BO IVO Vijfsprongweg 90/92 te Lunteren Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek – verkennende fase Vijfsprongweg 90 en 92, Lunteren gemeente Ede (GD)

<p>Laagland Archeologie heeft in juni 2020 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek – verkennende fase uitgevoerd aan de Vijfsprongweg 90/92 te Lunteren. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom een bestemmingsplanwijziging.<br>Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd. Op basis van het bureauonderzoek heeft de hooggelegen zuidzijde van het plangebied een hoge archeologische verwachting en de laaggelegen noordzijde een lage archeologische verwachting. De hoge verwachting is gebaseerd op de talrijke archeologische resten, die ten oosten van het plangebied zijn aangetoond. Het gaat met name om vondsten uit de periode Mesolithicum tot en met de Romeinse tijd en enkele vondsten uit de Vroege Middeleeuwen. Meest in het oog springt een groot celtic field. Vondsten uit latere perioden zijn niet bekend. Uit kaarten blijkt dat het gebied tot begin 20e eeuw deel uit maakte van een heidegebied.<br>Het verwachtingsmodel is getoetst en aangevuld door middel van een verkennend booronderzoek. Bij het booronderzoek zijn verspreid over het plangebied negen boringen gezet met een edelmanboor met een diameter van 7 cm tot in de C-horizont van het dekzand. Gebleken is dat in het hooggelegen zuidelijke deel van het plangebied onder 50 cm stuifzand of geroerde bosgrond een jonge en een oude akkerlaag aanwezig zijn. De jonge akkerlaag zal in gebruik zijn geweest voordat het gebied is overstoven met stuifzand in de late middeleeuwen of eerste helft nieuwe tijd. De hieronder gelegen oude akkerlaag kan gebruikt zijn in periode neolithicum – vroege middeleeuwen. In het lage deel van het plangebied ligt een dunne stuifzandlaag op een C-horizont in dekzand. Tijdens het veldbezoek is een boring gezet in een kruipruimte. Later bij de sloop is geconstateerd dat onder de hele bebouwing een kruipruimte aanwezig was, die is uitgegraven tot in de C-horizont. Uit een boring tussen de bestaande bebouwing blijkt dat de bodem hier verstoord is. Geconcludeerd wordt dat in de hooggelegen zuidelijke zone, met uitzondering van de huidige bebouwing, archeologische waarden aanwezig zijn in de vorm van een oude akkerlaag. Verder kunnen grondsporen verwacht worden in de intacte top van de oude akkerlaag en/of in de intacte top van het dekzand, die ter plaatse bestaat uit een BChorizont. De nieuwbouw van de woning op het toekomstige adres Vijfsprongweg 92 komt ter plaatse van ondertussen gesloopte woning en iets ten zuiden daarvan. De bodem is hier verstoord of verstoven. De hele woning wordt gefundeerd op een plaat, die niet dieper komt te liggen dan 50 cm -mv. Hieruit volgt dat bij de nieuwbouw van deze woning nauwelijks nieuwe bodemverstoring zal plaatsvinden. Het advies voor deze nieuwbouw is om geen archeologische vervolgonderzoek te doen.</p>

Laagland Archeologie于2020年6月在伦滕（Lunteren）的五泉路（Vijfsprongweg）90/92号开展了室内考古研究与勘探性编目野外调查工作。本次调查系配合某土地利用规划变更的空间审批程序。
室内考古研究的核心目标为构建考古预期模型，其核心议题为：规划区域内是否存在考古遗存，若存在则需明确其遗存复合类型、年代、埋藏深度及保存完整性。为此研究人员查阅了地貌、考古及历史文献资料。基于室内研究结果，规划区域南侧地势较高处具备较高的考古预期，北侧地势较低处考古预期较低。该高预期结论基于规划区域东侧已探明的大量考古遗存，主要包括中石器时代至罗马时期的出土遗物，以及少量中世纪早期的发现物，其中最为引人注目的是一处大型凯尔特农田（Celtic field）。目前尚未见该区域有晚期考古遗存的相关报道。地图资料显示，该区域在20世纪初仍属于石楠荒原。
该考古预期模型通过勘探性钻探研究进行了验证与补充。钻探工作中，研究人员使用直径7厘米的取芯钻在规划区域内布设了9个钻孔，直至第四纪沉积层的母质层（C-horizont）。结果显示，在规划区域南侧地势较高的区域，50厘米厚的风积砂层或扰动林地土层之下存在两层耕土层：一层为年轻耕土层，其使用年代应早于中世纪晚期或近代早期该区域被风积砂覆盖的时期；另一层为下层古耕土层，其使用年代可能为新石器时代至中世纪早期。在规划区域北侧地势较低的区域，母质层（C-horizont）之上仅覆盖有薄层风积砂层。
野外调查期间，研究人员在一处房屋架空层处进行了钻探。后续拆除施工时确认，现有建筑下方存在一处开挖至母质层的架空层。对现有建筑之间区域的钻探显示，该区域土层已遭扰动。综上，规划区域南侧地势较高的地带（现有建筑区域除外），其下层古耕土层中存在具备考古价值的遗存。此外，古耕土层完整表层及/或当地发育有B层（B-horizont）的母质层完整表层中，可能存在考古遗迹痕迹。
拟建的位于五泉路92号的住宅，选址于已拆除的原有住宅及其南侧区域，该区域土层已遭扰动或被风积砂覆盖。该住宅将采用筏板基础，基底埋深不超过50厘米（地面标高mv），因此本次新建工程几乎不会产生新的土层扰动。据此，针对该住宅新建项目，建议无需开展后续考古调查工作。