อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมกับพื้นที่สร้างสรรค์: กรณีศึกษาย่านอารีย์-ประดิพัทธ์

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของย่านอารีย์ - ประดิพัทธ์ ผ่านการวิจัยเชิงคุณภาพ จากการเก็บข้อมูลเชิงเอกสาร การสำรวจเชิงพื้นที่ และการสัมภาษณ์เชิงลึก โดยผลการศึกษาพบว่า อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของย่านอารีย์ – ประดิพัทธ์ ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ คือ (1) ลักษณะเชิงนามธรรม คือ กิจกรรมนันทนาการจัดขึ้นโดยภาคเอกชน ที่ต้องชำระเงินเพื่อเข้าร่วมกิจกรรม แต่เนื้อหาของกิจกรรมมีความเชื่อมโยงกับพื้นที่ค่อนข้างน้อย และคนในพื้นที่ขาดการมีส่วนร่วมและขาดการรับรู้ (2) สัญลักษณ์ของพื้นที่ คือ สิ่งก่อสร้างประเภทหน่วยงานราชการ ที่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมแบบโมเดิร์น แฝงความหมายด้านประวัติศาสตร์และแนวคิดชาตินิยม ในสมัยจอมพล ป.พิบูลสงคราม ที่คนในพื้นที่เห็นความสำคัญของหน่วยงานราชการที่บริการประชาชน แต่ขาดความรู้ที่เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์การเมือง (3) เหตุการณ์ที่สำคัญในพื้นที่ คือ การใช้งานของพื้นที่ ที่เชื่อมโยงกับประวัติศาสตร์และบุคคลที่มีบทบาททางการเมือง แต่ขาดการรับรู้ของคนที่เข้ามาใช้งาน ดังนั้น อัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของย่านอารีย์-ประดิพัทธ์ ที่โดดเด่น คือ ประวัติศาสตร์การเมือง ที่มีหลักฐานเชิงประจักษ์ทั้งสถาปัตยกรรม เอกสารและความทรงจำร่วม การพัฒนาอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม จึงนำเสนอแผน 5Cs ผ่านการสร้างเป็นฐานข้อมูลของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม พร้อมกับการออกแบบและดำเนินกิจกรรมทางวัฒนธรรมร่วมกับภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เกิดความเข้าใจถึงอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของย่านอารีย์-ประดิพัทธ์ร่วมกันอย่างถูกต้องและเหมาะสม อันเป็นแนวทางการพัฒนาย่านอารีย์-ประดิพัทธ์ สู่การเป็นย่านเศรษฐกิจสร้างสรรค์ต่อไปอย่างยั่งยืน

本研究旨在通过文献资料收集、实地踏勘与深度访谈等质性研究方法，探究阿里-帕塔瓦特街区（ย่านอารีย์-ประดิพัทธ์）的文化特质。研究结果表明，该街区的文化特质包含三大核心构成：其一为抽象性特征：由私营部门运营的付费娱乐活动，其内容与街区空间的关联性较弱，且本地居民缺乏参与感与文化认同感；其二为空间符号特征：以现代主义建筑风格建造的政府办公建筑为代表，其承载着披汶·颂堪元帅执政时期的历史内涵与民族主义理念，本地居民认可该机构的公共服务属性，但缺乏与其相关的政治历史认知；其三为空间重要事件特征：街区的使用场景与特定政治历史人物及事件存在关联，但到访使用者对此缺乏认知。综上，阿里-帕塔瓦特街区最突出的文化特质，是兼具建筑实体、文献资料与集体记忆作为实物佐证的政治历史底蕴。为开展文化特质培育工作，本研究提出"5Cs"发展框架：通过搭建文化特质数据库，联合相关部门设计并落地文化活动，以帮助各方准确且恰当地理解该街区的文化特质，为阿里-帕塔瓦特街区向可持续创意经济街区转型提供可行路径。