BO'LAJAK BOSHLANG'ICH SINF O'QITUVCHILARINI TAYYORLASHDA VAQTNI BOSHQARISH KONSEPSIYASINING NAZARIY-PEDAGOGIK ASOSLARI

Zamonaviy ta’lim tizimidagi islohotlar va raqamlashtirish jarayonlari o‘qituvchilar zimmasiga ulkan funksional vazifalarni yuklamoqda. Ayniqsa, boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining faoliyati faqat dars berish bilan cheklanib qolmay, o‘quv-tarbiya ishlarini rejalashtirish, elektron platformalar (e-maktab) bilan ishlash, ota-onalar bilan muloqot va metodik hujjatlarni yuritish kabi ko‘plab komponentlarni o‘z ichiga oladi. Mazkur sharoitda o‘qituvchilar duch keladigan eng katta muammolardan biri — vaqt taqchilligi (defitsiti) hisoblanadi. Vaqtni noto‘g‘ri taqsimlash esa o‘qituvchining kasbiy charchashi va ta’lim sifatining pasayishiga olib keladi. Shu sababli, bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini oliy ta’lim bosqichidayoq taym-menejment (vaqtni boshqarish) konsepsiyasi bilan tanishtirish pedagogika fanining dolzarb muammolaridan biriga aylandi.Pedagogik kontekstda "taym-menejment" tushunchasi shunchaki mexanik xronometraj doirasidan chiqib, shaxsning o‘z-o‘zini rivojlantirish va kasbiy faoliyatini prognozlashtirish madaniyoti sifatida talqin etiladi. Bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlash paradigmasida ushbu tushuncha uchta pedagogik o‘lcham orqali interpretatsiya qilinadi: aksiologik (vaqtga nisbatan oliy qadriyat sifatida qarash), kognitiv-metodologik (talabalarga rejalashtirishning ilmiy metodlarini o‘rgatish) va refleksiv-boshqaruvchanlik (vaqt "o‘g‘rilari"ni mustaqil tahlil qila olish).Bo‘lajak o‘qituvchilarni tayyorlashda kichik maktab yoshidagi bolalarning psixofiziologik xususiyatlarini hisobga olish muhimdir. 45 daqiqalik dars davomida bolaning diqqati har 10-15 daqiqada charchaydi. O‘qituvchi dars vaqtini shunday taqsimlashi kerakki, bu oraliqda dam olish daqiqalari va faoliyat almashinuvi aniq hisobga olingan bo‘lishi shart. Shuningdek, boshlang‘ich sinflardagi kutilmagan vaziyatlar uchun dars rejasida kamida 5 daqiqalik "moslanuvchan zaxira vaqti" qoldirish zarur. Oliygohlar o‘quv rejasiga "Pedagogik taym-menejment" tanlov fanini kiritish bo‘lajak pedagoglarda shaxsiy va professional vaqt balansini (Work-Life Balance) ta'minlovchi metakompetensiyani shakllantiradi va kasbiy charchashning oldini oladi.