Dijkweg 8 Naaldwijk V19-4077_Evaluatierapport opgraving Dijkweg 8 Naaldwijk_vs 2-0_20190930

Aan de Dijkweg 8 in Naaldwijk is van 20 t/m 22 mei 2019 een kleinschalige opgraving uitgevoerd. De opgraving richtte zich voornamelijk op de Romeinse cultuurlaag. In het noordwestelijk deel van de opgravingszone zijn meerdere bewoningssporen in de vorm van een aantal (paal-)kuilen en twee (erf- )greppels geconstateerd. De vondsten en sporen bevinden zich op een zandige inversierug tussen het omliggende komklei-gebied, waarbij gedacht wordt aan een oorspronkelijke doorbraakwaaier van een zijkreek van het Gantelsysteem. Gelijk de overige rurale nederzettingen op de oeverwallen van de kreken en op de inversieruggen van het Gantelsysteem vangt de bewoning waarschijnlijk rond 70 n. Chr. aan met op basis van het aardewerk een zwaartepunt in vooral de (eerste helft van de) 2e eeuw. De variëteit aan vondsten met ook dierlijk bot en maalsteenfragmenten, alsmede enkele verkoolde graanresten, duiden op de aanwezigheid van (de randzone van) een boerenerf. Deze nederzettingsresten breiden zich uit tot onder de Dijkweg. Ondanks de beperkte omvang van dit AMZ-onderzoek zijn de resultaten aanleiding te vermoeden dat Romeinse bewoningsresten ook binnen de dorpskern van Naaldwijk verwacht mogen worden.
Naast deze Romeinse bewoning werd tijdens de opgraving een beter inzicht verkregen in de resten die toegeschreven kunnen worden aan de tuin van de voormalige parochiewoning en later De Harmonie geheten (het gebouw is in 2009 is afgebroken). Aangetroffen zijn afvoersystemen en twee waterputten die in de 19e en 20e eeuw in gebruik waren. De bakstenen afvoergoten met plavuizen behoren tot de eerste fase van het afvoersysteem uit de 19e eeuw. In de vroeg-20e eeuw zullen hierop de aanwezige keramieken gresbuizen zijn aangesloten. De vulling van de waterputten betreft een latere dump en leverde geen oud materiaal op (geen materiaal ouder dan 50 jaar). Tevens zijn enkele kuilen en meerdere paalsporen aangetroffen. De specifieke aard blijft wat onduidelijk, maar het gaat hier vermoedelijk om een afrastering en plantenbedden. Een nieuw element t.o.v. de resultaten uit het proefsleuvenonderzoek vormde de fundering van een tuinmuur die oorspronkelijk een klein bomenperkje omzoomde, zoals op een foto uit 1898 zichtbaar is (zie Afbeelding 5.12).
Het doel van het onderzoek in de vorm van een kleinschalige opgraving is hiermee bereikt. De doelstelling betrof het ex situ veiligstellen van de resten uit de Romeinse tijd en waar aanwezig een nader inzicht verschaffen in de sporen uit de laatste fase van de Nieuwe tijd, zodat hiermee informatie behouden blijft die van belang is voor de kennisvorming over het verleden. De hoofdvraagstelling van het onderzoek was welke archeologische resten er in het onderzoeksgebied aanwezig waren en welke bijdrage deze resten leveren aan de geschiedenis van Naaldwijk en de nabije omgeving. Met name de Romeinse resten bieden een toevoeging op het bekende intensieve nederzettingssysteem binnen de Cananefaatse regio en sluit goed aan bij het huidige beeld. De intensieve bewoning concentreerde zich langs de oeverwallen van de kreken en op de vele inversieruggen binnen het Gantelsysteem. De indruk gaat uit dat de rurale nederzettingen tot ontwikkeling en bloei kwamen onder invloed van het Romeinse militaire gezag (met een bewoningsintensiteit vanaf het derde/vierde kwart van de 1e eeuw tot in de 3e eeuw n. Chr.).

2019年5月20日至22日，考古团队于奈尔德维克（Naaldwijk）戴克路（Dijkweg）8号开展了小型考古发掘工作。本次发掘聚焦罗马文化层，在发掘区西北部共发现多处居住遗迹，包括若干柱坑与两道院界沟。上述遗迹与出土遗物均分布于周边湖相黏土（komklei）区域之间的砂质反转脊之上，推测此处曾为甘特尔水系（Gantelsysteem）支流的原始冲积扇区域。与甘特尔水系沿岸河堤及反转脊上的其他乡村聚落一致，该居住点的年代上限约为公元70年，以公元2世纪（上半叶）为遗存鼎盛期，这一断代依据陶器遗存得出。本次出土遗物种类丰富，涵盖动物骨骼、磨石碎片及少量炭化谷物遗存，表明此处应为一处农场院落（或其边缘地带）。该聚落遗迹延伸至戴克路下方。尽管本次AMZ研究的规模有限，但其结果提示奈尔德维克镇区范围内亦可能存在罗马时期的居住遗迹。

除上述罗马时期居住遗迹外，本次发掘还进一步厘清了原教区住宅（后更名为“和谐社（De Harmonie）”，该建筑于2009年拆除）的花园遗存。发掘过程中发现了排水系统与两口19至20世纪使用的水井。其中，带陶瓦的砖砌排水槽属于19世纪排水系统的早期阶段；20世纪早期，该系统加装了陶瓷粗陶管。水井的填充层为后期堆积，未出土早于50年的遗物。此外还发现了若干柱坑与多处柱迹，具体用途尚不明确，推测为围栏与种植床。相较于试掘槽考古的前期结果，本次发掘新发现一处园墙地基，该墙原用于围合一处小型苗圃，这一结论可通过1898年的相关照片得到印证（详见图5.12）。

本次小型考古发掘的研究目标已全部达成。本次研究的目标为：将罗马时期的遗迹进行异地安全留存，同时针对近现代晚期的遗存（若有）开展进一步研究，以留存有助于历史学术研究的相关资料。本次研究的核心问题为：研究区域内存在哪些考古遗迹？这些遗迹对奈尔德维克及其周边地区的历史研究有何贡献？其中，罗马时期遗迹的发现填补了卡纳内法特（Cananefaatse）区域内已知的密集聚落体系的空白，与当前的学术认知高度契合。当时的密集居住点主要分布于水系沿岸河堤及甘特尔水系内的众多反转脊之上。研究表明，这些乡村聚落的发展与繁荣得益于罗马军事势力的影响，其居住活动的鼎盛期为公元1世纪3/4季度至公元3世纪。