KK1-0918 - Yu ma Sam Naw hte Nga ma Ja Pan (The rat boy Sam Naw and the fish girl Ja Pan) with English translation

Translation (by Maran Seng Pan) This story is about a mouse and a fish. Once upon a time, there were a mouse called "Sam Naw" (Kachin male name) and a fish named "Ja Pan" (Kachin female name). Sam Naw had a crush on Ja Pan. So, he proposed to her. But she denied because she wanted to marry the most handsome, the most popular, the most prestigious and the richest man in the world and he wasn't the one. At first, she planned to marry the sun because he was so handsome and bright. However, the sun said, "I am not the most handsome and the richest man in the world. Even though I want to shine brightly, the cloud blocks me always." Then she went and proposed the cloud to marry her since he was wealthy and beautiful in white. And the cloud refused, "Girl! I am not the most handsome and prestigious in the world. Although I want to stay just in one place, the wind always drives me away. I could never remain where I want to." Next, she said the wind, "You are the strongest in the world. You are also handsome and powerful." Again, the wind also refused, "I am not the strongest and the most handsome. Even if I want to be handsome and dark, the mountain and tree always stop me." When she proposed the mountain, he said that he was no the one and he could never become big because the buffalo always demolished him with the snout. Afterwards, she went to the buffalo. She proposed him the same as the previous ones. He also rejected her, "I cannot marry you since I am not like what you expect. I wish to live freely but now I can't go anywhere because I am tied with a halter rope." Then, Ja Pan proposed the halter rope again, "I want to marry you. You are so strong and powerful." The halter rope replied her, "I want to be beautiful and long but I am always bitten by a mouse, Sam Naw." The mouse was the one she didn't want to marry but at last she married him. Therefore, up to now, Kachin people still use the proverb "The first person who approaches you is the best". In Kachin culture, marriages are usually arranged. So, the girls sometimes deny the arrangement. In that case, the parents persuade their daughters with this proverb. Transcription (by Lu Awng) Ya ngai tsun na gaw yu ma ja pan hte yu ma sam naw hte nga ma ja pan re. Moi shawng de yu ma sam naw hte nga ma ja pan gaw yu ma sam naw gaw nga ma ja pan hpe grai tsawm dum ai da. Dai shaloi shi hpe e la na ngu jang she nga ma ja pan gaw ngai gaw mungkan hta danhkung ai tsawm htap ai, jin ai kaw she ngai wa na. Shari shadang rawng ai kaw she ngai wa na ngu nna a jan gaw shawng nna a jan kaw nang kaw ngai wa na nang gaw mungkan a danhkung ai tsawm ai htoi tu kabrim ai ngu nna wa na ngu da. Shaloi she a jan gaw e ngai gaw mungkan hta n jin ai n tsawm ai ngai nang hpe e n hkap la lu ai ngu di na bai ningdang kau dat ai da. Dai shaloi jan gaw ngai kade mai mayu timmung ngai hpe e summwi hte shinggang kau kau re majaw ngai mai mayu ai daram ngai htoi mayu ai daram