Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Hogeweg 5 en Hogeweg - Klaproosakker te Veessen, gemeente Heerde (GD) Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Hogeweg 5 en Hogeweg - Klaproosakker te Veessen, gemeente Heerde (GD)

Laagland Archeologie heeft in december 2022 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Hogeweg 5 en Hogeweg - Klaproosakker te Veessen. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de geplande bouw van nieuwe woningen.
Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
De plangebieden liggen op een oeverwal die in loop van de Vroege Middeleeuwen is gevormd. Bovenop de oeverwal is vermoedelijk sprake van crevasse-afzettingen met een dikte van circa 60 cm. Bodemkundig is sprake van vorstvaaggronden. Veessen is vermoedelijk in de Vroege Middeleeuwen ontstaan. Vermoedelijk zijn beide terreinen vanaf de Volle Middeleeuwen (mogelijk eerder) in gebruik als akker. Een plaggendek wordt niet verwacht. In plangebied Hogeweg 5 is vanaf 1938 bebouwing aanwezig, die in de tweede helft van de vorige eeuw is uitgebreid met een aantal al dan niet deels onderkelderde schuren. In het plangebied kunnen resten vanaf het einde van de Vroege Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd worden verwacht. Resten uit oudere perioden worden niet verwacht: enerzijds heeft veengroei het terrein vanaf de Midden-Bronstijd tot aan de Vroege Middeleeuwen onbewoonbaar gemaakt en anderzijds zijn de oorspronkelijk aanwezige veenlagen en wellicht oudere lagen door erosie verdwenen. Op basis van oude kaarten worden geen resten van bewoning uit historische tijden in het plangebied verwacht, maar dit kan niet volledig uitgesloten worden. Voor de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd geldt een middelhoge verwachting op grond van het landgebruik en de ouderdom van de Hogeweg.
Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zonodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.
In het algemeen is sprake van een complexe bodemopbouw. In grote lijnen bestaat deze uit een bouwvoor, gevolgd door overslaggronden en oever- en beddingafzettingen (al dan niet van kronkelwaarden). In een aantal boringen is daaronder sprake van mogelijke kronkelwaardgeulen. In drie boringen is vermoedelijk Pleistoceen zand aangeboord. Er zijn geen vegetatiehorizonten of bewoningshorizonten aangetroffen. Evenmin heeft het onderzoek archeologische indicatoren opgeleverd (de kans op het aantreffen van archeologische indicatoren is in deze fase zeer klein).
Op basis van de resultaten van het veldonderzoek wordt geadviseerd geen archeologisch vervolgonderzoek in het plangebied uit te voeren en het plangebied vrij te geven voor het aspect archeologie.
Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Heerde. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, H.G. Pape-Luijten (regio-archeoloog Stedendriehoek).
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).

拉格兰德考古研究所（Laagland Archeologie）于2022年12月在费森（Veessen）的霍格韦格5号（Hogeweg 5）及霍格韦格-克拉普罗萨克（Hogeweg-Klaproosakker）区域开展了办公室研究与清查性实地调查——探索阶段的工作。该研究是为配合新建住宅规划相关的空间规划审批流程而开展的。

研究遵循SIKB KNA 4002和4003协议执行。办公室研究旨在建立考古预期模型，核心问题是规划区内是否存在以及若存在则具体为何种类型的考古遗存（遗存类型、年代、埋藏深度及完整性）。为此，研究参考了景观、考古及历史资料。

规划区位于一处形成于早期中世纪的河岸堤岸之上。堤岸顶部推测存在厚度约60厘米的决口沉积层（crevasse deposits）。土壤学上，该区域为泥炭质土壤（vorstvaaggronden）。费森推测形成于早期中世纪。两处地块推测自盛期中世纪（可能更早）起被用作农田，预计不存在耕作层（plaggendek）。霍格韦格5号规划区自1938年起有建筑分布，上世纪后半叶增建了若干（部分带地下室的）棚屋。规划区内预计存在从早期中世纪末期至近代（Nieuwe Tijd）的遗存；更早时期的遗存预计不存在：一方面，泥炭生长使该区域从中青铜时代至早期中世纪无法居住；另一方面，原有的泥炭层及可能的更早地层已因侵蚀消失。基于旧地图，规划区内预计无历史时期的居住遗存，但无法完全排除这种可能性。基于土地利用情况及霍格韦格的历史，对晚期中世纪至近代的遗存存在中等偏高预期。

开展的探索性钻探调查旨在验证并酌情补充预期模型。为此，在规划区可进入部分分散布置了探索性钻孔。在此阶段，探索性钻探是评估规划区考古潜力最高效的方法。

总体而言，该区域土壤结构复杂，大致由表土层（bouwvoor）、随后的泛滥沉积层及河岸与河床沉积层（可能含曲流沉积）组成。部分钻孔中发现下方可能存在曲流河道沉积，三个钻孔中推测钻遇更新世（Pleistocene）砂层。未发现植被层或居住层，研究也未发现考古指示物（此阶段发现考古指示物的概率极低）。

基于实地调查结果，建议不对规划区开展进一步考古研究，并从考古角度批准该规划区的开发。

该建议已提交主管部门——海尔德市（gemeente Heerde），该市由其专家H.G. Pape-Luijten（Stedendriehoek区域考古学家）代表。

若施工期间意外发现考古遗存，或合理推测为考古遗存的遗迹，则根据《文化遗产法》（Erfgoedwet，第5.10条）需履行报告义务。报告可提交至荷兰文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed，RCE，网址www.cultureelerfgoed）。