Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek – Overig Verkennend Booronderzoek Barneveldseweg 102 te Nijkerk Gemeente Nijkerk

<p>De aanleiding voor het archeologisch onderzoek is de beoogde bestemmingswijziging ten behoeve van de realisatie van een bomenkwekerij. De oppervlakte van de geplande ontwikkeling betreft circa 47.053 m² en naar verwachting zal de ondergrond tot 0,40 m -mv. worden verstoord. Op basis van de archeologische beleidskaart van de gemeente Nijkerk is het plangebied grotendeels gelegen in een gebied van middelmatige archeologische verwachtingswaarde.
</p><p>
Landschappelijk gezien ligt het plangebied in een pleistoceen dekzandgebied met dekzandwelvingen die de overgang vormen tussen hogere dekzandruggen en lagere dekzandvlakten. Op basis van het AHN heeft het plangebied een hoogteligging tussen de 5,76 en 2,45 m +NAP. Op basis van de geomorfologische kaart zijn deze welvingen waarschijnlijk ten dele verspoeld. Het noordelijke en
zuidelijke deel van het plangebied ligt op de uitloper van een dekzandrug.
</p><p>

Archeologische waarden worden in het dekzandgebied direct onder de bouwvoor verwacht. In het plangebied is de bodem naar verwachting tot ongeveer 0,50 meter verstoord door langdurige agrarische activiteiten. De exacte verstoringsdiepte is echter niet bekend. Met name in het noordelijke en zuidelijke deel van het plangebied is de archeologische verwachting op basis van bekende aardwetenschappelijke waarden hoog tot middelhoog. In de overige zones kunnen eveneens archeologische resten aanwezig zijn alhoewel in mindere mate dan op de dekzandruggen. Voor de dekzandwelvingen geldt een middelhoge verwachting, echter de verspoelde dekzandvlakte heeft een lage verwachting.
</p><p>

De archeologische verwachting betreft vooral perioden van het Paleolithicum tot en met de Bronstijd. Vanaf de IJzertijd raakte het gebied in een veenvormingszone gelegen en was het minder geschikt voor bewoning. Uit eerder onderzoek in het onderzoeksgebied zijn geen prehistorische vindplaatsen bekend en bodemonderzoeken hebben tot nu toe geen archeologische indicatoren opgeleverd. Het plangebied is vermoedelijk sinds de Nieuwe Tijd in agrarisch gebruik, waardoor eventuele oudere sporen door ploegen (deels) kunnen zijn verstoord.
</p><p>

Op basis van de conclusies van het bureauonderzoek, is een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in de vorm van een verkennend booronderzoek. Tijdens het veldonderzoek zijn 28 boringen gezet tot maximaal 1,20 m -mv: ten minste 25 cm onder de C-horizont (tussen 2,35 en 3,28 m +NAP).
</p><p>

Gebleken is dat de bodemopbouw deels overeen komt met de verwachting vanuit het Bureauonderzoek. De ondergrond van het plangebied is niet intact. De C-horizont is vanaf 0,35 tot 1,05 m -mv. (2,50 tot 3,61 m +NAP) aangetoond en met een scherpe overgang grotendeels afgedekt door een laag zwak ijzerhoudend verspoeld dekzand met zandbrokken en plantenresten.
</p><p>

Het plangebied lijkt grotendeels verspoeld te zijn. De bovenlaag is daarnaast waarschijnlijk verstoord door agrarisch bewerking. In het dekzand zijn bijna geen tekenen van bodemvorming aangetoond. Behalve de C-horizont zijn er geen andere intacte horizonten aanwezig in het plangebied en vertoont de C-horizont maar beperkte vormen van oxidatie en verkleuring. Ter hoogte van de dekzandrug is het bodemprofiel dus tot redelijk diep verstoord als hier al bodemvorming had
plaatsgevonden.
</p><p>

De archeologische verwachting vanuit het Bureauonderzoek komt niet volledig overeen met de resultaten van het veldonderzoek. De kans dat in het plangebied nog archeologische resten in bruikbare context liggen is laag. Er is geen archeologische relevant niveau aangetroffen. De archeologische verwachting is laag waardoor geen vervolgonderzoek is voorgesteld.</p>

本次考古调查的缘起为拟实施的用地变更，以建设一处苗圃。规划开发用地面积约47053 m²，预期地下作业扰动深度将达0.40米（以原地面为基准，-mv）。根据奈凯尔克（Nijkerk）市考古政策地图，本次规划区域大部分位于中等考古潜力区域。
从地貌景观角度来看，规划区域地处更新世冰碛砂沉积区，区域内分布有砂丘起伏，构成了较高砂丘脊与较低砂丘平原之间的过渡地带。根据荷兰国家高程数据库（Actueel Hoogtebestand Nederland，简称AHN），规划区域的高程介于2.45米至5.76米（以荷兰国家水准原点Normaal Amsterdams Peil，简称NAP为基准）。根据地貌地图，该类砂丘起伏大概率存在部分被侵蚀的情况。规划区域的北部与南部片区位于一处砂丘脊的延伸地带。
冰碛砂沉积区中，建筑地基下方的地层大概率存在考古遗存。规划区域内的土层因长期农业活动，预期已被扰动至约0.5米深度，但确切扰动深度尚未明确。基于已知的地学数据，规划区域北部与南部的考古潜力为中至高等级；其余区域虽同样可能存在考古遗迹，但数量相较于砂丘脊区域更少。砂丘起伏区域的考古潜力为中等级别，而被侵蚀的砂丘平原则仅具备低等级考古潜力。
本次调查涉及的考古遗存主要对应旧石器时代至青铜时代。自铁器时代起，该区域因地处沼泽形成区，不再适宜人类居住。此前在本研究区域内未发现史前遗址，且历次土壤调查均未获取到考古指示物。规划区域自近代以来便被用于农业生产，因此早期人类活动遗迹可能已因耕作（如犁地）被部分破坏。
基于室内文案调研（bureauonderzoek）的结论，本次研究开展了勘探钻孔调查（verkennend booronderzoek）作为补充性野外工作。本次野外作业共布设28个钻孔，最大钻孔深度达1.20米（以原地面为基准，-mv），且至少深入C土层（C-horizont）下方25厘米（对应高程2.35米至3.28米，以NAP为基准）。
调查结果显示，地层剖面与室内调研的预期部分吻合。规划区域的地下土层并未保持原始状态。已探明C土层的埋深范围为0.35米至1.05米（以原地面为基准，-mv），对应高程2.50米至3.61米（以NAP为基准），其顶面大部分被一层含铁量较低的侵蚀冰碛砂覆盖，该砂层夹杂砂块与植物残体，二者分界清晰。
规划区域整体大概率已遭受侵蚀。此外，表层土层大概率因农业耕作活动遭到扰动。冰碛砂沉积区中几乎未观察到土壤形成迹象。除C土层外，规划区域内未发现其他完整土层；且C土层仅存在有限的氧化与变色现象。由此可见，在砂丘脊区域，即便曾存在土壤形成过程，其地层剖面也已被扰动至较深深度。
室内调研得出的考古潜力预判与野外调查结果并不完全吻合。规划区域内仍存在具备可研究价值考古遗存的概率较低，未发现具备考古价值的地层。鉴于考古潜力评级为低，研究团队未建议开展后续考古工作。