การก่อตัวและดำรงอยู่ของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในทางนโยบายของรัฐไทยระหว่างปี 2540-2566

วิทยานิพนธ์นี้ทำการศึกษาการก่อตัวขึ้นและดำรงอยู่ของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในทางนโยบายของรัฐไทย ในฐานะที่ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงนั้นเป็นแนวคิดการพัฒนาที่สำคัญอันเป็นเอกลักษณ์โดดเด่นของสังคมไทย และยังเป็นแนวนโยบายในการพัฒนาของรัฐไทยเช่นเดียวกัน เพื่อตอบคำถามที่ว่าเศรษฐกิจพอเพียงนั้นได้ก่อตัวขึ้นเป็นนโยบายและสามารถดำรงอยู่เป็นแนวนโยบายในการพัฒนาของรัฐไทยมาอย่างยาวนานได้อย่างไร และภาครัฐมีแนวทางในการแปลงเศรษฐกิจพอเพียงให้เป็นนโยบายสาธารณะอย่างไร ผลการศึกษาพบว่า เศรษฐกิจพอเพียงนั้นสามารถก่อตัวขึ้นเป็นนโยบายได้นั้น มาจากการที่มีพัฒนาการในส่วนของปัญหาที่เป็นเป้าหมายนโยบายการซึมเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในทางนโยบายและการบริหารภาครัฐมาอย่างต่อเนื่อง ทั้งยังสัมพันธ์กับความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองไทยอย่างแนบชิด การที่นโยบายเศรษฐกิจพอเพียงดำรงอยู่มาอย่างยาวนานทั้งยังถูกนำไปขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่องจนกระทั่งปัจจุบันได้นั้น เกิดจากปัจจัยทางการเมืองและสถาบันในหลายประการด้วยกัน โดยตัวแบบสถาบันได้แสดงให้เห็นว่า รัฐไทยได้มีการใช้สถาบันในทางการเมืองต่าง ๆ ในการกำกับควบคุมให้นโยบายเศรษฐกิจพอเพียงนั้นสามารถดำรงอยู่และถูกนำไปขับเคลื่อนมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน ผ่านการระบุไว้ในรัฐธรรมนูญและกฎหมายปกครอง การระบุไว้ในแผนยุทธศาสตร์และแผนงานพัฒนาของรัฐตั้งแต่ในระดับชาติลงไปถึงระดับของหน่วยงาน และการดำเนินการต่าง ๆ ของตัวคณะรัฐมนตรีที่ส่งผลอย่างเป็นทางการต่อนโยบายเศรษฐกิจพอเพียง และตัวแบบผลประโยชน์ได้แสดงให้เห็นว่านโยบายโครงการเศรษฐกิจพอเพียงถูกขับเคลื่อนมาอย่างต่อเนื่องยาวนานเพราะได้นำมาซึ่งผลประโยชน์และแรงจูงในหลายประการให้กับตัวของข้าราชการ ตัวอย่างเช่น การได้รับการจัดสรรงบประมาณที่มากขึ้น ความมั่นคงและความก้าวหน้าในตำแหน่งหน้าที่การงาน อำนาจในการตัดสินใจทางนโยบายที่เป็นอิสระมากกว่า รวมถึงผลประโยชน์และแรงจูงใจในมิติอื่น ๆ เช่นเดียวกัน

本研究旨在探析泰国政府政策语境下的充足经济（Sufficiency Economy）哲学的形成与存续历程。充足经济哲学既是泰国社会独具特色的重要发展理念，同时也是泰国政府推行的核心发展政策。本研究旨在解答两大核心问题：其一，充足经济如何得以形成为正式政策，并能够长期作为泰国政府的发展政策存续；其二，政府部门如何将充足经济理念转化为公共政策。
研究结果表明，充足经济能够形成为政策，源于其作为政策目标的相关议题持续融入政策制定与政府治理的全过程，同时该理念的形成亦与泰国国内的政治变革深度绑定。而充足经济政策能够长期存续并持续推行至今，则是多重政治与制度因素共同作用的产物。其中制度模型显示，泰国政府通过各类政治制度对充足经济政策进行规制与管控，使其得以长期存续并持续推行，具体路径包括将该政策写入宪法与行政法律法规、纳入从国家层面到各行政层级的战略规划与发展计划，以及内阁正式出台的各项相关执行举措。而利益模型则显示，充足经济项目政策能够长期持续推行的原因在于，其为公职人员带来了多维度的利益与激励，例如获得更多的预算分配、岗位稳定性与职业发展空间、更具自主性的政策决策权限，以及其他维度的相关利益与激励。