ngai nlu htoi nngai ngu tsun ai da. Dai shaloi nga ma ja pan gaw deng gaw ngai summwi kaw she ngai wa sa na ngu nna summwi hpang de bai sa ai da. Dai shaloi summwi hpe mung nang mungkan hta grai jin ai grai hpraw tsawm ai ngu na summwi hpang bai sa jang she, Summwi mung e ngai mungkan hta n jin ai ngai tsawm mung ntsawm ai, shari sadang mung nnga ai. Ngai kade sha nan nan re nga mayu timmung nbung e ngai hpe e shapoi kau kau re na ngai nga mayu ai shara kaw ngai nnga lu ai ngu tsun ai da. Dai shaloi nbung hpe bai summwi hpe bai e deng gaw ngai n bung kaw she bai wa na ngu nbung hpe bai san ai da. Nbung nang mungkan hta jin dik ai. Grai tsawm htap ai shari sadang rawng ai n bung re ndai ngu na n bung hpe bai nga ma ja pan bai sa ai, dai n bung gaw e ngai jin mung n jin nngai. Tsawm mung ntsawm nngai, shari sadang mung n nga nngai ngu na ngai kade tsawm mayu kade chyang mayu timmung ngai bum tawn hta ngai hkring mat mat re ngai, hpun ni hta ngai hkring mat mat re ngai ngu na bai tsun ai da. Dai shaloi a bum mung ngai kade mi tu kaba nga kaba mayu timmung ngai nlu kaba nngai. Ngai hpe e dumsu u tang e daru kau nna ngai n mai kaba taw nngai ngu nna bum e bai tsun ai da. Dai shaloi nga ma ja pan gaw dumsu utang kaw bai sa ai da. Shaloi dumsu utang e nang gaw mungkan hta jin dik ai shari sadang rawng ai dumsu u la re ndai ngu na dumsu hpe bai tsun ai da. Dumsu gaw e ngai nang hpe bai n lu la ai. Ngai jin mung n jin nngai. Ngai kade sha ngai kam ai hku ngai ra ai hku nga mayu timmung ushoi sumri hte e ngai hpe e gyit shadang dang re majaw ngai nga matu ai ngai hkawm mayu ai de n hkawm lu nngai nang hpe ngai n lu la ai ngu na dumsu ushoi sumri e bai tsun ai da. Dai shaloi ushoi sumri e ushoi sumri e nga ma ja pan gawi ushoi sumri e ngai nang kaw she wa na nang grai jin ai, grai ren ai ngu nna ushoi sumri hpe bai tsun ai da. Dai shaloi ushoi sumri mung e ngai mung grai galu hkra grai tsawm hkra ngai nga mayu timmung yu ma sam naw e hkrai kawa di kau re na ngai kam ai hku nnga lu nngai ngu nna tsun ai da. Dai shaloi mi na shi n wa kam ai yu ma sam naw kaw bai du wa re majaw shi mi na shi nra ai yu ma sam naw kaw bai wa mat ai da. Dai majaw ya du hkra shawng num hta nlai nga dai ga dingsa dai ya du hkra nan ai re da. Related stories: KK1-0254 KK1-0427 Index: ATU 2031C IT 568 KT 37 TT 2031 TMI L392 Z 42. Language as given: Jinghpaw

翻译（马拉恩·森·潘 译）：
这个故事讲述了一只老鼠与一条鱼的轶事。从前，有一只名为“Sam Naw”（克钦族男性名字）的老鼠和一条名为“Ja Pan”（克钦族女性名字）的鱼。Sam Naw倾心于Ja Pan，遂向她求婚。但Ja Pan拒绝了，因为她渴望嫁给世界上最英俊、最受欢迎、最有声望且最富有的人，而Sam Naw并非其选。起初，她计划嫁给太阳——因其既英俊又明亮。然而太阳却说：“我并非世界上最英俊或最富有的人。尽管我想光芒万丈，云却总将我遮蔽。”随后，她转向云求婚，因其洁白而尊贵。云却回绝：“姑娘！我并非世界上最英俊或最有声望之人。虽我想驻足一处，风却总将我吹散，我永远无法停留于心仪之地。”接着，她对风说：“你是世界上最强壮的存在，既英俊又有力。”风亦拒绝：“我并非最强壮或最英俊者。即便我想变得英挺而深邃，山与树也总将我阻挡。”当她向山求婚时，山称自己并非她所寻之人——水牛总以鼻刨掘它，使其无法变得高大。随后，她向水牛求婚，水牛亦拒绝：“我无法娶你，因我不符合你的期望。我渴望自由生活，却被缰绳束缚，动弹不得。”Ja Pan继而向缰绳求婚：“我想嫁给你，你既强壮又有力。”缰绳答道：“我想变得美丽而修长，却总被老鼠Sam Naw啃咬。”Sam Naw正是她最初不愿嫁之人，但最终她还是嫁给了他。因此，直至今日，克钦族人仍沿用谚语“最先靠近你的人便是最好的”。在克钦族文化中，婚姻通常由父母包办。故而女孩们有时会拒绝包办安排，此时父母便会用这句谚语劝说女儿。

转录（卢昂 记）：
