Vroegmiddeleeuwse boerderijen onder een es in Norg, gemeente Noordenveld

<p>Naar aanleiding van de voorgenomen nieuwbouw aan de Esweg in Norg, heeft ADC ArcheoProjecten een opgraving uitgevoerd binnen het plangebied “Norg Esweg”. Het plangebied is in twee fasen opgegraven. De eerste fase is opgegraven door RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. in 2012. Het voorliggende rapport betreft fase 2 van het onderzoek, opgesplitst in de deelgebieden A en B.</p><p>Tijdens het onderzoek fase 2 zijn zeven (mogelijke) boerderijplattegronden aangetroffen, drie (mogelijke) hutkommen, drie kleine bijgebouwen (roedenbergen) en drie waterputten. Verspreid over het onderzoeksterrein liggen diverse (afval)kuilen. De plattegronden zijn alle éénschepig en geschaard onder de typen Odoorn B, C en C’. Deze zijn te dateren in de periode (late) 7e eeuw tot ca. 900.</p><p>De boerderijen lagen op verschillende erven. In deelgebied A is waarschijnlijk sprake van één erf met meerdere (in ieder geval drie) bewoningsfasen in de 8e/9e eeuw. In deelgebied B lagen mogelijk vijf erven die deels in verschillende perioden hebben gefunctioneerd vanaf de (late) 7e eeuw tot ca. 900.</p><p>Wanneer de opgravingsplattegronden van de onderzoeksfasen 1 en 2 van Norg-Esweg worden samengevoegd, zien we hoe de nederzetting zich in de Vroege Middeleeuwen heeft ontwikkeld. Globaal is een verschuiving van de bewoning van het zuidwesten naar het noordoosten te zien. Tegelijkertijd is een vergroting te zien van de boerderijen uit de 9e ten opzichte van die uit de 7e/8e eeuw. Daarnaast is het opvallend dat op de erven in het noordoosten van onderzoeksgebied 1 veel meer kleine bijgebouwen aanwezig zijn, gelegen bij de jongere boerderijplattegronden. Dit weerspiegelt een schaalvergroting in de landbouw.</p><p>De belangrijkste vondstcategorie is aardewerk. Enerzijds zijn hiermee de sporen gedateerd, anderzijds heeft het aardewerk informatie gegeven over de bewoners en het type nederzetting. Afgezien van één scherf afkomstig van een pot uit het Duitse Rijnland is al het handgevormde aardewerk lokaal of regionaal geproduceerd. Aanwezig is Hessens-Schortens aardewerk en kogelpotaardewerk. Deze laatste groep is de opvolger van eerst genoemde groep. Het materiaal is nederzettingsafval met kook- en voorraadpotten en kommen.</p><p>Wat betreft informatie over de voedseleconomie zijn we voor onderzoeksfase 2 aangewezen op het botanisch onderzoek, aangezien dierlijk botmateriaal niet bewaard is gebleven in het zand. De bewoners van het gebied haalden hun zetmeel uit verschillende graansoorten, zoals rogge, emmertarwe en vermoedelijk ook haver. Daarnaast maakte ook de peulvrucht erwt deel uit van het dieet. Deze verschillende cultuurgewassen werden waarschijnlijk op (hakvrucht)akkers in de omgeving verbouwd.<br>Botanisch onderzoek heeft verder uitgewezen dat in de omgeving van de nederzetting uitgestrekte heidevelden en in de lagere delen graslanden aanwezig waren. Aannemelijk is dat hier schapen en runderen graasden.</p>

鉴于诺格（Norg）市埃斯韦格（Esweg）片区拟实施新建工程，ADC考古项目（ADC ArcheoProjecten）已在“诺格埃斯韦格”规划区域内开展考古发掘。该规划区域的考古发掘分为两个阶段：第一阶段由RAAP考古咨询有限公司（RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V.）于2012年完成，本报告对应研究的第二阶段，该阶段发掘工作划分为A、B两个子区域。
在第二阶段的考古发掘中，共发现7处（疑似）农舍基址、3处（疑似）小屋群、3处小型杆式附属建筑（roedenbergen）以及3口水井。发掘区域内散布着多处（废弃物堆积）坑穴。所有基址均为单排布局，可归类为奥多恩（Odoorn）B、C及C’型，其年代可追溯至公元7世纪晚期至约公元900年。
这些农舍分属不同的居住地块。在A子区域内，大概率存在1处居住地块，其在公元8/9世纪经历了至少3个居住阶段。B子区域内则可能存在5处居住地块，这些地块的部分使用时段可覆盖公元7世纪晚期至约公元900年的多个时期。
将诺格-埃斯韦格项目第一、第二阶段的考古发掘平面图进行整合后，可清晰展现该定居点在早期中世纪的发展脉络。整体来看，居民点的分布呈现出从西南向东北迁移的趋势；与此同时，公元9世纪的农舍规模相较7/8世纪的农舍有所扩大。此外，值得注意的是，在1号发掘区东北部的居住地块上，紧邻较新的农舍基址分布着更多小型附属建筑，这反映出当时农业生产的规模扩张。
本次发掘最重要的出土遗物为陶器。一方面，陶器可用于测定遗迹的年代；另一方面，陶器也能为了解定居点的居民与聚落类型提供线索。除1件来自德国莱茵兰地区的陶罐残片外，所有手工制陶器均为本地或区域内生产。出土陶器包含黑森-肖尔滕陶器（Hessens-Schortens aardewerk）与球形罐陶器（kogelpotaardewerk）两类，后者是前者的后续类型。这批陶器遗存均为定居点废弃物，涵盖炊煮罐、储粮罐与钵类器物。
关于饮食经济的相关信息，由于该区域砂土层中未保存动物骨骼遗存，因此第二阶段的研究数据主要来自植物考古分析。该区域的居民从黑麦、二粒小麦（emmertarwe）以及可能的燕麦等多种谷物中获取淀粉类食物；此外，豌豆等豆科作物也是他们饮食的组成部分。这些不同的栽培作物大概率种植于周边的（休耕）耕地中。
植物考古分析进一步显示，定居点周边存在大片石楠荒原与荒草地，而地势较低的区域则为放牧草场。据此推测，当时此地应为绵羊与牛群的放牧场所。