het erf waarvan in werkputten 6, 8, 9 en 13 een deel van de erfafscheiding is aangetroffen. Wellicht bevinden zich in de smalle strook grond die ten zuiden van werkputten 3 en 4 ligt en die tijdens het DO werd gebruikt als zandopslag, nog (meer) neolithische of late bronstijd / ijzertijdsporen, getuige de aard van de vondsten die uit deze twee werkputten afkomstig zijn.<br>Opvallend is wel dat op een relatief klein oppervlak zoveel verschillende archeologische perioden vertegewoordigd zijn. Met name het mesolithisch haardje en de Romeinse sporen zijn van belang, aangezien maar een zeer klein deel van het grote aantal archeologische monumenten en waarnemingen rondom Vasse deze perioden betreft.<br>De resultaten van het DO op 'De Steenbrei' maakt het wenselijk het resterende deel ervan te beschermen. Indien in de toekomst toch plannen worden gemaakt grotere delen van 'De Steenbrei' te gebruiken als bestemmingsplan, wordt het aanbevolen deze aan verder archeologisch onderzoek te onderwerpen.</p>

位于瓦瑟（Vasse）的"德斯坦布雷"（De Steenbrei）考古调查（Archaeological Survey）已证实，该区域存在多个时期的考古居住遗存，分别为中石器时代（Mesolithic）、新石器时代（Neolithic）、青铜时代（Bronze Age）、铁器时代（Iron Age）以及罗马时期（Roman Period）。其中以青铜时代与铁器时代的遗存最为丰富，包括房屋基址、垃圾坑与储物坑，或许还有尖桩遗迹。接下来是罗马时期遗存，包含两处棚屋遗迹与一处火塘坑。新石器时代遗存则表现为少量坑穴与零散出土物。中石器时代仅由一处火塘坑得以证实。
鉴于瓦瑟所处区域为考古资源富集区，"德斯坦布雷"发现此类遗存与出土物并不意外。在瓦瑟北部的曼德北荒原（Noorderlijke Manderheide），坐落着曼德石棚墓（hunebed），伴随有若干漏斗颈陶文化平底墓（trechterbekervlakgraven）。瓦瑟周边遍布晚新石器时代与青铜时代的遗存。在调查区域附近，值得一提的是曼德雷施（Manderesch）的石圈丘，该遗迹已于20世纪40年代完成考古调查。此外，1982年对该村东南侧一处场地开展考古调查时，出土了可追溯至晚新石器时代与早期青铜时代的房屋基址。1958年，同一场地还出土了单墓文化（Enkelgrafcultuur）的多座墓葬，以及一座中青铜时代农舍的部分遗存。在瓦瑟南北两侧的瓦瑟南荒原（Zuidelijk Vasserheide）、瓦瑟墓地群（Vassergrafveld）以及曼德北荒原，分布有大量已列入文物保护名录的封土堆。这些墓冢的年代跨度从新石器时代至晚青铜时代/早期铁器时代过渡阶段。
曼德北荒原还分布有若干铁器时代的瓮棺墓地（urnenveld），以及同期的居住遗存与凯尔特农田（Celtic field）。
最后，尚有大量零散的考古记录被上报。
可以明确的是，调查区域的北侧与东侧有望发现更多考古出土物与遗存。该区域北侧的遗存与出土物密度极高，说明此处尚未抵达古代居住区的边界。既然已发现两处棚屋遗迹，按常理推断，与之配套的罗马时期农舍应距离此处不远。其位置或许就在棚屋遗迹以北。场地东侧保留有一处农场遗迹，在6号、8号、9号与13号探方（excavation square）中已发掘出部分农场围栏遗存。鉴于3号与4号探方南侧的狭窄地带曾在本次考古调查中用作储砂场，且从这两处探方出土物的类型来看，该区域或许还存在（或更多）新石器时代、晚青铜时代/铁器时代的遗存。
值得注意的是，在相对狭小的范围内竟覆盖了如此多不同的考古时期。其中尤以中石器时代火塘遗迹与罗马时期遗存最为重要，因为瓦瑟周边大量的考古遗迹与记录中，涉及这两个时期的占比极低。
本次"德斯坦布雷"考古调查的结果表明，该区域的剩余部分亟需得到保护。若未来有规划将"德斯坦布雷"的更大区域纳入土地使用计划，则建议先对其开展进一步的考古调查。