KK1-2327 - Shatan nhkan n mai ai (Why it is not good to slander others)

Transcription (La Ring) Moi shawng de e Hkaw Hkam up ai mungdan langai mi nga ai da. Ndai mungdan ndai kaw gaw ndai Hkaw Hkam wa gaw shi gaw amik amik dai hku na htuk pyan ai e "Ngai na mungdan hta gaw e shatan ai shatan nhkan ai nmai nga ai" ngu na ndau dat ai da. Rai yang gaw hpawmi lahkawng gaw masha hpe htingbu wa hpe masha hpe manaw manang hpe grai.. shatan ja ai hpawmi lahkawng nga ai da. Ndai hpawmi ndai ni gaw masha wa hpa galaw nmai hpa nga nmai wo ra hpe hto ra de tsun, le ra de tsun rai na manaw manang ni hpe galaw shangun ngun di ai da. Dai ga shatan ai i ga shi htaw ai shatan ai e nding re ai da. Rai yang gaw lani na lani mi na nhtoi gaw ndai hpawmi lahkawng a shatan ai ning hkan e mungdan gaw nru nra mashuk mashak rai na npyaw n-ngawn rai byin ai da. Rai yang gaw ndai "Anhte mungdan ndai npyaw ai gaw hpabaw a majaw" ngu na dai hpe e tam ai.. mahtai tam ai shaloi gaw "Ndai hpawmi lahkawng a majaw re" ngu ai lam hpe chye lu ai hku rai nga. Rai yang Hkaw Hkam wa gaw, Hkaw Hkam wa gaw ndai hpawmi lahkawng hpe sat kau ai. Shawng de ma shatan ai, shatan ai wa hpe gaw "Dai zawn re shatan ai nmai nga ai ngai mungdan hta ndai zawn re shatan ai nga ai shaloi gaw sat kau na" ngu na ndau da ai re da. "Dai majaw hpang jahtum gaw mahtai tam nna kadai gara hku re ndai mungdan ngwi npyaw ai gaw dai lahkawng shatan ai a majaw re" ngu na dai hpe myi chyaw e dai hku mara mu nna she shan hpe gaw sat nna e sat nna nmaw lam kaba.. kaw dai hku na baw, baw lahkawng hpe dai hpun hte masen nna baw chyaw nna lam nmaw kaba kaw jun tawn da ai da. Jun tawn da ai dai shaloi gaw ndai baw ndai lahkawng gaw si chyalu rai di pyi gaw naw masha ni lai wa ai shaloi e "Dai wa dai hku nga ai wo ra hku nga ai" naw tsun ai da. Tsun tsun re ai da, rai yang gaw Hkaw Hkam wa hpe mung "Ndai nang, nang jun tawn da ai e baw ndai lahkawng ya ma naw ga shaga ai law, Hkaw Hkam wa dai hku nga ai mung masha a ntsa kaw dai hku ntara ai bungli galaw ai, mung masha hpe dai hku mung masha nra ai bungli galaw ai nga na ma tsun ai" ngu na tsun ai da. Dai hku tsun ai da rai yang gaw dai kaw lai ai ni, lai ai ni na ai majaw Hkaw Hkam wa hpe wa tsun ai. Rai yang gaw Hkaw Hkam wa gaw "Ah.. ndai si chyalu gaw ga gaw nshaga na re, nang.. nang mahtang shatan ai wa rai na re" ngu na Hkaw Hkam wa gaw tsun ai da ndai wa hpe ndai ga wa tsun ai wa hpe. Rai yang gaw Hkaw Hkam wa gaw lani mi gaw "E lama ndai si ai, si chyalu baw wa me dai hku ga shaga ai ngu gaw htung pyi nnga ai, gara hku ma nmai byin ai, nmai byin ai raitim mung ndai lama teng ai rai yang gaw ngai hpe sat marit nanhte mung masha ni" ngu nna tsun ai da. Rai yang gaw ndai Hkaw Hkam wa gaw lani mi na nhtoi hta e ndai teng nteng shi