การใช้สื่อของกลุ่มต่างๆ ในสถานการณ์ความขัดแย้ง กรณีการก่อสร้างโครงการท่อส่งก๊าซจากแหล่งยาดานาผ่านป่าสงวนแห่งชาติห้วยเขย่ง

งานชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์ในการวิจัย 3 ประการคือ 1. เพื่อศึกษาวาทกรรมของกลุ่มต่างๆ ในช่วงที่มีความขัดแย้งกรณีโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานา 2. เพื่อศึกษาวิธีการการใช้สื่อของเจ้าของโครงการคือ การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย (ปตท.) กลุ่มผู้สนับสนุน และกลุ่มผู้คัดค้านในสถานการณ์ความขัดแย้ง 3. เพื่อศึกษาถึงบทบาทของสื่อมวลชนในสถานการณ์ความขัดแย้ง โดยใช้วิธีการวิจัยแบบการวิเคราะห์เนื้อหา (Content analysis) การวิเคราะห์วาทกรรม (Discourse analysis) ผลการวิจัยพบว่าในสถานการณ์ความขัดแย้งกรณีการก่อสร้างโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานา การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทยและกลุ่มผู้คัดค้านได้สร้างวาทกรรมขึ้นมาโดยเรียงลำดับความสำคัญดังนี้ 1. วาทกรรมว่าด้วยการพัฒนา 2. วาทกรรมว่าด้วยสิ่งแวดล้อม 3. วาทกรรมว่าด้วยสิทธิมนุษยชน 4. วาทกรรมว่าด้วยเทคโนโลยี 5. วาทกรรมว่าด้วยสิทธิชุมชน 6. วาทกรรมว่าด้วยความรู้ ผลการวิจัยพบว่า การใช้สื่อของการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย กลุ่มผู้สนับสนุน และกลุ่มผู้คัดค้านได้ใช้สื่อมวลชนใน 2 ระดับคือ สื่อมวลชนระดับชาติและสื่อมวลชนระดับท้องถิ่น ในสื่อมวลชนระดับชาติการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทยได้เข้าไปใช้สถานีโทรทัศน์ไอทีวี เพื่อตอบโต้ประเด็นที่กลุ่มผู้คัดค้านสร้างขึ้นชี้แจงข้อดีของโครงการท่อสงก๊าซธรรมชาติ ทั้งนี้เพราะสถานีโทรทัศน์ไอทีวีได้รับความน่าเชื่อถือในด้านข้อมูลข่าวสารสามารถถึงดูดความสนใจจากนักการเมืองและประชาชนทั่วประเทศ ส่วนในสื่อมวลชนระดับชาติอื่นๆ ที่นำมาศึกษาการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทยปิดกั้นไม่ให้กลุ่มผู้คัดค้านเข้าไปใช้ด้วยการให้การสนับสนุนหรือจัดกิจกรรมร่วมกับสื่อมวลชน ส่วนกลุ่มผู้สนับสนุนไม่ค่อยมีบทบาทในการใช้สื่อระดับชาติ ขณะที่กลุ่มผู้คัดค้านใช้เวทีของหนังสือพิมพ์ข่าวสดซึ่งเป็นหนังสือพิมพ์ประชานิยม ทำให้วาทกรรมของกลุ่มผู้คัดค้านถูกนำเสนอเป็นวาระแห่งชาติ ในสื่อมวลชนท้องถิ่นจังหวัดกาญจนบุรีคือ วิทยุและหนังสือพิมพ์ที่นำมาศึกษาครั้งนี้การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทยและกลุ่มผู้สนับสนุนยึดพื้นที่ด้วยการซื้อพื้นที่และสานความสัมพันธ์ส่วนตัว โดยใช้เวทีเหล่านี้เพื่อการตอบโต้และชี้แจง รวมทั้งปิดกั้นการเข้าไปใช้สื่อมวลชนท้องถิ่นของกลุ่มคัดค้านด้วย ผลการวิจัยยังพบว่า ในสถานการณ์ความขัดแย้งครั้งนี้สื่อมวลชนที่นำมาศึกษาส่วนใหญ่ไม่มีความอิสระในการนำเสนอข้อมูล ไม่เปิดโอกาสให้เป็นช่องทางการสื่อสารสำหรับประชาชน

本研究的三大核心研究目标如下：1. 探讨Yaadana天然气输气管道项目冲突情境下各方的话语构建逻辑；2. 研究冲突情境中项目方——泰国石油集团（PTT）、支持群体与反对群体的媒体使用策略；3. 剖析冲突情境下大众传媒的角色与作用。本研究采用内容分析（Content analysis）与话语分析（Discourse analysis）作为核心研究方法。

研究结果显示，在Yaadana天然气输气管道项目建设冲突情境中，泰国石油集团与反对群体构建的话语按重要性排序依次为：1. 发展话语；2. 环境话语；3. 人权话语；4. 技术话语；5. 社区权利话语；6. 知识话语。

进一步研究发现，泰国石油集团、支持群体与反对群体均使用了两级大众传媒平台：国家级媒体与地方媒体。在国家级媒体层面，泰国石油集团借助iTV电视台回应反对群体提出的相关议题，并阐释该天然气输气管道项目的综合效益——这源于iTV电视台在新闻资讯领域拥有较高公信力，能够覆盖全国政界人士与普通民众，吸引广泛关注。在本次研究涉及的其余国家级媒体中，泰国石油集团通过提供赞助或联合举办活动的方式，限制反对群体使用这些媒体平台；而支持群体极少参与国家级媒体的内容传播。反观反对群体，则借助亲民型实时新闻报这一平台，将自身话语上升为国家层面的公共议题。

在本次研究覆盖的北碧府地方媒体（含广播电台与报纸）中，泰国石油集团与支持群体通过购置物业、构建私人关系等方式占据话语权，借助该类平台进行议题回应与观点阐释，同时限制反对群体使用本地媒体资源。

此外，研究还发现，在本次冲突情境中，被纳入研究的大众传媒大多缺乏信息发布的独立性，未为民众搭建有效的公开沟通渠道。