การศึกษาเปรียบเทียบพฤติกรรมการใช้จ่ายและการบริหารจัดการเงินส่วนบุคคลของข้าราชการในเขตกรุงเทพมหานคร: กรณีศึกษากรมสรรพากร

งานวิจัยฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพฤติกรรมใช้จ่าย พฤติกรรมบริหารจัดการเงินส่วนบุคคล และมุมมองด้านคุณภาพชีวิตของข้าราชการ เพื่อให้ผู้บริหารและส่วนงานที่เกี่ยวข้องขององค์กรรับรู้และเห็นความสำคัญของการมีคุณภาพชีวิตที่ดีของบุคลากร และวิเคราะห์เปรียบเทียบความแตกต่างของระดับพฤติกรรมและมุมมองดังกล่าวของข้าราชการระหว่างแต่ละระดับตำแหน่ง เพื่อเสนอแนะแนวทางในการวางแผนการบริหารผลตอบแทนและสวัสดิการทรัพยากรมนุษย์ของข้าราชการให้กับส่วนงานที่เกี่ยวข้องได้อย่างเหมาะสมยิ่งขึ้น โดยกำหนดกลุ่มตัวอย่างเป็นข้าราชการสังกัดกรมสรรพากรในเขตกรุงเทพมหานคร ซึ่งมีระดับตำแหน่งทั้งประเภททั่วไปและประเภทวิชาการ รวมทั้งสิ้น 4 ระดับ และใช้เครื่องมือในการวิจัยคือ การเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการแจกแบบสอบถามออนไลน์ โดยใช้ระยะเวลา 1 เดือน ซึ่งสามารถนำข้อมูลจากแบบสอบถามกลุ่มตัวอย่างมาวิเคราะห์และสรุปผลการวิจัยได้ จำนวนทั้งสิ้น 430 ชุดผลการวิจัยพบว่า โดยภาพรวมพฤติกรรมการใช้จ่ายทั้งด้านความต้องการพื้นฐานและด้านความต้องการอื่น พฤติกรรมบริหารจัดการเงินส่วนบุคคลแต่ละด้าน และมุมมองด้านคุณภาพชีวิตของข้าราชการระหว่างประเภททั่วไปและประเภทวิชาการไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบระหว่างระดับตำแหน่งภายในกลุ่มข้าราชการประเภทเดียวกันพบว่า สำหรับประเภททั่วไป ข้าราชการระดับปฏิบัติงานและระดับชำนาญงานขึ้นไปมีค่าเฉลี่ยระดับการปฏิบัติต่อพฤติกรรมบริหารจัดการเงินส่วนบุคคลด้านการปกป้องความมั่งคั่งในภาพรวมแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติเพียงประเด็นเดียว โดยข้าราชการระดับปฏิบัติงานมีค่าเฉลี่ยระดับการปฏิบัติต่อพฤติกรรมบริหารจัดการเงินส่วนบุคคลด้านดังกล่าวน้อยกว่าข้าราชการระดับชำนาญงานขึ้นไป ได้แก่ การพิจารณาทำประกันชีวิตและสุขภาพเพื่อให้ได้ผลประโยชน์ทางการเงิน และการให้ความสำคัญกับการออมเงินและสินทรัพย์ทางการเงินเพื่อใช้หลังเกษียณ สำหรับประเภทวิชาการ โดยภาพรวม พฤติกรรมการใช้จ่ายด้านความต้องการพื้นฐานของข้าราชการระดับปฏิบัติการและระดับชำนาญการแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยข้าราชการระดับปฏิบัติการมีค่าเฉลี่ยระดับค่าใช้จ่ายต่อการใช้จ่ายด้านความต้องการพื้นฐานมากกว่าข้าราชการระดับชำนาญการ ได้แก่ การใช้จ่ายในการบริโภค และการเลือกซื้อเครื่องแต่งกาย พฤติกรรมบริหารจัดการเงินส่วนบุคคลด้านการสร้างความมั่งคั่งโดยภาพรวมของข้าราชการระดับปฏิบัติการและระดับชำนาญการแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ เพียงด้านเดียว โดยข้าราชการระดับปฏิบัติการมีค่าเฉลี่ยระดับการปฏิบัติต่อพฤติกรรมบริหารจัดการเงินส่วนบุคคลด้านดังกล่าวมากกว่าข้าราชการระดับชำนาญการ ได้แก่ การนำเงินสดเหลือสำรองไปก่อให้เกิดประโยชน์ การหารายได้เพิ่มหรือลดค่าใช้จ่ายที่ไม่จำเป็นกรณีมีเงินไม่พอใช้ และความเพียงพอของรายได้ต่อการผ่อนชำระหนี้สินในแต่ละเดือน นอกจากนี้ผลวิจัยยังพบว่า ข้าราชการระดับปฏิบัติการมีมุมมองด้านคุณภาพชีวิตโดยภาพรวมแตกต่างจากข้าราชการประเภทวิชาการระดับตำแหน่งอื่นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยข้าราชการระดับปฏิบัติการมีค่าเฉลี่ยระดับความคิดเห็นต่อมุมมองด้านคุณภาพชีวิตเชิงบวกน้อยกว่าข้าราชการระดับชำนาญการ และระดับชำนาญการพิเศษขึ้นไป

本研究旨在探讨公务员的消费行为、个人财务管理行为及生活质量认知，以期助力组织管理者与相关部门认知到公职人员拥有良好生活质量的重要价值，并通过对比分析不同职等公务员在上述行为与认知层面的差异，为相关部门优化公职人员薪酬规划与人力资源福利管理提供更具针对性的参考依据。本研究以曼谷都会区税务局系统的公职人员为研究样本，其职类涵盖普通职类与专业职类，共设4个层级。研究采用线上问卷法收集数据，调研周期为1个月，最终回收有效问卷430份。研究结果显示：其一，总体而言，普通职类与专业职类公务员的基础消费及其他消费行为、各维度个人财务管理行为，以及生活质量认知均无统计显著性差异。其二，在同类职别内部对比时：针对普通职类公务员，仅在整体财富保护型个人财务管理行为维度上，执行岗与资深岗及以上层级存在统计显著性差异，执行岗对该维度的践行程度显著低于资深岗及以上层级，具体体现为对人寿、健康保险的财务保障规划，以及退休储蓄与金融资产配置的重视程度不足。针对专业职类公务员，执行岗的基础消费（含餐饮消费、服饰选购）平均水平显著高于资深岗；同时仅在整体财富创造型个人财务管理行为维度上存在统计显著性差异，执行岗的践行程度显著高于资深岗，具体表现为对闲置资金增值、收支不足时的增收节流，以及月度债务负担与收入适配性的关注度更高。此外，研究还发现普通职类执行岗的整体正向生活质量认知显著低于其他职等的专业职类公务员，具体表现为执行岗的正向生活质量评价均值显著低于资深岗及特级资深岗公务员。