Archeologisch bureauonderzoek Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Rotonde Van Berckelweg, Noordwijk Gemeente Noordwijk

IDDS Archeologie heeft in april 2024 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Van Berckelweg in Noordwijk, gemeente Noordwijk. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek wordt deze verwachting getoetst en zo nodig aangevuld. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied is gelegen op de overgang van een strandwal in het westen naar een strandvlakte in het oosten. De strandwal en de strandvlakte zijn bedekt met diverse fases van overstromingsklei en stuifzand. Op basis hiervan kunnen in het plangebied meerdere archeologische niveaus voorkomen die dateren vanaf het Laat Neolithicum en met name vanaf de Vroege Bronstijd. De verwachting is vooral hoog voor het aantreffen van akkerlagen en eergetouwkrassen maar op de hogere delen kan ook bewoning hebben plaatsgevonden. Uit latere periodes kunnen resten van akkerbouw worden aangetroffen zoals hopplantages. Het veldonderzoek heeft de verwachting onderschreven. De ondergrond bestaat inderdaad uit een strandvlakte waarover veen is gevormd. De aanwezigheid van een strandwal in het westen moet echter worden herzien, het gehele plangebied blijkt in de strandvlakte te liggen. De akkerlaag in de top van de strandvlakte is mogelijk aangetroffen in boringen in het westen en midden van het plangebied. Over het zand van de strandvlakte is veen gegroeid en in het oosten ook klei afgezet. Voor deze niveaus geldt een lage verwachting. Het daarboven gelegen zandpakket is vermoedelijk deels opgebracht om het gebied geschikt te maken voor tuin- en akkerbouw. De oude bouwvoor is plaatselijk nog aanwezig, maar in het merendeel van het plangebied verdwenen. De oorzaak daarvan was vermoedelijk de aanleg van de Van Berckelweg, waarbij het voormalige maaiveld is opgehoogd met ruim anderhalve meter. De eventuele resten van akkerbouw uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd zijn daarmee niet meer overal intact aanwezig. De bodemverstorende werkzaamheden bestaan uit het herinrichten van de weg en rotonde en de aanleg van een eco-duiker ter hoogte van boring 3. Het is niet bekend hoe diep de verstoringen van de weg en rotonde zullen reiken. De eco-duiker zal tot circa -0,75 m NAP reiken. Het hoogste niveau waarop mogelijk archeologische resten aanwezig zijn, betreft de bouwvoor in het duinzandpakket. Deze bouwvoor bevindt zich tussen 0,35 en -0,1 m NAP. Het niveau is echter grotendeels verstoord. Onder de bouwvoor is het mogelijk dat resten van tuinbouw aanwezig zijn, zoals moesbedden, hopkuilen, greppels en spitsporen. Deze resten worden echter niet als behoudenswaardig beschouwd, waardoor graafwerkzaamheden tot in dit niveau niet als verstorend worden gezien. Het enige niveau waarop behoudenswaardige archeologische resten mogen worden verwacht, betreft de humeuze top van de strandvlakte. Deze is aangetroffen op -0,7 m NAP ten oosten van de rotonde en vanaf -0,9 m NAP ten westen van de rotonde. Indien het potentiële archeologische niveau inderdaad deel is van de akkerlaag die rondom het plangebied is aangetroffen, dan betreft het een grootschalig complex. De eco-duiker zal reiken tot -0,75 m NAP. Ter plaatse van deze duiker ligt het archeologisch niveau op -1,2 m NAP. Zelfs met een ruime veiligheidsmarge zal het archeologisch niveau hier niet bereikt worden. De diepte van de graafwerkzaamheden voor de weg is nog niet bekend. Daarom geldt een advies voor vervolgonderzoek indien de wegwerkzaamheden dieper reiken dan -0,5 m NAP (circa 2 m -mv).

IDDS考古事务所（IDDS Archeologie）于2024年4月，在诺德韦克市的范贝克尔路（Van Berckelweg）开展了两项考古工作：一是考古室内研究，二是勘察性田野调查（inventariserend veldonderzoek, IVO，勘探阶段）。本次室内研究的核心目标为拟定规划区域内的标准化考古遗存预期；勘察性田野调查则将对该预期进行验证，必要时予以补充完善。室内研究结果显示，规划区域位于西侧海滩脊（strandwal）与东侧海滩平原（strandvlakte）的过渡地带，二者之上覆盖有多期洪积黏土（overstromingsklei）与风积砂（stuifzand）。据此可推断，规划区域内可能存在多组考古遗存层位，年代可追溯至新石器时代晚期，尤以青铜时代早期为甚。本次预期中，识别耕作层与双牛牵引犁沟（eergetouwkrassen）的可能性较高；在地势较高区域，亦曾存在人类居住活动痕迹。晚期遗存中则可发现农业活动遗迹，例如啤酒花种植园（hopplantages）遗迹。本次田野调查验证了上述预期。地下地层确实为海滩平原，其上曾发育泥炭层（veen）。但原推定的西侧海滩脊需予以修正——整个规划区域实际均位于海滩平原范围内。规划区域西部与中部的钻孔中，疑似发现了海滩平原表层的耕作层。海滩平原的砂层之上发育有泥炭层，东部区域则沉积有黏土，上述层位的考古遗存预期等级较低。其上覆砂质堆积，推测部分为人工堆填，用于将该区域改造为园艺与农业种植用地。原始耕作面（bouwvoor）局部尚存，但规划区域内大部分区域已遭破坏，该破坏的成因推测为范贝克尔路的修建工程：当时原地面被垫高了逾1.5米。因此，中世纪晚期与近代的农业活动遗迹已无法在全域保持完整。本次土壤扰动作业包括道路与环岛的翻新施工，以及在钻孔3位置修建生态涵洞（eco-duiker）。目前尚不明确道路与环岛施工的扰动深度。该生态涵洞的施工深度将达到约-0.75米（荷兰阿姆斯特丹基准面，Normaal Amsterdams Peil, NAP）。可能存在考古遗存的最高层位，为沙丘砂堆积中的原始耕作面，该耕作面的埋深范围为0.35米至-0.1米（NAP基准面），但该层位已大部分遭到破坏。耕作面之下，可能存在园艺活动遗迹，例如蔬菜种植畦、啤酒花窖、沟渠与犁痕，但上述遗迹不具备考古保护价值，因此作业至该层位不会被视为破坏性施工。唯一可能存在具备保护价值的考古遗存的层位，为海滩平原表层的腐殖质层（humeuze top）。该腐殖质层在环岛东侧的埋深为-0.7米（NAP基准面），西侧则为-0.9米及更深的层位。若该潜在考古层位确实属于规划区域周边已发现的耕作层，则其应为一处大型考古遗存复合体。该生态涵洞的施工深度将达到约-0.75米（NAP基准面），该涵洞位置的考古层位埋深为-1.2米（NAP基准面）。即便预留充足的安全余量，施工也不会触及该考古层位。道路施工的开挖深度目前尚未明确，因此，建议当道路施工深度超过-0.5米（NAP基准面，约地面下2米）时，开展后续考古调查工作。