Dijkweg 8 Naaldwijk V19-4077_Evaluatierapport opgraving Dijkweg 8 Naaldwijk_vs 2-0_20190930

<p>Aan de Dijkweg 8 in Naaldwijk is van 20 t/m 22 mei 2019 een kleinschalige opgraving uitgevoerd. De opgraving richtte zich voornamelijk op de Romeinse cultuurlaag. In het noordwestelijk deel van de opgravingszone zijn meerdere bewoningssporen in de vorm van een aantal (paal-)kuilen en twee (erf- )greppels geconstateerd. De vondsten en sporen bevinden zich op een zandige inversierug tussen het omliggende komklei-gebied, waarbij gedacht wordt aan een oorspronkelijke doorbraakwaaier van een zijkreek van het Gantelsysteem. Gelijk de overige rurale nederzettingen op de oeverwallen van de kreken en op de inversieruggen van het Gantelsysteem vangt de bewoning waarschijnlijk rond 70 n. Chr. aan met op basis van het aardewerk een zwaartepunt in vooral de (eerste helft van de) 2e eeuw. De variëteit aan vondsten met ook dierlijk bot en maalsteenfragmenten, alsmede enkele verkoolde graanresten, duiden op de aanwezigheid van (de randzone van) een boerenerf. Deze nederzettingsresten breiden zich uit tot onder de Dijkweg. Ondanks de beperkte omvang van dit AMZ-onderzoek zijn de resultaten aanleiding te vermoeden dat Romeinse bewoningsresten ook binnen de dorpskern van Naaldwijk verwacht mogen worden.<br>Naast deze Romeinse bewoning werd tijdens de opgraving een beter inzicht verkregen in de resten die toegeschreven kunnen worden aan de tuin van de voormalige parochiewoning en later De Harmonie geheten (het gebouw is in 2009 is afgebroken). Aangetroffen zijn afvoersystemen en twee waterputten die in de 19e en 20e eeuw in gebruik waren. De bakstenen afvoergoten met plavuizen behoren tot de eerste fase van het afvoersysteem uit de 19e eeuw. In de vroeg-20e eeuw zullen hierop de aanwezige keramieken gresbuizen zijn aangesloten. De vulling van de waterputten betreft een latere dump en leverde geen oud materiaal op (geen materiaal ouder dan 50 jaar). Tevens zijn enkele kuilen en meerdere paalsporen aangetroffen. De specifieke aard blijft wat onduidelijk, maar het gaat hier vermoedelijk om een afrastering en plantenbedden. Een nieuw element t.o.v. de resultaten uit het proefsleuvenonderzoek vormde de fundering van een tuinmuur die oorspronkelijk een klein bomenperkje omzoomde, zoals op een foto uit 1898 zichtbaar is (zie Afbeelding 5.12).<br>Het doel van het onderzoek in de vorm van een kleinschalige opgraving is hiermee bereikt. De doelstelling betrof het ex situ veiligstellen van de resten uit de Romeinse tijd en waar aanwezig een nader inzicht verschaffen in de sporen uit de laatste fase van de Nieuwe tijd, zodat hiermee informatie behouden blijft die van belang is voor de kennisvorming over het verleden. De hoofdvraagstelling van het onderzoek was welke archeologische resten er in het onderzoeksgebied aanwezig waren en welke bijdrage deze resten leveren aan de geschiedenis van Naaldwijk en de nabije omgeving. Met name de Romeinse resten bieden een toevoeging op het bekende intensieve nederzettingssysteem binnen de Cananefaatse regio en sluit goed aan bij het huidige beeld. De intensieve bewoning concentreerde zich langs de oeverwallen van de kreken en op de vele inversieruggen binnen het Gantelsysteem. De indruk gaat uit dat de rurale nederzettingen tot ontwikkeling en bloei kwamen onder invloed van het Romeinse militaire gezag (met een bewoningsintensiteit vanaf het derde/vierde kwart van de 1e eeuw tot in de 3e eeuw n. Chr.).</p>

2019年5月20日至22日，荷兰奈尔德威克（Naaldwijk）戴克路8号区域开展了小型考古发掘。本次发掘主要针对罗马时期文化层展开。发掘区西北部发现多处居住遗迹，包括若干柱坑与两处围沟。上述遗迹与遗物均分布于周边湖沼黏土地带间的一处砂质反转脊之上，推测此处原为甘特尔水系（Gantelsysteem）支流的天然决口扇区域。与甘特尔水系沿岸阶地及反转脊上的其他乡村聚落一致，该区域的居住活动大概率始于公元70年左右，结合陶器遗存判断，其繁盛期主要集中在公元2世纪（尤其是前半叶）。出土遗物种类丰富，包含动物骨骼、磨石碎片以及少量炭化谷物残体，这些遗存表明此处存在一处农场的边缘区域。该聚落遗迹延伸至戴克路下方。尽管本次AMZ调查规模有限，但其结果足以推测：奈尔德威克村落核心区域内，亦可能存在罗马时期的居住遗迹。

除上述罗马时期居住遗存外，本次发掘还为原教区牧师住宅（后更名为“和谐馆（De Harmonie）”，该建筑于2009年拆除）的庭院遗迹提供了更清晰的研究视角。发掘过程中发现了排水系统以及两处分别于19世纪、20世纪投入使用的水井。带陶瓦覆盖的砖砌排水沟属于19世纪排水系统的第一阶段遗存；20世纪早期，该系统新增了粗陶管接驳结构。水井填充物为后期堆弃物，未出土年代早于50年的遗物。此外还发现了若干坑穴与多处柱迹，其具体功能暂未明确，推测应为围栏与种植床。相较于试掘调查的结果，本次发掘新增了一处花园围墙基址，该围墙原用于环绕一处小型林园，这一点可从1898年的老照片中得到印证（详见图5.12）。

本次小型考古发掘的研究目标已全部达成。本次研究的核心任务包括：对罗马时期遗存进行异地（ex situ）安全保护，并在条件允许的情况下，对近代晚期的遗迹展开进一步解析，以此留存对复原古代历史具有关键价值的相关信息。本次研究的核心设问为：调查区域内存在哪些考古遗迹，以及这些遗迹能为奈尔德威克及其周边地区的历史研究提供哪些新的学术支撑。其中，罗马时期遗存尤为重要，它补充了卡纳内法特斯（Cananefaatse）区域已知的密集聚落体系研究，与当前的学术认知高度契合。当时的密集居住活动主要分布于甘特尔水系沿岸阶地以及该水系内的多处反转脊之上。现有考古迹象表明，这些乡村聚落的发展与繁盛得益于罗马军事统治的影响（居住活动的繁盛时段从公元1世纪三/四季度一直延续至公元3世纪）。