Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, door middel van boringen Bredeweg 18 te Bergharen (gemeente Wijchen) AM24197

<p>In juni – juli 2024 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Bredeweg 18 te Bergharen (gemeente Wijchen). </p><p>
Aanleiding voor het laten uitvoeren van dit archeologisch onderzoek betreft de sloop en nieuwbouw van de huidige woning en schuur. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering, zal de bodemverstoring tot ten minste 80 centimeter (vorstvrije diepte) beneden maaiveld reiken. De verwachting is dan ook dat bij het uitgraven van de bouwputten, ten behoeve van de voorgenomen nieuwbouw, de bodem tot in het archeologische niveau verstoord zal worden en eventueel aanwezige archeologische waarden daardoor verloren zullen gaan.</p><p>
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Wijchen in de zone ‘Hoge archeologische verwachting’. Voor deze verwachtingszone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100 m2. Binnen het bestemmingsplan: ‘Geconsolideerde versie Buitengebied en herziening 2014’ geldt een onderzoeksplicht voor plangebieden met een oppervlakte groter dan 120 m². Middels deze kaart heeft de gemeente aangegeven dat de locatie onderzoeksplichtig is.</p><p>
De ligging van het plangebied op de flank van een rivierduin zal voor jager-verzamelaar groepen en latere landbouwende samenlevingen een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Resten uit het laat paleolithicum en mesolithicum liggen verder verspreid in de omgeving. Binnen het rivierduinencomplex van Bergharen zijn wel meerdere vondsten gedaan van nederzettingsresten uit de periode bronstijd - Romeinse tijd. Binnen het plangebied heeft echter in het verleden zandwinning plaatsgevonden, verder lag binnen het plangebied een voormalige stortplaats. De verwachting is dan ook dat de bodem binnen deze delen van het plangebied dermate verstoord is dat het archeologisch niveau niet meer intact is. Alleen binnen het zuidwestelijk deel van het plangebied lijkt geen sprake te zijn van zandwinning en het gebruik als stortplaats. Voor het zuidwestelijk plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Voor de overige delen van het plangebied geldt een lage verwachting vanwege de verwachte bodemverstoring. Het plangebied ligt aan de Bredeweg ten noordwesten van de historische kern van Bergharen. Op basis van historisch kaartmateriaal kan worden gesteld dat het plangebied tot aan de 20e eeuw hoogstwaarschijnlijk onbebouwd was. Gezien de ligging tussen twee verbindingswegen waarlangs sporadisch bebouwing aanwezig was, kan voor het plangebied echter niet uitgesloten worden dat er vóór de 20e eeuw bebouwing aanwezig was. Ten westen van het plangebied is een boomgaard/bos aanwezig. Op het kadastraal minuutplan staat aangegeven dat binnen meerdere percelen in het westen van het plangebied zandwinning heeft plaatsgevonden. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen tot en met nieuwe tijd. Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden: Wegens de verwachte aanwezigheid van een stuifzanddek kunnen eventueel aanwezige archeologische resten zijn beschermd tegen latere invloeden. Door de ligging in een duingebied is niet duidelijk wat de mate van conservering is van eventuele archeologische resten. Dit hangt samen met de mate van verstuiving of afdekking door stuifzand. Ook kunnen resten verstoven zijn, waardoor archeologische resten verloren zijn gegaan. In het grootste deel van het plangebied zijn mogelijk archeologische relevante niveaus en vondsten hoogstwaarschijnlijk verstoord als gevolg van de zand- en grindwinning. </p><p>
Bij duinvaaggronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door de lage grondwaterstand (GWT VII) kunnen organische resten vaak enkel in dieper ingegraven, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de in het bureauonderzoek omschreven verwachte duinvaaggronden niet aanwezig zijn. Als gevolg van de zandwinning en het gebruik als stortplaats zijn de rivierduinafzettingen diepgaand verstoord geraakt. De verstoring is dusdanig diep dat de kans klein wordt geacht dat er nog intacte archeologische waarde aanwezig zijn. De lage verwachting voor de periode mesolithicum – vroege middeleeuwen blijft gehandhaafd. De middelhoge verwachting voor late middeleeuwen – nieuwe tijd wordt ook bijgesteld naar laag.</p><p>
Alleen in zone I (boring 4) kunnen eventueel nog archeologische resten voorkomen uit alle perioden. Echter, aangezien de voorgenomen ontwikkeling niet in deze zone plaatsvindt wordt er voor het gehele plangebied geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.</p>

2024年6月至7月，Aeres Milieu于韦亨市贝赫哈伦布瑞德韦格18号开展了考古勘察与勘探钻孔调查工作。
本次考古调查的缘起为现有住宅与棚屋的拆除及新建工程。当前未来土壤扰动的深度尚未明确，但按照无地下室的标准基础埋深（foundation depth）计算，土壤扰动将至少延伸至地面以下80厘米（防冻层深度，frost-free depth）。据此推测，在为拟建工程开挖基坑时，土壤将被扰动至考古地层深度，可能导致现存考古遗存受损灭失。
根据韦亨市《考古政策地图（Archaeological Policy Map）》，本次调查地块位于“高考古潜力”区域。对于该潜力区域，面积超过100平方米的土壤干预工程需履行考古调查义务。此外，在《综合郊区规划及2014年修订版（Geconsolideerde versie Buitengebied en herziening 2014）》中，面积超过120平方米的规划地块同样需履行考古调查义务。该市通过上述地图明确，本次地块需开展考古调查。
规划地块位于河漫沙丘（river dune）侧翼，此处曾是狩猎采集群体及后续农耕社会的理想定居点。旧石器时代晚期与中石器时代的遗存广泛分布于该区域周边。在贝赫哈伦河漫沙丘复合体中，已发现多件青铜时代至罗马时期的居住遗存。但规划地块内曾开展采砂作业，且曾作为垃圾填埋场使用，据此推测地块内部分区域的土壤已遭到严重扰动，考古地层已不复完整。仅规划地块的西南区域未受采砂与填埋作业影响，因此该区域的考古潜力较高，涵盖新石器时代至铁器时代的居住遗存，以及罗马时期与中世纪早期的居住遗存。规划地块其余区域因土壤扰动预期较高，考古潜力较低。规划地块位于贝赫哈伦历史镇区西北侧的布瑞德韦格沿线。根据历史地图资料，该地块在20世纪以前基本无建筑。但由于地块位于两条连接道路之间，历史上曾零星分布建筑，因此无法完全排除20世纪前存在建筑的可能。地块西侧设有果园与林地。地籍详图显示，地块西部多个地块曾开展采砂作业。综合上述信息，规划地块在中世纪晚期至近代的考古潜力为中等。关于潜在考古遗存的保存状况与完整性：由于可能存在风积砂覆盖层（eolian sand cover），潜在考古遗存或可免受后续环境影响。但由于地处沙丘区域，无法明确遗存的保存程度，这与风积砂的堆积或覆盖程度相关，部分遗存或已因侵蚀而灭失。在规划地块的大部分区域，由于采砂与砾石开采作业，考古相关地层与遗存大概率已遭到扰动。
对于沙丘砂质土（dune sandy soil）而言，有机遗存的保存条件较差：受地下水位VII（GWT VII，Groundwater Table VII）影响，有机遗存通常仅能在更深的含水环境中留存，例如水井。通过本次勘探钻孔野外调查可知，室内研究中预期的沙丘砂质土并未实际存在。由于采砂与填埋作业，河漫沙丘沉积层已遭到严重扰动，扰动深度极深，因此现存完整考古遗存的概率极低。中石器时代至中世纪早期的低考古潜力判定维持不变。中世纪晚期至近代的中等考古潜力判定调整为低。
仅在I号钻孔区域（钻孔4），各时期的潜在考古遗存仍有留存的可能。但由于规划工程不会涉及该区域，因此整个规划地块无需开展后续考古调查工作。