Archeologisch booronderzoek in het kader van NURG Geitenwaard te Herwen, gemeente Zevenaar

Vestigia heeft een inventariserend booronderzoek (IVO-O) verricht in de Geitenwaard bij Herwen, gemeente Zevenaar, die zal worden heringericht in het kader van het programma Nadere Uitwerking Rivieren Gebied (NURG) tot natuurgebied. Dit gaat gepaard met onder meer diepploegen voor glanshaverhooiland en het aanplanten van bos. Hiervoor is een omgevingsvergunning nodig en gezien het gemeentelijk archeologisch monumentenzorgbeleid en de omvang en diepte van de voorgenomen bodemverstoringen is archeologisch onderzoek noodzakelijk. Met behulp van een bureauonderzoek is vastgesteld dat binnen het plangebied waardevolle archeologische resten kunnen voorkomen vanaf 12,0 m +NAP of dieper. In het plangebied liggen zeven zones of terreinen met een maaiveldhoogte van 12,3 m +NAP of lager die vanuit archeologisch monumentenzorg perspectief kwetsbaar zijn voor de geplande grondberoeringen en daarom dienen te worden onderzocht op de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen met behulp van een inventariserend booronderzoek.Vanwege het niet verkrijgen van betredingstoestemming zijn zes van de zeven terreinen/zones onderzocht. Hierin zijn geen archeologische vindplaatsen aanwezig, archeologische indicatoren zijn niet gevonden in de opgeboorde grond. Evenmin zijn aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van begraven bodems of tredhorizonten, die vooral ontstaan door menselijke betreding en activiteiten. In samenhang met het inventariserend archeologisch booronderzoek is een OCE-onderzoek in de Geitenwaard verricht door KWS. Vestigia verzorgde de archeologische begeleiding van dit OCE-onderzoek, maar aangezien op verdachte locaties noch archeologische voorwerpen noch archeologische sporen werden gevonden was dat niet nodig. Tijdens het OCE-onderzoek zijn dus geen archeologische vondsten ouder dan uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. Van de laatst genoemde periode zijn twee inslagkraters gevonden, met daarin de scherven van de granaten en vier zogenaamde schervenputten waarin niet ontplofte granaten onschadelijk zijn gemaakt door ze te laten springen.AdviesIn de zes onderzochte zones kunnen de grondberoeringen worden uitgevoerd zonder aanvullende maatregelen vanwege de gemeentelijke archeologische monumentenzorg. Dit geldt niet voor het perceel samengesteld uit de kadastrale percelen HWN01-C405 t/m 407, waarin het niet onderzochte terrein/zone is gelegen. Wanneer hier alsnog grondberoeringen plaatsvinden door diepploegen of aanplant van bos, zal eerst deze zone moeten worden onderzocht met een archeologisch inventariserend booronderzoek en OCE-onderzoekHet is aan de gemeente Zevenaar als bevoegd gezag om het besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen van het onderzoeksproces in het kader van de gemeentelijke archeologische monumentenzorg. Ook wanneer het bevoegd gezag hiertoe besluit en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, gemeente Zevenaar, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Vestigia公司在泽芬纳尔（Zevenaar）市赫文（Herwen）附近的山羊谷（Geitenwaard）开展了考古勘探钻探调查（IVO-O，Inventariserend Booronderzoek）。该区域将依据《河流区域细化规划（NURG，Nadere Uitwerking Rivieren Gebied）》项目改造为自然保护区，配套实施的工程包括光亮针茅草甸深翻作业与林木栽植工程。本次改造需取得环境许可，结合泽芬纳尔市考古遗址保护政策，以及本次拟实施的土壤扰动规模与深度，开展考古调查实属必要。经案头考古调查（Bureauonderzoek）确认，本规划区域内，在阿姆斯特丹基准面（NAP，Normaal Amsterdams Peil）+12.0米及以下深度范围内，可能存在具有科学价值的考古遗存。本规划区域内共有7个地块/区域，其地面标高为阿姆斯特丹基准面+12.3米及以下，从考古遗址保护角度而言，此类区域易受拟实施的土方作业影响，因此需通过考古勘探钻探调查排查是否存在考古遗址。

由于未取得其中1处地块/区域的通行许可，本次仅对7个地块中的6个开展了调查。本次调查未发现任何考古遗址，钻探获取的土样中未检出考古遗存标识物，亦未发现埋藏土壤或踩踏层（tredhorizonten，主要由人类踩踏与活动形成的沉积层）的存在迹象。配合本次考古勘探钻探调查，KWS公司在山羊谷区域开展了OCE调查。Vestigia公司为本次OCE调查提供考古技术指导，但由于在疑似点位未发现任何考古遗存或遗迹，该指导工作并未实际开展。本次OCE调查未发现早于第二次世界大战时期的考古遗存，仅在二战时期的遗存中发现2处弹坑，坑内存有炮弹残片；另有4处所谓"残弹坑"，坑内未爆炮弹已通过引爆方式完成无害化处理。

建议
鉴于泽芬纳尔市考古遗址保护政策，已完成调查的6个地块可直接开展土方作业，无需采取额外考古保护措施。但此要求不适用于由地籍编号HWN01-C405至HWN01-C407地块组成的区域——未开展调查的地块/区域即位于此处。若该区域后续仍计划开展深翻作业或林木栽植等土方工程，则需先针对该地块开展考古勘探钻探调查与OCE调查。

作为具有法定权限的主管部门，泽芬纳尔市有权决定是否终止本项目框架下的考古遗址保护相关调查流程。即便主管部门作出终止调查的决定，并批准规划区域按原计划开展开发建设，考古偶然发现的报告义务仍将持续有效（依据《荷兰遗产法（Erfgoedwet）》第5.10条"考古偶然发现"条款）。由于无法完全排除在后续土方作业中发现考古"偶然发现物"的可能性，因此建议提醒土方工程施工方，需在发现相关遗存后立即向主管部门——泽芬纳尔市以及荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed，RCE）——报告。