Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herinrichting van het terrein aan de Keijenbergseweg 10 te Wageningen, gemeente Wageningen

Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied aan de Keijenbergseweg te Wageningen, in de gemeente Wageningen (kaart 1; afbeelding 1). Het plangebied bevindt zich aan de Keijenbergseweg 10. De aanleiding voor het archeologisch vooronderzoek is het voornemen van COA om het bestaande AZC Wageningen op deze plaats (gedeeltelijk) te slopen en vervangende nieuwbouw te realiseren. Het huidig ruimtebeslag zal nagenoeg niet wijzigen. Het totale bouwbeslag zal afnemen: van 2.379 m2 naar 2.326 m2 (minus 53 m2). De vervangende nieuwbouw zal niet altijd op dezelfde plaats terug keren. Er bestaat bovendien de kans dat één van de toekomstige gebouwen onderkelderd zal worden. De ontgravingsdiepte is op voorhand nog niet bekend, maar zal vermoedelijke 3,50 m onder het huidig maaiveld zijn. Uit het bureauonderzoek blijkt dat voor het plangebied een hoge verwachting geldt voor archeologische vindplaatsen daterend vanaf het Paleolithicum tot en met de Romeinse tijd. Resten uit het Paleolithicum kunnen worden aangetroffen in de afzettingen van de Formatie van Urk en Drenthe welke in de omgeving door stuwing kunnen dagzomen. Resten uit het Neolithicum tot en met de Romeinse tijd kunnen voorkomen onder en in de podzolbodem. In de Middeleeuwen en de Nieuwe tijd is het gebied vermoedelijk enkel in gebruik als heide of bos, zoals ook blijkt uit de historische kaarten. Over deze periode is in de directe omgeving van het plangebied echter weinig bekend. Enige onduidelijkheid bestaat over de aanduiding Fransche kamp en of dit mogelijk op de aanwezigheid van een kamp kan duiden. Het bureauonderzoek kan daar geen zins uitsluitsel over geven. Ook niet of dit kamp dan ook binnen het plangebied gelegen kan hebben. Indien uit deze periode resten in het plangebied aanwezig zijn worden deze direct onder het maaiveld verwacht. De bouw van het landhuis de Leemkuil vindt plaats in 1909 en wordt later verbouwd en uitgebreid tot een AZC. Advies. Op basis van de bevindingen van het bureauonderzoek is sprake van een hoge archeologische verwachting op het aantreffen van resten daterend vanaf het Paleolithicum tot Romeinse tijd. Deze resten worden vooral verwacht onder de verwachtte podzol. Momenteel geldt binnen het plangebied dat archeologisch onderzoek uitgevoerd dient te worden indien de ingrepen meer 250m2 beslaan. In verband met de archeologische verwachting, lijkt ons dit te ruim. Daarnaast is het momenteel nog niet duidelijk waar de nieuwe bebouwing (ten opzichte van de oude bebouwing) of de nieuw aan te leggen kelder zullen komen. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert om ter hoogte van nieuwe bebouwing en zeker ter hoogte van de geplande kelder een verkennend booronderzoek uit te voeren indien het nieuw te verstoren oppervlak groter dan 100 m2 en dieper dan 30 cm is. Het booronderzoek dient ten eerste vast te stellen of er sprake is van een ophoging, verstoring of intacte podzol en om de diepte van de Formatie van Urk indien deze zich nabij de oppervlakte bevindt. Het booronderzoek dient daarom uitgevoerd te worden tot minimaal 50 cm dieper dan de geplande verstoring. Dit verkennend booronderzoek dient aangevuld te worden met een veldkartering met metaaldetector om metaalvondsten met een mogelijke connectie met het Fransche kamp waar te kunnen nemen en mogelijk vuursteenvondsten in kaart te brengen. Het bevoegd gezag, de gemeente Wageningen, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen. Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Wageningen, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. Het bevoegd gezag heeft aangegeven akkoord te zijn met het advies in onderstaand rapport.

维斯蒂吉亚考古与文化史事务所（Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie）受委托为瓦赫宁根市凯延贝格路（Keijenbergseweg）10号的规划地块开展考古专项调查（图1；示意图1）。本次考古前置调查的缘起为中央收容所（AZC）计划将原址的瓦赫宁根中央收容所部分拆除，并新建替代建筑。本次项目现有占地面积基本保持不变，但总建筑面积将从2379平方米缩减至2326平方米（减少53平方米）；新建建筑未必原址复建，且存在其中一栋未来建筑设置地下室的可能性。发掘深度暂未明确，预估为当前地面下3.50米。

本次专项调查结果显示，该规划地块内存在较高概率出土旧石器时代至罗马时期的考古遗存：旧石器时代遗存可能赋存于乌尔克与德伦特地层组（Formatie van Urk en Drenthe）中，该地层在周边区域经抬升作用可出露地表；新石器时代至罗马时期的遗存则可能分布于灰化土（podzolbodem）土层及其下部。

中世纪至近代，该区域据历史地图显示仅被用作荒原或林地，但目前周边区域的相关考古资料较为匮乏。关于"法兰西营地（Fransche kamp）"的标注及其是否对应某营地遗存，本次调查无法给出明确结论，亦无法确认该营地是否位于本次规划地块范围内；若该时期存在遗存，大概率分布于地表浅层之下。

莱姆库伊乡野宅邸（Landhuis de Leemkuil）始建于1909年，后经扩建改造为中央收容所。

### 调查建议
基于本次专项调查结果，该规划地块存在较高概率出土旧石器时代至罗马时期的考古遗存，这类遗存主要赋存于预期存在的灰化土层之下。当前行业规定，规划地块内若施工面积超过250平方米，则需开展考古调查，但结合本次考古预判，该阈值显得过宽；此外，目前尚未明确新建建筑（相较于原有建筑）及新增地下室的具体位置。

维斯蒂吉亚考古与文化史事务所建议：若新建建筑施工扰动区域面积超过100平方米且深度超过30厘米，需在新建建筑区域，尤其是规划地下室区域开展勘探性钻探调查。本次钻探调查需首先确认是否存在地层抬升、扰动或原生灰化土层，并探明乌尔克与德伦特地层组的埋藏深度（若该地层接近地表）；钻探深度应至少比规划施工扰动深度多50厘米。

本次勘探性钻探调查需配合金属探测野外测绘工作，以记录与法兰西营地相关的金属遗存，并绘制可能出土的燧石遗存分布图。

主管单位瓦赫宁根市市政厅需先对本报告中的建议作出审批决定。若主管单位认定无需开展后续调查并同意该地块按规划开发，则仍需执行考古意外发现报告义务（《荷兰遗产法》（Erfgoedwet）第5.10条"考古意外发现"）。由于无法完全排除在土方作业过程中发现考古"意外遗存"的可能，因此应提醒土方施工方尽快向主管单位瓦赫宁根市市政厅及荷兰国家文化遗产局（Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed）报告相关发现。

附言：主管单位已同意本报告中的相关建议。