Bureauonderzoek en Karterend Booronderzoek Archeologie Plangebied Woeziksestraat 450 te Wijchen Gemeente Wijchen

Hamaland Advies heeft in overleg met mevrouw G. Offerein van Pieter Oosterhout Buro voor Architectuur in opdracht van Familie Emons te Wijchen een archeologisch bureauonderzoek en een karterend booronderzoek uitgevoerd voor een bestemmingsplanwijziging ten behoeve van de geplande sloop van een twee-onder-één kap woning en de nieuwbouw van twee vrijstaande woonhuizen. De ‘bestemming wonen’, waarbinnen de nieuwe woningen gebouwd zullen worden, bedraagt 2.350 m2. De totale perceelsoppervlakte (onderzoeksgebied) bedraagt 4.250 m2. De diepte van de geplande bodemverstoringen is onbekend, maar bedraagt waarschijnlijk minstens 80 cm-mv (vorstvrij funderen). Het plangebied ligt buiten de bebouwde kom van Wijchen. Het plangebied ligt volgens de archeologische beleidskaart in een gebied met een hoge archeologische verwachting. Dit houdt in dat archeologisch onderzoek noodzakelijk is bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100 m2 waarbij aangetoond moet worden, door middel van een rapport, hoe het met de archeologische waarden in de ondergrond gesteld is. Vanwege de overschrijding van de vrijstellingsgrens is door Hamaland Advies een KNA conform bureauonderzoek en een verkennend en karterend booronderzoek uitgevoerd waarbij een gespecificeerd archeologische verwachtingsmodel is opgesteld en advies voor eventueel vervolgonderzoek is geformuleerd. Conclusie Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit de periode van het Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. De trefkans op resten uit de Tweede Wereldoorlog is laag. Het plangebied ligt op een dekzandwelving waarin een loopodzolgrond is ontstaan. De eerste bebouwing binnen het plangebied is op basis van cartografisch onderzoek vanaf 1977 aanwezig. Door de relatief hoge ligging is het plangebied zowel geschikt voor jagers/verzamelaars als voor landbouwende samenlevingen vanaf de Late Steentijd. In theorie kunnen vindplaatsen uit alle perioden aanwezig zijn. Onderzoeken in de omgeving van het plangebied hebben meerdere vindplaatsen uit de periode Neolithicum – Romeinse tijd aangetoond. Resultaten booronderzoek Uit de onderzoeksresultaten van het karterend booronderzoek is gebleken dat er in slechts twee boringen sprake is van een subrecente bodemverstoring tot in de top van de C-horizont. Eén van deze boringen is op 100 cm-mv gestuit op puin. In de overige boringen is sprake van een oude cultuurlaag onder de oorspronkelijke bouwvoor, of in één boring, onder de (sub)recente bouwvoor. In de cultuurlaag zijn fragmenten aardewerk uit de periode IJzertijd – Vroege Middeleeuwen, houtskool, verbrand natuursteen, bot en veel metaalslak aangetroffen. De oude cultuurlaag gaat geleidelijk over in de C-horizont. Selectieadvies Vanwege de aanwezigheid van een oude cultuurlaag met archeologische indicatoren die duiden op één of meerdere vindplaatsen uit de periode IJzertijd – Vroege Middeleeuwen adviseert Hamaland Advies om archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek uit te voeren indien de bodemingrepen tot in de bufferzone van het archeologisch niveau reiken. Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen te worden opgesteld, dat getoetst wordt door gemeente Wijchen en diens archeologisch adviseur. SelectiebesluitOp 11 maart 2019 is het rapport getoetst door het bevoegd gezag, mw. E. van der Linden. Het selectieadvies van Hamaland Advies om vervolgonderzoek uit te voeren indien bodemingrepen tot in de bufferzone van het archeologisch niveau reiken (zie Bijlage 4) wordt onderschreven. Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de verantwoordelijke ambtenaar van de gemeente Wijchen (mw drs. E. van der Linden).

哈马兰咨询（Hamaland Advies）受韦亨（Wijchen）的埃蒙斯家族（Familie Emons）委托，与彼得·奥斯特霍特建筑事务所（Pieter Oosterhout Buro voor Architectuur）的G.奥弗雷恩女士协商后，针对一项土地用途变更规划项目开展了考古室内研究与系统性钻探调查。该规划旨在拆除一栋双户联排住宅，并新建两栋独立独栋住宅。
本次新建住宅所在的「居住用地」面积为2350平方米，地块总（调查区域）面积为4250平方米。规划的土壤扰动深度暂未明确，但预计至少为地下80厘米（采用防冻基础设计）。调查区域位于韦亨的建成区之外，根据考古政策地图，该区域属于高考古潜力区域。
这意味着，当土壤扰动面积超过100平方米时，需开展考古调查，并通过研究报告证明地下考古价值的保存状况。由于本次调查突破了豁免阈值，哈马兰咨询开展了符合荷兰国家考古规范（KNA）的室内考古研究、勘探性与系统性钻探调查，构建了针对性考古潜力模型，并针对后续可能开展的考古工作提出了建议。

结论
基于所研究的资料，可得出本次调查区域内存在从旧石器时代到近现代的考古遗存的高概率。二战时期遗存的发现概率较低。调查区域位于一处砂丘隆起带，该区域发育有淋溶土。基于1977年起的制图资料，调查区域内最早的建筑可追溯至该时期。由于地势相对较高，本区域自新石器时代晚期起，既适合狩猎采集群体活动，也适合农耕社群定居。理论上，各时期的考古遗存均有可能存在。区域内已开展的考古调查已发现多处新石器时代至罗马时期的遗址。

钻探调查结果
系统性钻探调查结果显示，仅在2个钻孔中发现了近代晚期的土壤扰动，扰动深度直达土壤剖面C层顶部。其中一个钻孔在地下100厘米处发现了碎石堆积。其余钻孔的原耕土层之下均发现了古代文化层，另有一个钻孔的（近代晚期）耕土层之下也存在该文化层。在该文化层中，采集到了铁器时代至中世纪早期的陶器碎片、木炭、灼烧自然岩、动物骨骼以及大量金属熔渣。该古代文化层与C层呈渐变过渡关系。

遴选建议
鉴于本次调查发现了可指示铁器时代至中世纪早期一处或多处遗址的考古遗存指标的古代文化层，哈马兰咨询建议：若土壤扰动深度达到考古层缓冲带范围，则需开展探沟考古调查作为后续考古工作。在开展探沟调查前，应制定《技术要求清单》，并交由韦亨市政府及其考古顾问审核。

遴选决定
2019年3月11日，主管当局E·范德林登女士对本报告进行了审核。哈马兰咨询提出的「若土壤扰动达到考古层缓冲带范围则开展后续考古调查」的遴选建议（详见附件4）获得批准。

免责声明
本次调查严格遵循行业通用的学术认知与方法开展。本次考古调查旨在降低本区域建筑施工过程中发现或破坏考古遗存的风险。此外，在核发建筑施工许可时，需明确告知相关方法定报告义务（《遗产法》2016年7月1日版，第5.10条与第5.11条），以确保意外发现的考古遗存得到记录："任何人在非考古发掘活动中发现其知晓或理应合理推断为文物（可移动或不可移动文物）的物品时，应尽快向我部报告"。该报告需提交至阿默斯福特的荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）以及韦亨市政府的主管官员E·范德林登博士。