Honselersdijk, Middelbroekweg (Trade Parc Westland Mars) Gemeente Westland (ZH)

<p>Tussen 24 maart en 4 april 2015 is een definitief archeologisch onderzoek uitgevoerd op de locatie Middelbroekweg te Honselersdijk. Op deze locatie zou nieuwbouw gepleegd worden. De hiermee gepaard gaande bodemroerende activiteiten zouden de archeologische waarden in de ondergrond verstoren. Het onderzoeksgebied bevindt zich grotendeels ten noorden van een terrein dat reeds in 2011 onderzocht is door RAAP.1 Tijdens het onderzoek uit 2011 zijn Romeinse nederzettingsresten aangetroffen uit de 2e en 3e eeuw na Chr. Het bijzondere karakter van de aangetroffen vindplaats komt naar voren in de gevonden steenbouw, die door RAAP is geïnterpreteerd als een badgebouw, en de mogelijke aanwezigheid van een veteraan. Het hoofddoel van onderhavig onderzoek was, naast het ex situ veilig stellen van de archeologische waarden ter plaatse, aanvullende informatie verzamelen over dit naastgelegen nederzettingsterrein. Het nieuwe onderzoek heeft niet tot grote wijzigingen geleid van de fasering of interpretatie van de vindplaats, maar wel een veel genuanceerder beeld opgeleverd over het Romanisatie proces binnen deze nederzetting. Resultaten Langs de noordzijde wordt de nederzetting begrenst door een geul. De zone langs de geul en het gebied ten oosten van het latere veteranenhuis vormen het oudste deel van de vindplaats. Hier werd tussen 130 en 150 na Chr. een tweetal huizen gebouwd, een erf ingericht, de geul beschoeid en het land systematisch verkaveld. De geul speelde hierin een belangrijke rol. Niet alleen stonden de greppels hiermee in verbinding, ook is de inrichting van het terrein hierop georiënteerd. Vlak na de herinrichting is het huis van de veteraan gebouwd, tussen 160 en 200 na Chr., waarna tegen het einde van de 2e eeuw het zwaartepunt van de nederzetting verplaatst van de zone langs de geul en ten oosten hiervan naar dit nieuwe huis. Tijdens onderhavig onderzoek zijn er geen nieuwe aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van een veteraan. Wel laten de in totaal nu drie huizen een ontwikkeling zien in de mate van Romanisatie van de vindplaats, die chronologisch toeneemt. Het vroegste huis (structuur 1) is sterk geworteld in de inheemse bouwtradities. De materiële cultuur in relatie tot het huis vertoont hetzelfde beeld. Dit verschuift met de oprichting van het tweede huis (structuur 6). Dit huis heeft een bouwstijl met zowel inheemse elementen als een Romeinse porticus. Ook het aardewerkcomplex vertoont meer ‘Romeinse’ elementen: het aandeel handgevormd aardewerk is afgenomen met circa 30 procent ten faveure van Low Lands Ware. Deze ontwikkeling neemt verder toe richting het einde van de 2e eeuw, zoals blijkt uit het onderzoek uit 2011. Het jongste huis (van de veteraan) heeft naast Romeinse elementen ook een afwijkend groot aandeel terra sigillata. Aan het begin van de 3e eeuw wordt er mogelijk zelfs een badhuis gebouwd, of in ieder geval een gebouw opgetrokken van stenen. Alhoewel de toename van Romeinse elementen in met name het aardewerkcomplex goed past binnen het regionale beeld, is opvallend hoe goed deze ontwikkeling van Romanisatie is te volgen binnen een vindplaats. De bewoners van deze nederzetting leefden waarschijnlijk van de veeteelt. Aanwijzingen hiervoor waren al sterk tijdens het onderzoek van 2011. Rund vormt met bijna de helft van het relatieve aantal aangetroffen botten de grootste groep. Het gaat om rundvee dat ter plekke is geslacht en verwerkt. Schaap of geit vormde een aanvulling op het menu. Van varken en paard zijn slechts enkele botten gevonden. Doordat pasgeboren runderen en schapen of geiten ontbreken is er geen archeozoölogisch bewijs dat deze dieren ter plekke werden gefokt. De aanwezigheid van honden blijkt uit de vraatsporen op de botten. </p><p>De veeteelt werd aangevuld met kleinschalige landbouw en moestuinen. De keuze voor veeteelt is, gezien de landschappelijke ligging in een gebied dat nog onder (afnemende) invloed stond van getijdengeulen, logisch. Kweldergebieden zijn geschikt als weidegrond, maar door de zilte omstandigheden minder voor landbouw. Mogelijk leverde de veeteelt voldoende surplus op om het luxere steenbouw op te richten, alhoewel dit niet met zekerheid is te zeggen omdat de surplus natuurlijk is verhandeld. Voor de handel speelde mogelijk de geul een belangrijke rol. Indien deze bevaarbaar is geweest vormde deze een directe verbinding met de Gantel en daarmee het wijdere achterland van West-Nederland. Alhoewel de noordelijke grens van deze kleine Romeinse nederzetting dus is aangetroffen en wordt gevormd door de geul, is onduidelijk hoever de vindplaats nog doorloopt richting het oosten. In ieder geval lopen hier waarschijnlijk nog perceleringsgreppels en is een deel van het erf van het oudste huis hier gelegen. Mogelijk zijn hier nog meer sporen te vinden uit de vroegste fase van de nederzetting. Dit deel wordt grotendeels verlaten aan het einde van de 2e eeuw.</p>

