Het Spaanse Leger, Nijkerk (gemeente Nijkerk)

<p>ADC ArcheoProjecten heeft in maart en april 2018 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Het Spaanse Leger in Nijkerk, gemeente Nijkerk. De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen woningbouw. Op basis van het bureauonderzoek werden archeologische resten verwacht uit met name de periode Paleolithicum – Neolithicum en mogelijk de Bronstijd. Het noorden van het plangebied ligt vermoedelijk in een dekzandvlakte of -laagte die ongunstig voor bewoning was. Het zuiden van het plangebied lijkt op een lage dekzandrug te liggen en vormde mogelijk een gunstige bewoningslocatie. Verwacht werd dat de resten op de dekzandrug zijn afgedekt met een 30 tot 50 cm dik plaggendek. Vanaf het Neolithicum vernatte het gebied. Dit resulteerde in grootschalige veengroei binnen de Gelderse Vallei, waarbij hoogstwaarschijnlijk ook het plangebied met veen bedekt raakte. Het plangebied is naar verwachting in de Bronstijd of IJzertijd met veen bedekt geraakt en vanaf deze periode was het vermoedelijk te nat voor bewoning. Pas in de Late Middeleeuwen, toen het gebied op grote schaal ontgonnen werd, vond opnieuw bewoning plaats. Op basis van het geraadpleegde kaartmateriaal kende het grootste deel van het plangebied in het begin van de 19e eeuw een agrarisch gebruik. Resten van historische boerderijen werden overwegend verwacht in het uiterste zuiden van het plangebied, waar in het begin van de 19e eeuw een huis stond. In het midden van het plangebied stond op de Kadastrale Minuut van 1832 een tabaksschuur weergegeven. Op deze locatie werden nog resten van deze schuur in de bodem verwacht. Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij is matig fijn, lichtgrijs dekzand aangetroffen. Dit zand is zwak tot sterk siltig, relatief slecht gesorteerd en bevat grind. Op basis van deze eigenschappen is hier sprake van verspoeld dekzand. In een deel van de boringen is de C-horizont zeer ijzerrijk of juist geheel gereduceerd. Dergelijke profielen zijn kenmerkend voor laaggelegen gebieden, zoals dekzandvlakten, met als gevolg van kwel hoge grondwaterstanden. De bodem is in vrijwel het gehele plangebied verstoord tot in de C-horizont, tot een diepte variërend tussen 25 en 120 cm – mv. In boring 8 is nog het onderste deel van een podzolprofiel, in de vorm van een BC-horizont, aanwezig. Op basis hiervan worden in het grootste deel van het plangebied geen archeologische resten meer verwacht. Ter plaatse van boring 12 en 29 werden resten van historische bebouwing verwacht. Tijdens het booronderzoek zijn deze resten niet aangetroffen. Hierbij moet worden opgemerkt dat een verkennend booronderzoek vanwege het wijdmazige boorgrid niet geschikt is voor het aantonen van de aan- of afwezigheid van archeologische resten. De hoge verwachting voor Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd kan op deze locatie gehandhaafd worden. Eventuele resten worden hier verwacht vanaf 35 (boring 12) en 55 (boring 29) cm –mv, terwijl het sporenniveau zich op 60 à 75 cm –mv zal bevinden. Het betreft een zone van in totaal ca. 500 m2.</p>

ADC考古项目（ADC ArcheoProjecten）于2018年3月至4月，在奈凯尔克（Nijkerk）市的西班牙军营（Het Spaanse Leger）场地开展了室内考古研究（bureauonderzoek）与勘探性田野调查（inventariserend veldonderzoek），本次调查缘起于当地拟建住宅建设项目。基于室内考古研究成果，预判该场地主要留存旧石器时代（Paleolithicum）至新石器时代（Neolithicum）的考古遗存，亦可能包含青铜时代（Bronstijd）遗迹。规划场地北部大概率位于沙丘平原（dekzandvlakte）或沙丘洼地（dekzandlaagte）中，此类地貌不利于人类定居；场地南部则呈低矮沙丘脊（dekzandrug）形态，曾为适宜人类居住的区域。该沙丘脊表面覆盖有厚度30至50厘米的草皮腐殖层（plaggendek）。自新石器时代起，该区域逐渐积水，催生盖尔德斯河谷（Gelderse Vallei）大规模泥炭发育（veengroei），规划场地大概率亦被泥炭层覆盖。至青铜时代或铁器时代（IJzertijd），规划场地已完全为泥炭所覆，自此之后该区域因积水过甚不再适宜人居，直至中世纪晚期（Late Middeleeuwen）开展大规模垦殖活动后，才重新出现人类定居活动。据查阅的地图资料显示，19世纪初该场地大部分区域被用于农业生产（agrarisch gebruik）。历史农舍（boerderijen）遗存主要分布于规划场地最南端，此处19世纪初曾建有一处住宅。在规划场地中部，1832年地籍详图（Kadastrale Minuut van 1832）标注有一处烟草棚（tabaksschuur），推测该位置地下仍留存有该棚屋的遗迹。为验证并补充上述预判，本次调查开展了勘探钻探调查（verkennend booronderzoek）。钻探过程中揭露了中细粒、浅灰色的沙丘砂，该砂层呈弱至中等粉砂质（siltig），分选性相对较差且含砾石（grind），据此判定为经侵蚀搬运的沙丘砂（verspoeld dekzand）。部分钻孔的C层（C-horizont）呈现强富铁特征，部分则完全还原（gereduceerd），此类土壤剖面为低洼区域（如沙丘平原）的典型特征，对应因地下水位偏高导致的渍水状况。规划场地几乎全域的土壤至C层均受到扰动，扰动深度介于25至120厘米（以地面为基准）。其中钻孔8中仍保留有灰化土剖面（podzolprofiel）的下部层位——BC层（BC-horizont）。基于此，规划场地大部分区域已无考古遗存留存。在钻孔12与29的位置，曾预判存在历史建筑遗存，但钻探过程中未发现相关遗迹。需说明的是，本次勘探钻探因网格间距较大，无法有效证实考古遗存的有无，不过该区域中世纪晚期至近代的遗存高预判仍可保留。此处的遗迹遗存预计埋藏于地面以下35厘米（钻孔12）与55厘米（钻孔29）处，遗迹层位（sporen niveau）大致位于地面以下60至75厘米处，涉及总面积约500平方米的区域。