Niezijl, Drinkwaterleidingen (Gemeente Westerkwartier, Gr.) Een Archeologisch Bureauonderzoek

<p>Voor de geplande vervanging en de aanleg van nieuwe drinkwaterleidingen in Niezijl, Gemeente Westerkwartier, provincie Groningen is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Voor de ligging van de nieuwe waterleidingen zijn er twee conceptplannen. Plan 1, is de variant waarbij de leidingen langs de zuidelijke rand van Niezijl en in de dorpskern komen te liggen (zie Figuur 1). Bij Plan 2 komen de leiding in de noordelijke akkers te liggen en ook deels in de dorpskern (zie Figuur 2). Bij beide ontwerpplannen worden de leidingen in de dorpskern, langs de Hoofdstraat, kleiner. Deze kleinere leidingen zullen de bestaande leidingen vervangen of worden door de bestaande buis heen getrokken. De graafwerkzaamheden die nodig zijn voor het grootste deel van de plannen gaan tot een diepte van 1,5 en 1,0 meter onder het maaiveld. De sleuf zal naar verwachting circa 1 meter breed worden. Deze werkzaamheden vormen een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische resten. De twee ontwerpplannen voor de aanleg van de nieuwe drinkwaterleidingen liggen deels in de historische dorpskern van Niezijl. Deze dorpskern is een Archeologische Monumenten Kaart (AMK) terrein en heeft op het bestemmingsplan een Archeologische waarde 3 waarbij archeologisch onderzoek nodig is bij graafwerkzaamheden met een oppervlakte groter dan 50 m2. Voor het deel buiten de dorpskern (Archeologische waarde 6) geldt pas een onderzoeksplicht bij een oppervlakte groter dan 5.000 m2. In het dorp worden de leidingen gelegd op de plaats van de bestaande leidingen (vervanging) of worden de nieuwe (kleinere) leidingen door de bestaande leidingen getrokken. Alleen in de Havenstraat worden de nieuwe leidingen in een ongeroerde tracé aangelegd. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het pleistocene dekzandlandschap omstreeks 2750 vC bedekt raakte met veen. Onder invloed van de zee werd er op het veen kleisediment afgezet. Vanaf ongeveer 500 vC werden deze vruchtbare kwelderlandschappen weer bewoond door de mens. Omstreeks 800 nC was de zee bij de Lauwers diep landinwaarts doorgedrongen. De getijdengeul van de Lauwerszee stroomde vlak ten noorden van Niezijl. Bij hoogwater en overstromingen kwam het gebied bij Niezijl onder water te staan. Vanaf de middeleeuwen begon de mens met het aanleggen van dijken en sluizen om het gevaar van het water te trotseren. Een eerste sluis iets ten westen van Niezijl bleek niet genoeg veiligheid te bieden. In de 16e eeuw werd er een nieuwe sluis aangelegd, waaromheen het dorp Niezijl ontstond. In 1580, tijdens de Tachtig Jarige Oorlog, werd er een schans gebouwd. In 1581 wist deze schans, toen in het bezit van het Staatse leger, het beleg van de Spaansgezinden te weerstaan. In 1594 werd de overbodige schans ontmanteld.</p>