Hemelum, Buorren (Gemeente Súdwest-Fryslân, Fr.) Een Archeologisch Bureau- en Karterend veldonderzoek

<p>In opdracht van Zeilschool de Morra heeft De Steekproef een karterend archeologisch onderzoek uitgevoerd aan de Buorren te Hemelum. Aanleiding voor het onderzoek is het voornemen om de huidige bedrijfsloods te slopen en er zes recreatiewoningen te bouwen. Op de FAMKE (Friese Archeologische Monumentenkaart Extra) ligt het plangebied in een zone Karterend onderzoek 1 (steentijd) en Karterend onderzoek 3 (middeleeuwen). Het archeologisch onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een karterend booronderzoek van twaalf boringen. Het plangebied ligt aan de westzijde van Hemelum op de flank van een keileemrug. Tijdens de steentijd was deze keileemrug een geschikte vestigingslocatie voor de mens. Resten hiervan kunnen in het dekzand worden aangetroffen. Op basis van historische bronnen is bekend dat het plangebied deel uit heeft gemaakt van een terrein waar een state (stins/landhuis) heeft gestaan: de Hoppers state. Reeds voor de 19e eeuw is deze state echter al gesloopt. De exacte locatie van het gebouw (en of deze in het plangebied heeft gestaan) is niet bekend. Op de kadastrale kaart uit de 19e eeuw is het plangebied namelijk in gebruik als tuin. Uit het veldonderzoek is gebleken dat de vaart in het noordoostelijk deel van het plangebied nog verder heeft doorgelopen tot boring 1 en 2. Dit deel van de vaart zal in de perioden tussen 1941 en 1956 zijn gedempt. Bij boring 4 werd de perceelssloot uit de 19e eeuw aangeboord. In het zuidwestelijk deel van het plangebied werd bij de meeste boringen een tuinlaag aangetroffen op een diepte tussen de 35 en 65 centimeter onder het maaiveld. Deze laag komt overeen met het gebruik van het plangebied als tuin en boomgaard vanaf de 19e eeuw. Dit wordt versterkt door een aardewerkvondst daterend uit de 18e/19e eeuw in de vergraven keileemlaag onder deze tuinlaag. De aanwezigheid van vergraven lagen onder de tuinlaag kunnen ontstaan zijn door het aanleggen van de tuingronden. Deze kunnen echter ook ontstaan zijn door de mogelijke bouw (en sloop) van de oudere Hoppers state. Daarom kunnen er mogelijk nog resten van de state aanwezig zijn onder de tuinlaag. Deze resten worden verwacht vanaf circa 65 centimeter onder het maaiveld. Het dekzandniveau is vrijwel geheel vergraven. Alleen bij boring 11, aan de zuidwestzijde van het plangebied, werd nog een restant van een podzol aangetroffen onder de tuinlaag (diepte 85 centimeter onder maaiveld). Mogelijk was het plangebied in de steentijd wel geschikt voor menselijke bewoning. Dit potentiële steentijdniveau lijkt echter grotendeels te zijn aangetast door de later activiteiten. Met uitzondering van boring 9 en 11 was de bodem tot in de top van het keileem vergraven.</p>