Heuvelsestraat 16a, Bemmel Gemeente Lingewaard: Archeologisch bureauonderzoek Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase

IDDS Archeologie heeft in december 2021 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Heuvelsestraat 16a in Bemmel, gemeente Lingewaard. De noodzaak tot het archeologisch onderzoek komt voort uit het bestemmingsplan. De doelstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en zo nodig aanvullen van de gespecificeerde verwachting. Daarnaast wordt inzicht verkregen in de vormeenheden van het landschap in het plangebied, voor zover deze vormeenheden van invloed kunnen zijn geweest op de bruikbaarheid van de locatie door de mens in het verleden. Op basis van de resultaten van het onderzoek kunnen kansarme zones van het plangebied worden uitgesloten en kansrijke zones worden geselecteerd voor behoud of voor vervolgonderzoek. In het met boringen onderzochte deel van het plangebied zijn 12 boringen gezet met een diepte van 2,5 tot 3,5 m beneden het maaiveld. De meeste boringen zijn gezet tot in het beddingzand. Er is gebruik gemaakt van een Edelmanboor met een diameter van 10 cm voor dat deel van de ondergrond dat zich boven de grondwaterspiegel bevindt. Voor het deel van de ondergrond dat onder de grondwaterspiegel ligt is gebruik gemaakt van een guts (doorsnede 3 cm) of zuigerboor (diameter 4 cm). Binnen het deel van het plangebied waar boringen zijn uitgevoerd liggen stroomgordelafzettingen die behoren tot de stroomgordel Walbeek. De top van die stroomgordelafzettingen ligt tussen 1,5 en 3,0 m -mv (6,1 en 7,6 m NAP). Bovenop die stroomgordelafzettingen ligt een pakket komklei. Mogelijk is die komklei afkomstig van de Rijn. De ouderdom van die komafzettingen is onbekend. Vermoedelijk dat die komklei is afgezet tot aan de periode van de bedijkingen van de Rijn (Late Middeleeuwen). Voor het deel van het plangebied waar alleen een bureauonderzoek is uitgevoerd is de verwachting dat het ligt in een komgebied. Mogelijk dat er onder de komklei een pakket stroomgordelafzettingen aanwezig is. Tijdens het onderzoek is geconstateerd dat er in het met boringen onderzochte deel van het plangebied één potentieel archeologisch niveau aanwezig is. Dat niveau betreft de top van de stroomgordelafzettingen. Voor de voorgenomen bodemverstorende werkzaamheden zoals die bekend zijn ten tijde van het huidige onderzoek, en op basis van de resultaten van het onderzoek, kan het advies worden verdeeld in twee zones. Zone 1 (het met boringen onderzochte deel van het plangebied): - rekening houdend met een veiligheidsmarge van 0,3 m wordt geadviseerd om geen bodemverstorende werkzaamheden uit te voeren die dieper reiken dan 1,2 m -mv (7,9 m NAP). Er wordt geadviseerd te kijken naar de mogelijkheden voor planaanpassing, bijvoorbeeld door de funderingen minder diep aan te leggen of door eerst op te hogen. - Bij bodemverstorende werkzaamheden die dieper reiken dan 1,2 m -mv (7,9 m NAP) wordt vervolgonderzoek geadviseerd. IDDS Archeologie adviseert om dat vervolgonderzoek uit te voeren door middel van extra verkennende boringen op de locaties waar die werkzaamheden zullen plaatsvinden. Het doel van die extra verkennende boringen is om na te gaan op welke diepte de top van de stroomgordelafzettingen aanwezig is, aangezien die diepte binnen het plangebied nogal varieert. Indien blijkt dat de bodemverstorende werkzaamheden tot in de stroomgordelafzettingen reiken, zal waarschijnlijk aanvullend onderzoek noodzakelijk zijn (bijvoorbeeld proefsleuvenonderzoek). Zone 2 (het nog niet met boringen onderzochte deel van het plangebied): advies voor een archeologisch booronderzoek bij bodemverstorende werkzaamheden die dieper reiken dan 0,3 m -mv.

IDDS考古（IDDS Archeologie）于2021年12月，在林讷瓦尔德（Lingewaard）自治市贝姆尔（Bemmel）的Heuvelsestraat 16a号地块，开展了考古室内研究（bureauonderzoek）与勘探性田野调查（inventariserend veldonderzoek，缩写IVO，属勘探阶段）。本次考古调查的开展缘由为当地土地利用规划要求。

考古室内研究的目标为，针对研究地块编制精准化的考古潜力预判；勘探性田野调查的目标则是验证该精准预判，并视情况予以补充完善。此外，本次调查还旨在厘清研究地块内的景观地貌单元，以明确这些单元是否曾对历史时期人类利用该地块产生影响。基于本次调查成果，可排除研究地块内的低潜力区域，并遴选出高潜力区域以开展文物保护或进一步考古研究。

在已开展钻探的研究地块区域内，共布设12个钻探孔，孔深达地面以下2.5至3.5米，多数钻探孔终孔于层状砂层中。针对地下水位以上的土层，采用直径10厘米的埃德尔曼钻探机（Edelmanboor）进行作业；针对地下水位以下的土层，则采用内径3厘米的套管（guts）或直径4厘米的活塞钻探机（zuigerboor）进行作业。

已钻探的研究地块区域内，分布有属于瓦尔贝克冲流带（stroomgordel Walbeek）的沉积地层。该冲流带沉积体的顶面埋深为1.5~3.0米（-mv，对应荷兰国家阿姆斯特丹高程基准（NAP）下的6.1~7.6米），其上方覆盖有一套湖相黏土层（komklei），该黏土层的物质来源可能为莱茵河（Rijn）。这套湖相沉积的形成年代目前尚不明确，推测其沉积终止于莱茵河筑堤时期，即中世纪晚期（Late Middeleeuwen）。

仅开展室内研究的研究地块区域，被预判为湖沼盆地地貌单元（komgebied），推测该湖相黏土层之下可能分布有冲流带沉积体。本次调查发现，已钻探的研究地块区域内存在一处潜在考古层位，该层位即冲流带沉积体的顶面。

结合本次调查成果，针对当前已知的拟开展的土壤扰动作业，可将研究地块划分为两个区域并分别给出考古建议：
区域1（已钻探的研究地块区域）：
- 考虑0.3米的安全余量，建议不得开展埋深超过1.2米（-mv，对应NAP基准下7.9米）的土壤扰动作业。建议优先考虑调整方案，例如将基础施工深度降低，或先对地块进行抬填作业。
- 若开展埋深超过1.2米（-mv，对应NAP基准下7.9米）的土壤扰动作业，则建议开展进一步考古调查。IDDS考古建议，该进一步调查可通过在作业区域布设补充勘探钻探孔的方式开展，该补充勘探的目的为确定冲流带沉积体顶面的具体埋深，因为该埋深在研究地块内存在较大差异。若土壤扰动作业的埋深触及冲流带沉积体，则可能需要开展补充调查（例如探槽考古勘探）。
区域2（尚未开展钻探的研究地块区域）：
针对埋深超过0.3米（-mv）的土壤扰动作业，建议开展考古钻探调查。