2015年3月24日至4月4日，科研人员在洪瑟尔斯迪克（Honselersdijk）的米德尔布鲁克路（Middelbroekweg）遗址开展了正式考古调查。该区域计划开展新建工程，伴随而来的土方作业可能会破坏地下的考古遗存价值。本次调查区域大部分位于RAAP于2011年完成勘探的地块北侧。2011年的勘探中，工作人员发现了公元2至3世纪的罗马定居遗迹。该遗址的独特性体现在出土的石构建筑——RAAP将其解读为浴场建筑——以及疑似存在的老兵定居点。本次调查的核心目标，除了对现场考古遗存实施异地安全保护外，还旨在收集该相邻定居点的补充信息。此次新调查并未大幅改变该遗址的分期与解读，但为该定居点内的罗马化（Romanization）进程提供了更为细致的认知。

调查结果：定居点北侧以一条沟渠为界。沟渠周边区域以及后期老兵住宅东侧为该遗址最古老的部分。公元130至150年间，此处建造了两栋住宅、布置了院落、衬砌了沟渠并对土地进行了系统性划分。沟渠在此过程中发挥了重要作用：不仅连接了各条壕沟，场地的布局也以此为基准。在场地改造完成后不久，即公元160至200年间，老兵住宅得以修建；至2世纪末，定居点的重心从沟渠周边及东侧区域转移至该新建住宅处。本次调查未发现老兵存在的新证据，但目前共计三栋住宅展现了该遗址罗马化程度随时间推移逐步提升的过程。最早的住宅（结构1）深深根植于本土建筑传统，与之相关的物质文化也呈现同样特征。这一情况随着第二栋住宅（结构6）的建造发生改变：该住宅的建筑风格兼具本土元素与罗马柱廊（porticus）特征，其陶器组合也体现出更多“罗马式”元素——手工制陶器的占比下降了约30%，转而使用低地陶器（Low Lands Ware）。正如2011年的调查结果所示，这一发展趋势在2世纪末进一步强化。最晚的老兵住宅除罗马元素外，还包含占比异常高的罗马赤陶（terra sigillata）。公元3世纪初，该区域甚至可能修建了浴场，至少也建造了石质建筑。尽管陶器组合中罗马元素的增加与区域整体发展趋势相符，但该遗址内罗马化进程的清晰演变仍令人瞩目。该定居点的居民大概率以畜牧业为生，这一点在2011年的调查中已有充分迹象。牛骨在出土的相对骨骼数量中占比近半，均为当地屠宰加工的肉牛骨骼。绵羊或山羊是饮食的补充，猪与马的骨骼仅出土少量。由于未发现新生牛与幼羊的骨骼，目前尚无考古动物学（archeozoology）证据表明这些动物是在当地繁育的。骨骼上的啃咬痕迹则证明了狗的存在。

畜牧业辅以小规模农耕与菜园种植。结合该区域仍受潮汐沟渠（逐渐减弱的）潮汐影响的地理环境，选择畜牧业是合理的：潮间带（kweldergebieden）适宜作为牧场，但盐碱化的土壤条件并不适合农耕。畜牧业或许能带来足够的盈余以建造奢华的石构建筑，但这一点无法完全确定，因为盈余可能被用于贸易。沟渠可能在贸易中发挥了重要作用：若其具备通航条件，便可直接连接甘特尔河（Gantel）与西荷兰的广阔腹地。尽管该小型罗马定居点的北侧边界已被发现，且以该沟渠为界，但目前仍不清楚遗址向东延伸的范围。无论如何，该区域大概率仍存在地块划分壕沟，且最早住宅的部分院落也坐落于此，此处或许还能发现更多定居点早期阶段的遗迹。该区域在2世纪末基本被废弃。