ปัญหากรรมการในบริษัทจำกัดว่างลงจนไม่มีผู้แทนนิติบุคคลดำเนินการ

บริษัทจำกัดดำเนินการผ่านกรรมการซึ่งเป็นผู้แทนนิติบุคคลที่แต่งตั้งขึ้นตามกฎหมาย ข้อบังคับ หรือตราสารจัดตั้ง โดยมีบทบาทสำคัญในการแสดงเจตนาให้เป็นไปตามขอบวัตถุประสงค์และในนามของบริษัทจำกัด กรณีจึงมีปัญหาว่า หากกรรมการในบริษัทจำกัดว่างลงทั้งคณะ จะมีวิธีการจัดการแก้ไขปัญหานี้อย่างไร การศึกษาค้นคว้าอิสระนี้ จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักการ แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับผู้แทนนิติบุคคลหรือกรรมการ การได้มาและการสิ้นสุดของกรรมการในบริษัทจำกัด เพื่อศึกษาเปรียบเทียบปัญหาแนวทางการจัดการปัญหา และการวิเคราะห์ปัญหากรณีกรรมการในบริษัทจำกัดการว่างลงทั้งคณะ ทั้งในกฎหมายไทยและกฎหมายต่างประเทศ รวมถึงการอภิปรายแนวทางการแก้ไขปัญหาอันนำไปสู่ข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหากรรมการในบริษัทจำกัดว่างลงทั้งคณะ จากการศึกษาพบว่า การได้มาซึ่งกรรมการใหม่ของบริษัทจำกัดในกรณีดังกล่าวนั้น ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยหุ้นส่วนและบริษัทของไทยไม่ได้กำหนดไว้เฉพาะ จึงต้องดำเนินการแต่งตั้งกรรมการในบริษัทจำกัดผ่านศาลซึ่งเป็นผู้มีอำนาจตามหลักทั่วไปในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 73 ด้วยเหตุที่กฎหมายบริษัทจำกัดของไทยไม่เปิดช่องให้ผู้ถือหุ้นมีอำนาจเรียกประชุมวิสามัญได้ตามกฎหมาย จึงทำให้ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1174 วรรค 2 นำไปใช้แก้ไขปัญหากรณีกรรมการว่างลงทั้งคณะไม่ได้ ทำให้เมื่อกรรมการว่างลงทั้งคณะขึ้น หากไม่มีข้อบังคับกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น ที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นย่อมไม่อาจประชุมและมีมติแต่งตั้งกรรมการใหม่ได้ อย่างไรก็ดี การแก้ไขปัญหามีวิธีการอื่นที่เหมาะสมซึ่งสะดวกและมีความคล่องตัวกว่า ได้แก่ การให้ที่ประชุมผู้ถือหุ้นมีอำนาจแต่งตั้งกรรมการ เนื่องจากบริษัทจำกัดเกิดขึ้นจากการตกลงร่วมกันลงทุนของผู้ถือหุ้น โดยผู้ถือหุ้นทุกคนถือเป็นเจ้าของและเป็นผู้มีส่วนได้เสียโดยตรงของบริษัทที่มีอำนาจครอบงำกรรมการในการดำเนินกิจการของบริษัทซึ่งรวมถึงสิทธิในการแต่งตั้งกรรมการตามกฎหมาย จึงมีความสะดวกและคล่องตัวกว่าการร้องขอต่อศาลเพื่อแต่งตั้งกรรมการชั่วคราว (ผู้แทนชั่วคราว) สำหรับเรื่องวิธีการได้มาซึ่งกรรมการใหม่ ซึ่งในประเด็นนี้ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยหุ้นส่วนและบริษัทของไทยไม่ได้กำหนดบทเฉพาะไว้ วิธีการแก้ไขปัญหาเพื่อให้ผู้ถือหุ้นสามารถแต่งตั้งกรรมการใหม่โดยไม่ต้องดำเนินการผ่านศาล จึงอาจมีด้วยกัน 3 รูปแบบ ได้แก่ (1) การกำหนดข้อความในข้อบังคับบริษัท (2) การแปลความขยายคำว่า “ถ้าและกรรมการมิได้เรียกประชุม” ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1174 วรรค 2 ให้หมายความรวมถึงกรรมการว่างลงทั้งคณะ (3) การแก้ไขเพิ่มเติมในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาตรา 1174 วรรค 2 เพื่อให้ผู้ถือหุ้นรวมกันไม่น้อยกว่า 1 ใน 5 ของจำนวนหุ้นทั้งหมดเข้าชื่อและเรียกประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น เพื่อให้ที่ประชุมมีมติแต่งตั้งกรรมการได้ต่อไป จากวิธีการทั้งสามรูปแบบ ผู้เขียนเห็นว่า การแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายย่อมเป็นวิธีการที่ดีที่สุด เพราะการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมาย ทำให้เกิดความชัดเจนแน่นอนว่า ผู้ถือหุ้นทุกคนซึ่งเป็นผู้มีส่วนได้เสียโดยตรงและเป็นเจ้าของบริษัท ที่ประชุมผู้ถือหุ้นจึงควรมีอำนาจเรียกประชุมวิสามัญเพื่อแต่งตั้งกรรมการใหม่แทนที่กรรมการที่ว่างลงทั้งคณะนั้น อีกทั้งการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายเป็นรูปแบบที่กำหนดวิธีการและขั้นตอนซึ่งผู้ถือหุ้นเรียกประชุมวิสามัญเพื่อแต่งตั้งกรรมการชุดใหม่แทนที่กรรมการที่ว่างลงทั้งคณะได้ และมีผลบังคับเป็นการทั่วไป กล่าวคือ หากให้แต่ละบริษัทกำหนดวิธีการจัดการแก้ไขปัญหากรรมการว่างลงทั้งคณะในข้อบังคับของตน ย่อมเกิดปัญหาว่ากรณีไม่มีข้อบังคับกำหนดจะจัดการปัญหาดังกล่าวอย่างไร เพื่อให้ได้มาซึ่งกรรมการชุดใหม่ หรือหากไม่แก้ไขกฎหมายและใช้วิธีการแปลความมาตรา 1174 วรรค 2 เพื่อแก้ปัญหา ย่อมเกิดอุปสรรคที่ผู้ถือหุ้นจะต้องรอกำหนดระยะเวลา 30 วัน และเป็นการใช้กฎหมายซึ่งไม่เป็นไปตามหลักการใช้การตีความกฎหมายในระบบกฎหมายไทย

有限公司由依法、依规或公司章程任命的法定代表人——董事代为运营，其核心职责是依公司宗旨表达意愿并代表公司行事。然而存在一个问题：若有限公司全体董事空缺，应如何解决？本独立研究旨在探讨法定代表人（董事）的原则、概念及理论，有限公司董事的产生与卸任机制，并分析全体董事空缺时的问题及应对策略——既涵盖泰国法律框架下的情况，也涉及其他国家的相关法律实践，最终提出解决有限公司全体董事空缺问题的建议。研究发现，泰国《合伙及公司法》未明确规定全体董事空缺时新董事的产生方式，因此需依据《民事诉讼及商事诉讼法》第73条之一般规定，通过法院任命董事。由于泰国公司法未赋予股东召开特别大会的法定权利，《民事诉讼及商事诉讼法》第1174条第2款无法适用于全体董事空缺的情形，导致若全体董事空缺且无其他规定时，股东大会无法召开并决议任命新董事。不过，存在更便捷灵活的解决途径，即赋予股东大会任命董事的权利。鉴于有限公司由股东共同出资设立，股东作为公司的所有者及直接利益相关者，依法享有管控公司运营（包括任命董事）的权利，因此相较于向法院申请任命临时董事（临时代表人），此方式更为便捷灵活。针对新董事的产生方式这一问题——泰国《合伙及公司法》未作明确规定——为使股东无需通过法院即可任命新董事，可采取以下三种模式：（1）在公司章程中明确相关条款；（2）扩大解释《民事诉讼及商事诉讼法》第1174条第2款中‘若董事未召开会议’的表述，将全体董事空缺情形纳入其中；（3）修订《民事诉讼及商事诉讼法》第1174条第2款，允许不少于五分之一股份的股东联名召开股东特别大会，以决议任命新董事。在上述三种模式中，笔者认为修订法律是最优方案。原因在于，修订法律可明确赋予作为公司所有者及直接利益相关者的全体股东召开特别大会任命新董事以填补全体空缺的权利；此外，修订法律能统一规定股东召开特别大会任命新董事的程序，且具有普遍约束力。反之，若仅由各公司在章程中自行规定解决方式，会导致无章程规定时问题无法解决；若不修订法律而仅通过解释第1174条第2款解决，则会产生股东需等待30天的障碍，且不符合泰国法律解释体系的原则。