(24972.001) Eindrapportage archeologisch vooronderzoek Hoog Soeren 16 in Hoog Soeren

Gespecificeerde archeologische verwachting Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een middelhoge verwachting op het voorkomen van restanten van steentijdbewoning (perioden (Laat-)Paleolithicum t/m Midden-Neolithicum) en een hoge verwachting op het voorkomen van nederzettingssporen van landbouwers (perioden Laat-Neolithicum t/m Middeleeuwen). Het plangebied ligt namelijk in de hellingszone ligt van het stuwwallengebied van de Veluwe en specifiek op een hoger gelegen dalplateau dan wel een dalglooiing. Het plangebied ligt daarmee in een gradiëntzone, echter op grotere afstand van natuurlijke waterbronnen. Het plangebied heeft wel gunstige bodemkundige eigenschappen voor de prehistorische landbouw. Rondom Hoog Soeren liggen verschillende grafvelden, hoofdzakelijk of geheel bestaande uit grotere en kleinere urnenveldheuvels. Het is te verwachten dat in de nabijheid van deze grafvelden nederzettingen hebben gelegen en dat grondbewerking voor de aanleg van akkers heeft plaatsgevonden (mogelijk grondbewerking in de vorm van raatakkers). Dat het plangebied gunstige bodemkundige eigenschappen heeft voor landbouw wordt bevestigd door de ligging binnen de voormalige enk van Hoog Soeren (oud bouwlandcomplex), waar vermoedelijk al eeuwenlang potstal-bemesting heeft plaatsgevonden. Op basis van het raadplegen van historisch kaartmateriaal is er geen aanleiding dat het plangebied onderdeel is geweest van een historisch erf. Hierdoor is de verwachting op Nieuwe tijd resten/sporen laag. Deze verwachting geldt ook voor de Tweede Wereldoorlog. Ondanks dat het noorden, oosten en zuidoosten van Hoog Soeren onderdeel was van een van de grootste munitieopslagplaatsen van de Duitsers ten tijde van de Tweede Wereldoorlog, worden resten hiervan niet in het plangebied verwacht. Resultaten inventariserend veldonderzoek De resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) laten zien dat in het centrale tot zuidelijke deel van het plangebied sprake is van een merendeels intacte oorspronkelijke bodemopbouw. De aanwezigheid van een plaggendek/oud-bouwlanddek wordt tevens bevestigd, en is aanwezig onder een laag opgebrachte grond van gemiddeld 40 cm dik. Het intacte/niet recent verstoorde deel van het plaggendek is circa 45 cm dik. Het oorspronkelijke moedermateriaal betreft daluitspoelingswaaierafzettingen/gestuwde afzettingen, welke op grond van de lithologie niet van elkaar kunnen worden onderscheiden. In de top van deze afzettingen heeft zich van nature een holtpodzolbodem/bruine bosgrond gevormd. De oorspronkelijke minerale bovenlaag (A-horizont) en een gedeelte van de Bws-horizont van de holtpodzolbodem/bruine bosgrond zal waarschijnlijk door agrarische bewerking/verploeging zijn opgenomen in het onderste deel van het plaggendek, welke wellicht een oude/fossiele akkerlaag of een oudere fase van plaggenbemesting betreft (fase van vermengingen van bosstrooisel met mest, overgaand naar heideplaggen met mest). Duidelijk is dat het archeologisch potentiële sporenniveau nog merendeels intact aanwezig is. Archeologische sporen, indien aanwezig, zullen meest zichtbaar zijn in de BC- en op de overgang naar de C-horizont, op een diepte van circa 90-105 cm -mv. Alleen in de noordelijke/noordoostelijke strook van het plangebied hebben vrij diepgaande recente/moderne verstoringen plaatsgevonden, reikend tot zeker 15/35 cm voorbij de oorspronkelijke top van de C-horizont. Daar zal het archeologisch potentiële sporenniveau merendeels, zo niet geheel zijn verstoord. De verwachting is dat binnen het merendeel van de oppervlakte van de bestaande houten schuur in de westelijke helft van het plangebied, ook sprake is van een intacte bodemopbouw. De ondergrondse delen van de schuur betreft namelijk alleen een betonnen vloer tot een diepte van circa 20 cm -mv (dikke betonplaat liggend direct op zand). Voor de bouw van de schuur is de verwachting dat bodemverstorende ingrepen beperkt zijn gebleven tot alleen de verstoorde bovengrond/bovenlaag (ten gevolge van de inrichting als woonperceel) dan wel hooguit de top van het plaggendek. Conclusie Geconcludeerd wordt dat het merendeel van het plangebied zijn hoge verwachting behoudt op het voorkomen van archeologische (nederzettings)sporen daterend vanaf het Laat-Neolithicum t/m de Late-Middeleeuwen. Alleen voor de noordelijke/noordoostelijke strook kan de hoge verwachting voor deze perioden bijgesteld worden naar een lage verwachting. Advies Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt door Econsultancy de aanbeveling gedaan om binnen het merendeel van het plangebied, waar sprake is van een merendeels intacte bodemopbouw, een vervolgonderzoek te laten uitvoeren (zie kaart 18). Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek, nadat de houten schuur met betonnen (dikke betonplaat liggend direct op zand) is verwijderd. Wanneer er behoudenswaardige archeologie wordt aangetroffen, kan gekozen een doorstart te maken naar een definitieve opgraving (DO) van maximaal de geplande oppervlakte van de kelder (met een oppervlakte van circa 75 m²). Voor dit onderzoek dient een door de bevoegde overheid (gemeente Apeldoorn) goedgekeurd Programma van Eisen (PvE) te zijn opgesteld, waarin is vastgelegd waaraan het onderzoek moet voldoen. Gezien de gewenste aanleg van een kelder zal behoud van eventueel aanwezige archeologische waarden niet mogelijk zijn.

