ข้อเสนอเชิงนโยบายการแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบ: กรณีศึกษา ประชาชนในพื้นที่ อำเภอนิคมพัฒนา จังหวัดระยอง

การค้นคว้าอิสระนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาว่า การนำนโยบายแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบไปปฏิบัติในพื้นที่ กรณีศึกษาอำเภอนิคมพัฒนา จังหวัดระยอง มีกระบวนการดำเนินงาน ตลอดจนข้อจำกัดและอุปสรรคอย่างไร โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อจัดทำข้อเสนอเกี่ยวกับการยกระดับผลสัมฤทธิ์ของนโยบายการแก้ปัญหาหนี้นอกระบบของรัฐบาล การเก็บข้อมูลอาศัยวิธีศึกษาเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกบุคคลผู้มีบทบาทเกี่ยวข้องกับการนำนโยบายไปปฏิบัติในระดับอำเภอ รวมถึงประชาชนกลุ่มเป้าหมายของนโยบาย ผลการศึกษาพบว่า ปัญหาหนี้นอกระบบเกี่ยวข้องกับปัจจัยด้านพฤติกรรมของผู้ตัดสินใจกู้เงินนอกระบบ อาทิ การเป็นผู้มีรายได้ไม่มั่นคง มีรายได้ไม่เพียงพอกับรายจ่าย การขาดความรู้และทักษะด้านการเงิน การขาดหลักประกันหรือการไม่มีเครดิตที่ดี รวมทั้งปัจจัยภายนอกที่กระทบต่อการประกอบอาชีพ อาทิ ภาวะเศรษฐกิจ และเหตุการณ์ไม่คาดคิด ผลการวิเคราะห์การดำเนินการภายใต้นโยบายการแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบของรัฐบาลในช่วงที่ผ่านมา พบว่า การจัดการปัญหาหนี้นอกระบบต้องอาศัยการแก้ไขปัญหาในมิติด้านต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกัน 3 ด้าน ดังนี้ (1) มาตรการทางกฎหมาย ประกอบด้วย การไกล่เกลี่ยมูลหนี้ที่เป็นธรรม โดยลดหรืองดเว้นอัตราดอกเบี้ยและให้มีการเปลี่ยนแปลงสัญญาเดิมที่เอาเปรียบเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนในเบื้องต้นให้กับประชาชน ในกรณีที่มีการใช้ความรุนแรงจะต้องมีการบังคับใช้มาตรการทางกฎหมายอย่างเคร่งครัด (2) มาตรการทางเศรษฐศาสตร์ เช่น เปลี่ยนเจ้าหนี้นอกระบบเป็นผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อรายย่อยระดับจังหวัด การมีเงินทุนหรือเงินฉุกเฉินสามารถกู้ยืมเงินผ่านผู้ประกอบธุรกิจสินเชื่อรายย่อยในจังหวัดหรือในพื้นที่ได้ พัฒนาระบบการเงินในระดับจุลภาค แหล่งเงินทุนขนาดเล็กที่เกิดขึ้นในพื้นที่ ประชาชนและผู้ประกอบการสามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายผ่านการปล่อยสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำ (3) มาตรการเพิ่มศักยภาพอื่น ๆ เช่น ฟื้นฟูศักยภาพและการส่งเสริมอาชีพ ส่งเสริมและต่อยอดในอาชีพเดิมเพื่อให้ประชาชนมีรายได้เพียงพอและการพัฒนาที่เพิ่มขึ้น ผลการศึกษาสรุปว่า การแก้ไขปัญหาหนี้นอกระบบมีมิติซับซ้อนและเกี่ยวข้องกับหลายหน่วยงาน การแก้ไขปัญหาจะต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องและบูรณาการร่วมกันระหว่างหลายกระทรวง รวมถึงการดำเนินนโยบายที่สอดรับกันตั้งแต่ระดับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ระดับภูมิภาค และระดับชาติ