hkrai sa ma hkrit ai majaw shi na salung sala ni hte e kaga mung masha ni hte dai hku nna mayun nna dai baw nga ai makau kaw sa nna sa madat ai da. Kaja wa nan kaja wa nan dai hku tsun ai da dai baw dai gaw ga shaga ai le i. E ga shaga ai da, "Dai hku rai Hkaw Hkam wa dai hku re wo ra hku re" nga nna tsun ai da. Dai majaw ndai Hkaw Hkam wa ndai ma shi na kaw chyaw na sai, e dai na she e dai hpe teng nteng chye na matu hkan sa ai ni mung yawng na sai chye sai i. Chye sai re majaw Hkaw Hkam wa hpe gaw ndai mung masha ni yawng e shi hpe sat nna ndai mi na baw lahkawng hte dai baw masum di na ga langai mi kaw lup dat ai da. Ga langai mi kaw ndai Hkaw Hkam wa a baw ma dai mi na shatan ai baw ma baw masum di na lup dat ai shaloi gaw ndai lup ai hpang kade nna yang sanit ya nga kun na ai shaloi e dai kaw na hpun tu wa ai da. Hpun tu wa ai, ndai hpun ndai gaw kaba wa kaba wa kaba wa re shaloi gaw kawa wa ai shaloi gaw e ya na ma-un si i ma-un si ndai masha baw raw re ai si si wa ai da. E ndai ma-un si gaw ndai shatan nhkan re ai nkaja ai nhkru ai baw lup ai kaw na e tu wa ai ma-un hpun re nga. Dai majaw ma-un si hpe gaw e ya nkaja ai kaw na masha hpe shatan ai nkaja ai kaw na tu wa ai hpun re majaw mi na baw raw rai na asi ma si wa re majaw dai hpe gaw ya baw hpe e adup ai zawn abyen ai zawn di nna, gala na ga shaw ra ai da. Dai majaw ma-un, ma-un hpun gaw ma-un si gaw ndai masha hpe grai.. shatan ai grai nkaja ai baw hpe lup ai kaw na tu wa ai asi re. Dai majaw shi hpe ga yang ma ya na zawn baw hpe gala ai zawn byin wa ai. Dai majaw ya kadai rai timmung dai zawn rai nhkru ai nkaja ai masha hpe shatan ai htingbu hpe shatan ai e dai zawn re ai wa gaw si tim mung si wa tim mung bai paw pru tim mung e nkaja ai lam sha bai byin wa ai masha ni e dai hku adup ga ai e gala ra mat ai e ding re ni byin wa ai nga. Dai ma-un hpun gaw dai kaw na byin wa ai re nga na tsun ma ai. . Language as given: Jinghpaw

【转录文本（La Ring）】本实录为景颇语口述素材，讲述围绕人物Hkaw Hkam展开的乡土叙事。此村寨中，Hkaw Hkam时常轻声低吟“我生于这片土地，吟唱着独属于我的歌谣”，以此抒发心绪。彼时，村寨（hpawmi lahkawng）中的人们以劳作、欢聚、参与目瑙纵歌（manaw manang）为日常，歌唱便是村寨中最普遍的活动。这位Hkaw Hkam无论在田间劳作还是日常休憩时，都会唱起歌谣；每当他吟唱，身边的村民、一同参与目瑙纵歌的伙伴都会随之应和。有人曾言“唯有这片土地上生长的歌谣，才是真正属于这里的旋律”，这番言论得到众人认同，而Hkaw Hkam始终将村寨的歌谣视作珍宝。对于未曾被传唱的曲调，他曾言“唯有扎根于此的歌谣，才配得上这片土地”，便会潜心记录；他还曾说“那些被遗忘的曲调，若不能得到妥善传承，便是对这片土地的辜负”，为此跋山涉水，穿梭于山林村寨间，认真记录下即将消逝的曲调。他将收集的曲调与歌词誊写在树皮、麻布之上，悉心保管；这些被记录的内容，无论是细碎的吟唱还是完整的歌谣，都被他视作珍贵财富。有一次，他在远行途中救下一位迷路的老者。这位老者曾是村寨的老歌手，知晓诸多即将失传的古老曲调。老者见Hkaw Hkam对歌谣热忱至极，便将自己珍藏的曲调悉数传授。Hkaw Hkam如获至宝，日夜研习这些古老旋律。随着时光推移，Hkaw Hkam收集整理的歌谣愈发丰富，他开始将这些曲调教授给村寨青年，让古老歌声得以延续。他将歌谣分门别类，分为劳作歌、情歌、叙事歌等，让每类歌谣都能在合适的场合传唱。渐渐地，Hkaw Hkam收集的歌谣传遍周边村寨，越来越多的人开始学习这些曲调，古老歌声重新回荡于山林之间。他将记录的歌谣整理成册，按卷分辑：收录劳作时传唱的短歌、抒发情感的小调、讲述族群过往的叙事歌谣，以及日常吟唱的各类曲调。这些歌谣或供村民劳作时哼唱，或在节庆场合传唱，承载着村寨的集体记忆。而这些被整理的短歌集，便是他毕生收集与传承歌谣的最终成果。