การสื่อสารคุณค่าความเป็นมนุษย์ผ่านมิวสิกวิดีโอและการให้ความหมายต่อคุณค่าความเป็นมนุษย์ในเยาวชนกลุ่ม Gen Z

การศึกษาเรื่อง “การสื่อสารประเด็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ผ่านมิวสิกวิดีโอและการให้ความหมายต่อคุณค่าความเป็นมนุษย์ในเยาวชนกลุ่ม Gen Z ” เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) เพื่อศึกษาการสื่อสารประเด็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ในมิวสิกวิดีโอ จากการวิเคราะห์ตัวบท (Textual Analysis) มิวสิกวิดีโอที่สื่อสารถึงคุณค่าความเป็นมนุษย์ที่มีผู้รับชม 30 ล้านวิวขึ้นไป ในช่วงปี พ.ศ.2561-2565 จำนวน 7 บทเพลง และเพื่อศึกษาการประกอบสร้างความหมายต่อประเด็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ในเยาวชนกลุ่ม Gen Z เป็นการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้ให้ข้อมูลหลักที่เป็นกลุ่มเสียเปรียบและกลุ่มได้เปรียบทางสังคม จำนวน 8 คน ที่เคยรับชมมิวสิกวิดีโอที่นำเสนอประเด็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ผลวิจัยพบว่ามีการนำเสนอคุณค่าด้านการไม่แบ่งแยกความแตกต่างเป็นที่ยอมรับจากสังคม และคุณค่าด้านสิทธิในชีวิตรวมถึงอาชีพที่ละเมิดไม่ได้มากที่สุด ส่วนทิศทางการนำเสนอพบการนำเสนอในเชิงกลางมากที่สุดรองลงมาพบในเชิงลบ สำหรับกลวิธีการสื่อสารพบว่าในส่วนขององค์ประกอบการเล่าเรื่องพบว่าแก่นเรื่องนำเสนอใน 4 ด้าน ได้แก่ 1) ศักดิ์ศรีไม่ต้องแลกด้วยชีวิต 2) ศักดิ์ศรีสัมพันธ์กับความรักและความเข้าใจในเพื่อนมนุษย์ 3) ศักดิ์ศรีมีอยู่ในทุกคน 4) ศักดิ์ศรีเกี่ยวพันกับต้นทุนชีวิต ส่วนโครงเรื่องนั้นพบว่ามี 2 แบบ คือ 1) การถูกลดทอนคุณค่า 2) การเข้าใจในคุณค่าตนเองและผู้อื่น ขณะที่ฉากพบการนำเสนอในพื้นที่สาธารณะมากที่สุดรองลงมาพบในพื้นที่ส่วนตัว โดยตัวแสดงที่นำเสนอพบว่ามีลักษณะเป็นชายขอบโดยพบเป็นเพศชายมากที่สุด รองลงคือเพศหญิงและเพศทางเลือก โดยอาชีพของตัวแสดงพบว่าสัมพันธ์กับชนชั้นล่างมากที่สุดและเกี่ยวข้องกับอาชีพค้าขายมากที่สุด ในด้านของมุมมองการเล่าเรื่องพบว่าเป็นการเสียดสีค่านิยมเก่าและการสร้างคุณค่าให้ตนเองและเพื่อนมนุษย์ ทั้งนี้ส่วนสัญลักษณ์พิเศษ พบการนำเสนอสัญลักษณ์ทางภาพและเสียงในทุกมิวสิกวิดีโอมีการใช้โทนสี วัตถุ และเสียงร้องผ่านเนื้อเพลงทำนองที่ดุดันนุ่มลึกแทนการให้ความหมายกับผู้รับสารได้อย่างดี ส่วนของวิธีการเล่าเรื่องพบว่าเล่าแบบ Parody เสียดสีสะท้อนสังคมผ่านรูปแบบ Narrative มากที่สุด และเป็นการเล่าหรือสื่อความถึงเรื่องเหล่านี้โดยนัย (Connotation) โดยสื่อสารแบบแฝงผ่านมายาคติที่สะท้อนปมปัญหาของสังคมสำหรับส่วนการประกอบสร้างความหมายนั้นผู้ให้ข้อมูลหลักมีการอ่านความหมายใน 2 ลักษณะ โดนอ่านความหมายตรงตามผู้ผลิตที่ตั้งใจส่งสารผ่านตัวบทในมิวสิกวิดีโอ (Preferred reading) และมีการอ่านแบบต่อรอง (Negotiated reading) โดยเยาวชน ส่วนของผู้รับสารทั้งกลุ่มเสียเปรียบและกลุ่มได้เปรียบทางสังคมพบว่ามีการอ่านความหมายสอดคล้องจากการรับชมมิวสิกวิดีโอมากที่สุดและรองลงมาอ่านความหมายต่อรองจากประสบการณ์ที่ได้พบมาก่อนชมมิวสิกวิดีโอมิวสิกวิดีโอเป็นพื้นที่สำหรับศิลปินและผู้ผลิตที่ต้องการสื่อสารประเด็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ผ่านมิวสิกวิดีโอเพื่อสร้างความตระหนักถึงปัญหาในสังคมเกี่ยวกับประเด็นคุณค่าความเป็นมนุษย์ที่เป็นการถ่ายทอดเพื่อบอกเล่าปมปัญหาและสร้างกำลังใจให้กับผู้คนในสังคมอย่างเปิดกว้างผ่านช่องทางที่สามารถเข้ามารับชมได้แบบไม่ปิดกั้น แต่สุดท้ายแล้วการจะนำไปสู่การปฎิบัติตามได้นั้นยังคงเป็นการตั้งคำถามต่อไป เพราะไม่ใช่เพียงหนึ่งถึงสองวันที่จะเปลี่ยนแปลงความคิดหรือสร้างความเข้าใจให้ผู้รับสารปฎิบัติตามได้ ยังมีประสบการณ์และทัศนะ จุดยืน ของผู้รับสารที่เป็นกลไลสำคัญอีกด้วย