## 明确考古预期
本规划区域经考古机构调查，对（晚）旧石器时代至中新石器时代的石器时代居住遗存存在中等偏高预期，对晚新石器时代至中世纪的农耕者定居遗迹存在高预期。该规划区域地处费吕沃（Veluwe）冰碛丘陵地带的坡地带，具体位于较高的河谷台地或河谷坡麓，属于土壤梯度带，但距天然水源较远。该区域具备史前农耕所需的优良土壤理化特性。
霍格瑟伦（Hoog Soeren）周边分布多处墓葬区，主体或全部由大小各异的瓮棺墓丘构成。据推测，此类墓葬区附近曾存在定居点，且曾开展农耕翻土以开辟农田（可能采用条田耕作模式）。该区域具备农耕适宜土壤特性这一点，可由其地处霍格瑟伦旧农庄（原农田综合体）范围内得到佐证——此处可能已有数百年的厩肥施用历史。
通过查阅历史地图资料，未发现该规划区域曾属于历史遗产组成部分的依据，因此其近代遗存/遗迹的预期等级为低。这一预期同样适用于第二次世界大战时期。尽管霍格瑟伦的北部、东部和东南部曾是德国在二战期间最大的弹药储备库之一，但本规划区域内并未发现此类遗存的可能性。

## 勘察性田野调查结果（IVO，勘探阶段）
本次勘察性田野调查（IVO，勘探阶段）结果显示，规划区域中部至南部的土壤剖面整体保存较为完整。同时确认存在草皮覆盖层/旧农田覆盖层，该层覆盖于平均厚度约40厘米的外来填土之下。该旧农田覆盖层的完整/未受近期扰动部分厚度约为45厘米。原生母质为河谷冲积扇沉积物/冰碛沉积物，基于岩性无法将二者区分。此类沉积物的表层自然形成了腐殖质灰壤/棕色森林土。
原生矿质上层（A-层）及部分Bws层的腐殖质灰壤/棕色森林土，大概率因农业耕作或翻耕被混入草皮覆盖层的下部，该层可能属于古老/化石农田层，或是经历了从森林凋落物与厩肥混合到草皮与厩肥混合的草皮施肥阶段。可以明确的是，考古潜在遗迹层整体仍基本保存完好。若存在考古遗迹，其最可能的赋存深度为约90-105厘米（以地面为基准），处于BC层与C层的过渡区域。
仅在规划区域的北部/东北部条带内存在较深的近期/现代扰动，其扰动深度可达原生C层顶面以下至少15/35厘米，该区域的考古潜在遗迹层基本（若未完全）遭到破坏。据推测，规划区域西侧的现有木制谷仓的大部分占地面积内，土壤剖面同样保存完整。该谷仓的地下部分仅为厚度约20厘米的混凝土地面（厚混凝土板直接铺设于砂土之上）。针对谷仓的建设，土壤扰动作业仅局限于受居住地块改造影响的表层土壤，或最多波及草皮覆盖层的顶面。

## 结论
综上，规划区域的绝大部分仍保留了晚新石器时代至中世纪晚期考古（定居）遗迹的高预期等级。仅北部/东北部条带的该时期遗存预期等级需下调为低。

## 建议
基于本次勘察性田野调查结果，Econsultancy建议在规划区域内大部分土壤剖面保存完整的区域开展后续调查（详见图18）。建议在拆除带有混凝土厚板（直接铺设于砂土之上）的木制谷仓后，采用试槽调查法开展后续研究。若发现具有保护价值的考古遗存，可启动针对计划开挖的地下室区域（面积约75平方米）的正式发掘（DO）。本次研究需编制经主管部门（阿珀尔多伦市政府）批准的《要求纲领》（Programma van Eisen，PvE），明确研究需满足的各项要求。鉴于计划开挖地下室，无法对可能存在的考古遗存进行原位保护。