ปัญหาการใช้สิทธิการจำหน่ายหนี้สูญทางภาษี: "ศึกษากรณี การใช้สิทธิไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 20 ตรี"

ตามที่ประมวลกฎหมายรัษฎากรได้กำหนดหลักเกณฑ์ให้นิติบุคคล เมื่อมีเงินได้พึงประเมินเกิดขึ้นในรอบระยะเวลาบัญชีใด แม้ว่านิติบุคคลจะยังไม่ได้รับชำระหนี้จริง นิติบุคคลนั้นต้องนำรายได้จำนวนนั้นมารับรู้เป็นรายได้ หรือที่เราเรียกโดยย่อว่า เกณฑ์สิทธิ (Accrual Basis) ซึ่งเป็นหลักในการคำนวณรายได้และรายจ่าย ซึ่งหมายความโดยสรุปว่า เมื่อนิติบุคคลมีรายได้เกิดขึ้นในรอบระยะเวลาบัญชีใด แม้ว่านิติบุคคลนั้นจะยังไม่ได้รับชำระหนี้จริง ไม่ว่าจะด้วยเหตุที่ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ก็ดี หรือ นิติบุคคลมีการ ขยายระยะเวลาการชำระหนี้ให้แก่ลูกหนี้ก็ดี ฯลฯ ประมวลกฎหมายรัษฎากรกำหนดให้นิติบุคคลนั้นมีหน้าที่จะต้องนำรายได้จำนวนนั้นมารับรู้เป็นรายได้ เช่นเดียวกันกับกรณีในส่วนของรายจ่ายหากแม้ว่านิติบุคคลนั้นจะยังมิได้จ่ายจริง แต่รายจ่ายจำนวนนั้นเป็นรายจ่ายที่เกี่ยวกับรายได้และเกิดขึ้นในรอบระยะเวลาบัญชีเดียวกับรายได้และไม่ใช่รายจ่ายที่กฎหมายกำหนดให้ถือเป็นรายจ่ายต้องห้ามตามประมวลกฎหมายรัษฎากร มาตรา 65 ทวิและมาตรา 65 ตรี นิติบุคคลนั้นสามารถที่จะนำรายจ่ายดังที่ว่ามานั้น นำมาหักเป็นรายจ่ายของกิจการได้ ซึ่งเมื่อนิติบุคคลรับรู้รายได้ตามเกณฑ์สิทธิแล้ว หากต่อมาภายหลังไม่ได้รับชำระหนี้จากลูกหนี้ นิติบุคคลนั้นสามารถนำหนี้ที่เคยรับรู้เป็นรายได้ของกิจการแล้วมาหักเป็นรายจ่ายของกิจการได้ โดยรายจ่ายจำนวนดังกล่าว ประมวลกฎหมายรัษฎากรกำหนดให้เป็นหนี้สูญของกิจการโดยการค้นคว้าอิสระฉบับนี้ได้ มุ่งเน้นศึกษาหลักเกณฑ์การจำหน่ายหนี้สูญที่ได้กำหนดหลักเกณฑ์ไว้ในกฎกระทรวงฉบับที่ 186 (พ.ศ. 2534) ที่ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ 374 (พ.ศ. 2564) โดยกำหนดให้มีผลใช้บังคับสำหรับการดำเนินการที่เริ่มในรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2563 เป็นต้นไป ว่าสอดคล้องกับหลักการทางภาษีอากร หลักการทางบัญชีหรือไม่ ตลอดจนศึกษาหลักการจำหน่ายหนี้สูญในกรณีอื่น ๆ อาทิเช่น ในกรณีหลักการจำหน่ายหนี้สูญของประเทศออสเตรเลีย ประเทศญี่ปุ่น และประเทศสิงคโปร์ ซึ่งจากการศึกษาพบว่ามีประเด็นที่น่าสนใจ ดังเช่น ในกรณีที่เจ้าหนี้และลูกหนี้สามารถตกลงหรือประนีประนอมยอมความกันได้ ก่อนมีการฟ้องคดีต่อศาลโดยทั้งสองฝ่ายตกลงใช้สิทธิในการไกล่เกลี่ยก่อนฟ้อง ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 20 ตรี ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง (ฉบับที่ 32) พ.ศ. 2563 ที่ได้กำหนดให้ก่อนยื่นฟ้องคดี บุคคลที่จะเป็นคู่ความอาจยื่นคำร้องต่อศาลที่มีเขตอำนาจ หากมีการฟ้องคดีนั้น เพื่อขอให้ศาลแต่งตั้งผู้ประนีประนอมทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยให้คู่กรณีที่เกี่ยวข้องได้ตกลงหรือประนีประนอมยอมความกันในข้อที่พิพาท ซึ่งในกรณีที่คู่กรณีสามารถตกลงกันได้ คู่กรณีสามารถร้องขอให้ศาลมีคำพิพากษาตามยอม ได้โดยให้นำความในมาตรา 138 มาใช้บังคับโดยอนุโลม ซึ่งจากการศึกษาพบว่า อาจก่อให้เกิดปัญหาในการใช้สิทธิจำหน่ายหนี้สูญทางภาษีตามกฎหมาย เนื่องจากหลักเกณฑ์ กฎกระทรวงฉบับที่ 186 (พ.ศ. 2534) ที่ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ 374 (พ.ศ. 2564) ยังมิได้กำหนดหลักเกณฑ์รับรองการใช้สิทธิจำหน่ายหนี้สูญในกรณีที่ มีการใช้สิทธิไกล่เกลี่ยก่อนฟ้องตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 20 ตรี ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาการตีความและการใช้สิทธิในการจำหน่ายหนี้สูญทางภาษีจากกรณีดังกล่าว ดังนั้นจะเห็นได้ว่า การจำหน่ายหนี้สูญทางภาษี ตามกฎกระทรวงฉบับที่ 186 (พ.ศ. 2534) ที่ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ 374 (พ.ศ. 2564) ในปัจจุบันยังไม่สอดคล้องกับหลักการทางภาษีอากรควบคู่ไปกับหลักการทางบัญชี และยังมีข้อควรพิจารณาเมื่อเปรียบเทียบกับการจำหน่ายหนี้สูญทางภาษีในต่างประเทศ ทั้งนี้ ผู้เขียนจึงขอเสนอแนะให้มีการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติม หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขของกฎกระทรวงฉบับที่ 186 (พ.ศ. 2534) ที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ 374 (พ.ศ. 2564) ให้มีความเหมาะสมและเป็นธรรมยิ่งขึ้น