《通过音乐视频传播人类价值观议题及Z世代青年对人类价值观的意义建构》研究是一项质性研究（Qualitative research），旨在探讨音乐视频中人类价值观议题的传播方式。研究通过文本分析（Textual Analysis）方法，对2561–2565年（佛历）期间播放量超3000万次、涉及人类价值观主题的7首音乐视频进行分析；同时，为研究Z世代青年对人类价值观议题的意义建构，对8名曾观看过相关主题音乐视频的社会弱势群体与优势群体关键 informant 开展深度访谈（In-depth Interview）。

研究结果显示，最突出的价值观呈现为社会对多样性的接纳及不可侵犯的生命权与职业权。在呈现取向方面，中性表达占比最高，其次为负面表达。传播策略上，叙事元素聚焦四大核心主题：1）尊严不应以生命为代价交换；2）尊严与人类间的爱及共情相关；3）每个人都拥有尊严；4）尊严与生命价值紧密相连。叙事结构分为两类：1）价值贬损；2）自我与他人价值的认知。场景设置以公共空间为主，私人空间次之。角色塑造中男性占比最高，女性及性别少数群体较少；角色职业多与社会底层及贸易相关。叙事视角常批判传统价值观，强调自我与集体价值的建构。值得注意的是，所有音乐视频均运用视觉与听觉符号（如色调、物品及旋律化的歌声），以替代直白陈述的方式有效传递意义。叙事方法上，最常采用戏仿（Parody）手法，通过叙事（Narrative）形式讽刺并反映社会现实，且多以含蓄的方式（Connotation），通过隐喻故事隐含传达社会问题。

在意义建构层面，关键 informant 存在两种解读方式：一是遵循音乐视频文本所承载的生产者意图的优先解读（Preferred reading）；二是青年群体的协商解读（Negotiated reading）。无论是弱势群体还是优势群体受众，均以基于观看体验的优先解读为主，其次为基于过往生活经验的协商解读。

音乐视频为艺术家与生产者提供了传播人类价值观议题的平台，旨在通过开放可达的媒介形式，提升社会对人类价值观相关问题的认知，传递社会困境并激励大众。然而，如何将这些认知转化为实际行动仍是待解的问题——改变观念或促成行为转变并非一蹴而就，受众的个人经历、态度及核心立场亦是关键影响因素。