Archeologisch bureauonderzoek Hereweg 52 te Landgraaf (Gemeente Landgraaf)

In september 2025 is door Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Hereweg 52 te Landgraaf, in de gelijknamige gemeente. Aanleiding hiertoe betreft een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA). De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend. Vooralsnog wordt uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering met een bodemverstoring tot ten minste 80 centimeter (vorstvrije diepte) beneden maaiveld. De onderzoekslocatie ligt volgens de archeologische verwachtings- en advieskaart van de gemeente Landgraaf in een gebied met ‘Waardecategorie 3: Gebieden met een hoge verwachtingswaarde’. Binnen het bestemmingsplan “Facet bestemmingsplan Archeologie” (vastgesteld op 01-12-2016) heeft het de waarde ‘Waarde – Archeologie 3 (Gebieden met een hoge verwachtingswaarde)’.
Het plangebied is gesitueerd op een lösswand die het plateau van Nieuwenhagen doorsnijdt. Circa 225 meter ten zuiden van het plangebied ligt een droogdal waarbinnen een vuurstenen bijl uit het midden-paleolithicum is aangetroffen. Deze vondst wijst uit dat dit dal gedurende het paleolithicum waarschijnlijk watervoerend was en er gesproken kan worden van een gradiëntzone. De landschappelijke kenmerken zorgen er dan ook voor dat het plangebied als een gunstige vestigingslocatie gezien kan worden voor de periode midden-paleolithicum tot het mesolithicum. Binnen het plangebied heeft echter bodemverstoring plaatsgevonden. Vanwege de kwetsbare aard van vondsten uit de steentijd is de kans reëel dat deze door de bodemingrepen zijn verstoord. Vanwege deze redenen wordt een middelhoge verwachting toegekend voor de periode midden-paleolithicum tot het mesolithicum. In de directe omgeving van het plangebied zijn verder ook meerdere vindplaatsen met nederzettings- en/of funeraire resten uit de ijzertijd en de Romeinse tijd bekend. Archeologische resten uit het neolithicum en de bronstijd zijn echter niet bekend in de omgeving van het plangebied. Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor de periode ijzertijd tot en met de vroege middeleeuwen en een middelhoge verwachting voor de periode neolithicum tot en met de bronstijd. Gedurende de late middeleeuwen werd Nieuwenhagen gekenmerkt door de pottenbakkersnijverheid. In de directe omgeving van het plangebied zijn ook meerdere vindplaatsen van pottenbakkersovens bekend en sporen die aan de pottenbakkersnijverheid gerelateerd kunnen worden. Aan de hand van historisch kaartmateriaal kan er gesteld worden dat het plangebied al vanaf de 19e eeuw continu bebouwd was en deels in gebruik werd genomen als boomgaard. Voor de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd geldt dan ook een hoge verwachting binnen het plangebied.
Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht. Dit vervolgonderzoek dient plaats te vinden in de vorm van een inventariserend vooronderzoek door middel van boringen verkennende fase (IVO-O). Middels het verkennend booronderzoek kan de intactheid van de bodem en mogelijke archeologische niveaus worden vastgesteld. Aan de hand van deze resultaten kan besloten worden om al dan niet over te gaan naar een proefsleuvenonderzoek voor het plangebied. De resultaten van dit onderzoek zijn getoetst door de bevoegde overheid (Gemeente Landgraaf) , die op basis van het uitgebrachte advies en het nog uit te voeren IVO-o een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.

2025年9月，Aeres Milieu公司于兰格拉夫（Landgraaf）市镇内的赫雷韦格52号开展了考古场地调查。本次调查的起因是一项非规划区域环境规划活动（Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit, BOPA）。目前未来土壤扰动的深度尚未明确，暂按无地下室的标准基础深度进行预估，即土壤扰动深度至少达到地面下80厘米（冻土层下限深度）。根据兰格拉夫市镇的考古预期与咨询地图，本次调查点位位于"价值类别3：高预期价值区域"内。在2016年12月1日获批的《考古专属区划规划》（"Facet bestemmingsplan Archeologie"）中，该区域被划定为"价值——考古3级（高预期价值区域）"。

本次规划区域坐落于横穿纽恩哈根（Nieuwenhagen）高原的黄土崖之上。规划区域以南约225米处有一处干谷，其中曾出土一件中旧石器时代的燧石斧。该发现表明，此干谷在旧石器时代大概率为含水区域，可被视为梯度带。因此，该区域的景观特征使其成为中旧石器时代至中石器时代的适宜定居点。不过规划区域内已发生土壤扰动，鉴于石器时代遗迹的脆弱性，此类遗迹因土壤开发活动遭到破坏的可能性真实存在。基于此，该区域在中旧石器时代至中石器时代的考古预期被评定为中等偏高。

在规划区域的周边区域，还发现多处铁器时代与罗马时期的定居点及/或丧葬遗迹。不过目前尚未在该区域周边发现新石器时代与青铜时代的考古遗迹。因此，规划区域在铁器时代至早期中世纪的考古预期为高等级，在新石器时代至青铜时代的考古预期为中等偏高。晚期中世纪时期，纽恩哈根以制陶手工业为特色，规划区域周边已发现多处制陶窑址及与制陶手工业相关的遗迹。根据历史地图资料可知，规划区域自19世纪起便持续处于建设状态，部分区域曾用作果园。因此，该区域在晚期中世纪至近现代的考古预期为高等级。

基于上述原因，规划区域需开展考古后续调查。本次后续调查应采用勘探钻孔阶段的盘点式预调查（IVO-O）形式。通过勘探钻孔调查，可明确土壤的完整性及潜在考古层位，进而据此决定是否对规划区域开展试槽调查。本次调查结果已由主管部门兰格拉夫市镇进行核验，主管部门将结合已出具的意见及即将开展的IVO-O调查作出最终决定。需提醒委托方的是，本遴选意见并不意味着可立即开展土壤扰动活动或相关筹备活动。本次调查严格按照既定要求与通用方法实施，旨在明确现有土壤考古遗存的保存状态，从而将因预期扰动可能造成的考古遗存损坏或破坏降至最低。