Archeologisch vooronderzoek waterbodems ter hoogte van zandlocatie S5M, Noordzee. Ruimtelijk advies op basis van bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek opwater door middel van side scan sonar

<p>Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologische<br>bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek waterbodems opwater uitgevoerd voor het onderzoeksvlak zandwinlocatie S5M op de Noordzee. Rijkswaterstaat is voornemens zandwinning op deze locatie mogelijk te maken. In voorbereiding hierop zijn door Rijkswaterstaat geofysische data ingewonnen, waaronder side scan sonar data. Deze data zijn door AquaVision geanalyseerd op het voorkomen van anomalieën op de waterbodem. De resultaten van deze analyse zijn gedeeld met Vestigia.<br>Vestigia heeft deze anomalieën beoordeeld op hun mogelijke archeologische relevantie.<br>Het onderzoeksvlak zandwinlocatie S5M ligt op de Noordzee, op het Nederlands Continentaal Plat in blok S5, binnen de Territoriale Zee van Nederland (12-mijls zone). De zandwinlocatie ligt circa 14 kilometer<br>uit de kust van Schouwen-Duiveland. Zandwinning zal plaatsvinden tot een diepte van maximaal 6 meter onder de zeebodem. Bij de zandwinning zouden eventuele archeologische resten op en in de<br>zeebodem in het geding kunnen zijn.<br>Ter hoogte van het onderzoeksvlak zandwinlocatie S5M kunnen resten uit het Midden-Paleolithicum en het Mesolithicum worden verwacht, in de vorm van vuurstenen werktuigen en productieafval en werktuigen gemaakt uit dierlijk bot of gewei. De resten uit het Midden-Paleolithicum worden verwacht op fluviatiele en lagunaire pleistocene afzettingen. Resten uit het Mesolithicum worden verwacht in kleiof veenlagen uit het Vroeg-Holoceen (Laag van Velsen) en eventueel in het onderliggende dekzand (Formatie van Boxtel).<br>Daarnaast kunnen binnen het onderzoeksvlak zandwinlocatie S5M scheepsresten verwacht worden uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd in de vorm van houten of metalen wrakken en wrakresten, ankers,<br>kanonnen, touwen, kettingen, lading, ballast, scheepsinventarisatie en persoonlijke bezittingen van opvarenden. In principe kunnen in de Noordzee ook oudere scheepsresten worden aangetroffen, in ieder<br>geval vanaf de Bronstijd. Vanwege de ouderdom van deze resten, het dynamische karakter van de Noordzee en het intensieve gebruik van de Noordzee in recente tijden, is de kans op het aantreffen van dergelijke oudere (houten) scheepsresten in min of meer intacte en daarmee behoudenswaardige staat betrekkelijk gering.<br>Tenslotte kunnen binnen het onderzoeksvlak zandwinlocatie S5M wrakken en wrakresten van vliegtuigen worden verwacht die zijn neergestort gedurende de Tweede Wereldoorlog.<br>In totaal zijn binnen het onderzoeksvlak zandwinlocatie S5M 22 anomalieën waargenomen. Een overzicht van de anomalieën is opgenomen in de contactenlijst in bijlage 3 en in de afbeeldingenrapportage in bijlage 4. Op basis van de beschikbare gegevens is aan zes anomalieën (contacten) een archeologische verwachting toegekend. Bij contacten 6, 14, 18, 19 en 21 gaat het om objecten die niet nader geduid kunnen worden, maar waarvan op basis van omvang en verschijningsvorm niet kan worden uitgesloten dat het hier archeologische resten betreft. Bij contact 22 lijkt mogelijk sprake te zijn van wrakresten. Daarnaast is bij het bekijken van de data per toeval nog een locatie geïdentificeerd die niet als contact geregistreerd is, maar waar mogelijk toch sprake is van wrakresten.</p>

维斯蒂吉亚考古与文化史研究所（Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie）针对北海S5M采砂场区块开展了考古室内研究与水底环境调查性野外勘察。荷兰公共工程与水利管理局（Rijkswaterstaat）计划在此区块开展采砂作业，为此已先期获取了包括侧扫声呐数据（side scan sonar data）在内的多类地球物理数据。阿夸维辛（AquaVision）已对该批数据进行异常目标识别分析，并将分析结果共享给维斯蒂吉亚考古与文化史研究所。

维斯蒂吉亚考古与文化史研究所已针对上述异常目标开展考古相关性评估。
该S5M采砂场区块位于北海荷兰大陆架S5区块内，处于荷兰领海（12海里海域）范围，距斯豪文-德伊弗兰德（Schouwen-Duiveland）海岸约14公里。本次采砂作业的最大作业深度为海床下6米，作业过程可能对海床及内部的考古遗存造成影响。

根据该区块的地质背景，可预期存在中旧石器时代（Midden-Paleolithicum）与中石器时代（Mesolithicum）的遗存，具体类型包括燧石工具、生产废料，以及以动物骨骼或鹿角制成的工具。其中，中旧石器时代遗存大概率分布于河流及潟湖相更新世沉积层中；中石器时代遗存则大概率见于全新世早期（Vroeg-Holoceen）的黏土或泥炭层（韦尔森层），以及下伏的博克斯特尔组（Formatie van Boxtel）砂层中。

此外，该区块还可能存在中世纪晚期至近代的沉船残骸及残件，包括木质或金属船体残骸、锚具、火炮、绳索、链条、货物、压舱物、船舶载货清单以及船员个人物品。原则上，北海海域还可发现更早的沉船遗存，最早可追溯至青铜时代（Bronstijd）。但由于遗存年代久远、北海海域动力环境活跃，且近代以来该海域使用强度极高，此类老旧木质沉船残骸以近乎完整且具备保护价值的状态被发现的概率相对较低。

最后，该区块还可能存在第二次世界大战（Tweede Wereldoorlog）期间坠毁的飞机残骸及残件。

本次调查共在S5M采砂场区块内识别出22处异常目标。异常目标的详细清单见附件3的接触点清单，以及附件4的图像报告。基于现有数据，已为其中6处异常目标（接触点）评定考古潜力等级：接触点6、14、18、19及21为无法明确识别的物体，但根据其规模与表观形态，无法排除其为考古遗存的可能性；接触点22疑似为沉船残骸。此外，在审阅数据时还意外发现一处未被登记为接触点的区域，该区域同样疑似存在沉船残骸。