Ya ngai tsun na gaw yu ma ja pan hte yu ma sam naw hte nga ma ja pan re. Moi shawng de yu ma sam naw hte nga ma ja pan gaw yu ma sam naw gaw nga ma ja pan hpe grai tsawm dum ai da. Dai shaloi shi hpe e la na ngu jang she nga ma ja pan gaw ngai gaw mungkan hta danhkung ai tsawm htap ai, jin ai kaw she ngai wa na. Shari shadang rawng ai kaw she ngai wa na ngu nna a jan gaw shawng nna a jan kaw nang kaw ngai wa na nang gaw mungkan a danhkung ai tsawm ai htoi tu kabrim ai ngu nna wa na ngu da. Shaloi she a jan gaw e ngai gaw mungkan hta n jin ai n tsawm ai ngai nang hpe e n hkap la lu ai ngu di na bai ningdang kau dat ai da. Dai shaloi jan gaw ngai kade mai mayu timmung ngai hpe e summwi hte shinggang kau kau re majaw ngai mai mayu ai daram ngai htoi mayu ai daram ngai nlu htoi nngai ngu tsun ai da. Dai shaloi nga ma ja pan gaw deng gaw ngai summwi kaw she ngai wa sa na ngu nna summwi hpang de bai sa ai da. Dai shaloi summwi hpe mung nang mungkan hta grai jin ai grai hpraw tsawm ai ngu na summwi hpang bai sa jang she, Summwi mung e ngai mungkan hta n jin ai ngai tsawm mung ntsawm ai, shari sadang mung nnga ai. Ngai kade sha nan nan re nga mayu timmung nbung e ngai hpe e summwi hte shinggang kau kau re na ngai nga mayu ai shara kaw ngai nnga lu ai ngu tsun ai da. Dai shaloi nbung hpe bai summwi hte bai e deng gaw ngai n bung kaw she bai wa na ngu nbung hpe bai san ai da. Nbung nang mungkan hta jin dik ai. Grai tsawm htap ai shari sadang rawng ai n bung re ndai ngu na n bung hpe bai nga ma ja pan bai sa ai, dai n bung gaw e ngai jin mung n jin nngai. Tsawm mung ntsawm nngai, shari sadang mung n nga nngai ngu na ngai kade tsawm mayu kade chyang mayu timmung ngai bum tawn hta ngai hkring mat mat re ngai, hpun ni hta ngai hkring mat mat re ngai ngu na bai tsun ai da. Dai shaloi a bum mung ngai kade mi tu kaba nga kaba mayu timmung ngai nlu kaba nngai. Ngai hpe e dumsu u tang e daru kau nna ngai n mai kaba taw nngai ngu nna bum e bai tsun ai da. Dai shaloi nga ma ja pan gaw dumsu utang kaw bai sa ai da. Shaloi dumsu utang e nang gaw mungkan hta jin dik ai shari sadang rawng ai dumsu u la re ndai ngu na dumsu hpe bai tsun ai da. Dumsu gaw e ngai nang hpe bai n lu la ai. Ngai jin mung n jin nngai. Ngai kade sha ngai kam ai hku ngai ra ai hku nga mayu timmung ushoi sumri hte e ngai hpe e gyit shadang dang re majaw ngai nga matu ai ngai hkawm mayu ai de n hkawm lu nngai nang hpe ngai n lu la ai ngu na dumsu ushoi sumri e bai tsun ai da. Dai shaloi ushoi sumri e ushoi sumri e nga ma ja pan gawi ushoi sumri e ngai nang kaw she wa na nang grai jin ai, grai ren ai ngu nna ushoi sumri hpe bai tsun ai da. Dai shaloi ushoi sumri mung e ngai mung grai galu hkra grai tsawm hkra ngai nga mayu timmung yu ma sam naw e hkrai kawa di kau re na ngai kam ai hku nnga lu nngai ngu nna tsun ai da. Dai shaloi mi na shi n wa kam ai yu ma sam naw kaw bai du wa re majaw shi mi na shi nra ai yu ma sam naw kaw bai wa mat ai da. Dai majaw ya du hkra shawng num hta nlai nga dai ga dingsa dai ya du hkra nan ai re da.

相关故事：KK1-0254、KK1-0427
索引：ATU 2031C、IT 568、KT 37、TT 2031、TMI L392、Z 42
标注语言：景颇语（Jinghpaw）